Η σκηνή που διαδραματίστηκε σήμερα στη Σουλεϊνανίγια του Βορείου Ιράκ θα ήταν αδιανόητη μέχρι πριν λίγους μήνες - ενδεικτική και αυτή των κατακλυσμιαίων που συντελούνται στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Μια ομάδα περίπου 30 μαχητών του PKK παρέδωσαν τα όπλα τους σε μια συμβολική τελετή η οποία μπορεί να αποτελέσει την απαρχή για τον αφοπλισμό του PKK και την ειρήνευση στην Ανατολική Τουρκία. Τα όπλα τοποθετήθηκαν σε έναν βωμό και στη συνέχεια πυρολύθηκαν.
Η τελετή ήρθε σε συνέχεια του καλέσματος του έγκλειστου ηγέτη του PKK Αμπντουλάχ Οτζαλάν στις 27ης Φεβρουαρίου και της απόφασης του12ου Συνεδρίου του PKK στις 7 Μαΐου να προχωρήσει στον αφοπλισμό του κόμματος. Την παρακολούθησαν στελέχη της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙΤ, εκπρόσωποι της αυτόνομης κουρδικής κυβέρνησης του Βορείου Ιράκ καθώς και ηγετικά στελέχη του φιλοκουρδικού Κόμματος Ισότητας και Δημοκρατίας (DEM). Να σημειωθεί ότι πριν δύο μέρες ο Οτζαλάν περιστοιχισμένος από άλλα φυλακισμένα στελέχη του PKK, είχε βγάλει νέο βίντεο που προέτρεπε τους συντρόφους του να ακολουθήσουν το δρόμο της ειρήνευσης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο συμβολισμός
Ζητήσαμε από την ειδική στο Κουρδικό Κάτια Ζαγορίτου να μάς αναλύσει τα σημαινόμενα της σημερινής διαδικασίας. Η υποψήφια διδάκτωρ στο τμήμα Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και ερευνήτρια του ΚΕΜΜΙΣ, υπογράμμισε το συμβολικό χαρακτήρα της σημερινής τελετής: «Οι συμβολισμοί κατά την τελετή ήταν πλείστοι: από την επιλογή του χώρου, την έμφυλη σύνθεση της ομάδας των ανταρτών/ανταρτισσών, τη χρήση των δύο γλωσσών (κουρδικά και τουρκικά) για την ανάγνωση της ανακοίνωσης, ως την επιλογή της φωτιάς ως μέσο καταστροφής των όπλων.
Ως προς τον χώρο, η σπηλιά Jasana στην πόλη Dukan, όπου έλαβε χώρα η τελετή, υπήρξε καταφύγιο του Σεΐχη Μαχμούντ Μπαρζιντζί από τις αρχές της δεκαετίας του 1920 όταν οι Βρετανοί βομβάρδισαν τη Σουλεϊμανίγια. Ο Σεϊχης Μπαρζιντζί, ο οποίος είχε αυτοανακηρυχθεί «Βασιλιάς του Κουρδιστάν» ηγείτο μιας σειράς εξεγέρσεων κατά των Βρετανικών δυνάμεων από το 1919 ως το 1931, ενώ στη σπηλιά αυτή, το Μάρτιο του 1923 δημοσίευσε το πρώτο τεύχος της κουρδικής εφημερίδας Bangi Heq (Έκκληση για Δικαιοσύνη)».
{https://twitter.com/TV5MONDEINFO/status/1943715590662734141}
Η κ. Ζαγορίτου προσθέτει ότι στην «τελετή ηγείτο η Besê Hozat, συμπρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Ένωσης Κοινοτήτων του Κουρδιστάν (KCK) (ΣτΣ πρόκειται για την ομπρέλα όλων των οργανώσεων γύρω από το PKK), η οποία από κοινού με τον Nedim Seven, μέλος της κεντρικής επιτροπής του PKK, συνόδευσαν μια ομάδα 30 ανταρτών (αποτελούμενη από 15 άνδρες και 15 γυναίκες) οι οποίοι συμβολικά εναπόθεσαν τα όπλα τους σε μια εστία και εν συνεχεία τα έκαψαν. Η φωτιά έχει κεντρική θέση στην κουρδική μυθολογία (με αποκορύφωμα την χρήση της κατά την εθνική γιορτή των Κούρδων, το Ναουρούζ) ενώ παραπέμπει στην αναγέννηση. Για το PKK άλλωστε η αυτοδιάλυσή του και ο επικείμενος αφοπλισμός του αποτελούν μια νέα σελίδα, και όχι τον τερματισμό, του αγώνα τους για εκδημοκρατισμό και αναγνώριση των δικαιωμάτων τους».
Συνέχιση του αγώνα με άλλα μέσα
Στη συνέχιση του αγώνα τους με άλλα ειρηνικά μέσα δίνουν έμφαση οι μαχητές του PKK που συμμετείχαν στη σημερινή τελετή αφοπλισμού. Στη διακήρυξή τους την οποία υπογράφουν ως Ομάδα για την Ειρήνη και τη Δημοκρατική Κοινωνία, αναφέρουν: «Ως ένδειξη καλής θέλησης και αποφασιστικότητας να οδηγήσουμε αυτή τη διαδικασία (ΣτΣ τη διαδικασία ειρήνευσης και αφοπλισμού) σε απτά αποτελέσματα, καταστρέφουμε τα όπλα μας εδώ, μπροστά σας, με τη δική μας ελεύθερη βούληση.
Στο εξής, σκοπεύουμε να συνεχίσουμε τον αγώνα μας για την ελευθερία, τη δημοκρατία και το σοσιαλισμό μέσω των δρόμων της δημοκρατικής πολιτικής και του δικαίου, στο πλαίσιο νόμων που διασφαλίζουν τη δημοκρατική ένταξη. Ελπίζουμε ότι αυτό το βήμα θα φέρει ειρήνη και ελευθερία στον λαό μας, ιδιαίτερα στις γυναίκες και τη νεολαία, καθώς και στους λαούς της Τουρκίας, της Μέσης Ανατολής και ολόκληρης της ανθρωπότητας. Πιστεύουμε βαθιά στη δήλωση του ηγέτη Αμπντουλάχ Οτζαλάν: «Δεν πιστεύω στη δύναμη των όπλων, αλλά στη δύναμη της πολιτικής και της κοινωνικής ειρήνης· σας καλώ να εφαρμόσετε αυτήν την αρχή».
Αβεβαιότητα
Ωστόσο, τίποτα δεν είναι βέβαιο για αυτήν την ειρηνευτική διαδικασία της οποία η διαπραγμάτευση εκτυλίσσεται στο παρασκήνιο. Η Κάτια Ζαγορίτου σημειώνει: «Παρά το γεγονός ότι οι Κούρδοι έχουν προχωρήσει σταδιακά σε κινήσεις στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων με το τουρκικό κράτος, δεν έχουν γίνει ως τώρα απτά βήματα (όπως νομικές ή/και συνταγματικές μεταρρυθμίσεις) από το AKP και το τουρκικό κράτος. Επιπλέον, πολλοί Κούρδοι και Κούρδισσες υπογραμμίζουν την απουσία διαφάνειας της όλης διαδικασίας. Ας σημειωθεί πως στα μέσα Μάϊου ο Zagros Hiwa, εκπρόσωπος των διεθνών σχέσεων του KCK είχε δηλώσει σε συνέντευξή του στο Sterk TV πως «οι προϋποθέσεις για αφοπλισμό δεν υπάρχουν από τη στιγμή που η Τουρκία συνεχίζει τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις».
{https://twitter.com/Min71595000/status/1943714440085451177}
Η Τουρκία συνεχίζει δε να προσεγγίζει τη διαδικασία ως ζήτημα ασφάλειας παρουσιάζοντας την ως «διαδικασία κατά της τρομοκρατίας». Η σημερινή δήλωση του Ömer Çelik, εκπρόσωπος του AKP, σχετικά με την τελετή αφοπλισμού του PKK επανέλαβε την ρητορική αυτή μιλώντας για τον στόχο μιας «Τουρκίας απαλλαγμένης από την τρομοκρατία». Επίσης, αν και οι περιφερειακές και παγκόσμιες συνθήκες είναι σαφώς διαφορετικές σήμερα, με μια φάση μετασχηματισμού της περιοχής της Μέσης Ανατολής, ας κρατήσουμε στο μυαλό μας ότι παλαιότερες διαπραγματεύσεις, όπως αυτή του 2013-2015, εν τέλει κατέρρευσαν. Τέλος, ελλείψει σαφών εγγυήσεων ή/και ενός τρίτου διαμεσολαβητή, εγείρονται φόβοι σχετικά με το ενδεχόμενο ένας εν τέλει αφοπλισμός να αφήσει τους Κούρδους ευάλωτους και απροστάτευτους. Οι επόμενοι μήνες αναμένεται εντούτοις να δώσουν απαντήσεις σε πολλά από αυτά τα ερωτήματα».
Η μπάλα στον Ερντογάν
Το ζήτημα των κινήσεων που πρέπει να κάνει τώρα η Τουρκία, έθεσε η Μπεσέ Χοζάτ, συμπρόεδρος του KCK σε δηλώσεις της στο Γαλλικό Πρακτορείο μετά την τελετή. «Η απελευθέρωση του Οτζαλάν είναι η πρώτη αξίωσή μας και βασική προϋπόθεση. Εάν δεν συμβεί αυτό, είναι ελάχιστα πιθανό (η διαδικασία) να συνεχιστεί με επιτυχία», υπογράμμισε. Η Χοζάτ προσέθεσε ότι το πρέπει να δοθεί στο PKK η δυνατότητα να συμμετάσχει στην πολιτική ζωή και να παραχωρηθούν νομικές εγγυήσεις στους μαχητές του.
{https://twitter.com/zamlaraalisama/status/1943713917148049620}
Η μπάλα είναι λοιπόν στην πλευρά του Ερντογάν ο οποίος πρέπει να πάρει τις αποφάσεις του για το αν και με ποιο τρόπο θα συνεχιστεί η ειρηνευτική διαδικασία. Η Τουρκία έχει κάθε συμφέρον να προχωρήσει ο αφοπλισμός του PKK. Από την άλλη, η παραχώρηση πολιτιστικών δικαιωμάτων στους Κούρδους και η κατοχύρωσή τους στην πολιτική ζωή θα αμφισβητήσει τον χαρακτήρα του τουρκικού κράτους, έτσι όπως αυτό διαμορφώθηκε από τον Κεμάλ. Πάντως, από τη μέχρι τώρα διαδικασία ο Ερντογάν έχει αποκομίσει σημαντικά πολιτικά κέρδη.
