Ο Όλεγκ Γκορντιέφσκι, ο πιο σημαντικός διπλός πράκτορας της Βρετανίας στους κόλπους της KGB κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, πέθανε σε ηλικία 86 ετών.
Ο Γκορντιέφσκι, που τελικά αυτομόλησε στη Βρετανία από τη Μόσχα όταν κινδύνευσε η ζωή του, θεωρούνταν πράκτορας- πέθανε στο σπίτι του στο Σάρεϊ και ο θάνατός του δεν θεωρείται ύποπτος.
Η καριέρα του ως διπλός πράκτορας έμοιαζε βγαλμένη από τα μυθιστορήματα του Τζον Λε Καρέ, αναφέρει χαρακτηριστικά ο Guardian. Ως συνταγματάρχης KGB επί μία δεκαετία έδινε πληροφορίες στην MI6 και την MI5, οι οποίες οδήγησαν στην αποκάλυψη δεκάδων Ρώσων διπλών πρακτόρων που βρίσκονταν στη Βρετανία.
Όμως, η πιο σημαντική συνεισφορά του θεωρείται ότι ήταν η προειδοποίησή του την εποχή Θάτσερ- Ρήγκαν για τον παρανοϊκό τρόπο σκέψης στο Κρεμλίνο σχετικά με την πυρηνική στάση της Δύσης που σύμφωνα με τον ίδιο ωθούσε τη Μόσχα να σκέφτεται να χτυπήσει πρώτη. Έπειτα από αυτή την πληροφορία, το ΝΑΤΟ περιόρισε μια σημαντική στρατιωτική άσκηση και αποφεύχθηκε μια πιθανή επικίνδυνη κλιμάκωση.
Η στρατολόγηση και η αποκάλυψή του
Όταν υποκλαπείσες πληροφορίες έδειξαν ότι είχε ανησυχίες για τη σοβιετική πολιτική- κυρίως για την καταστολή της Άνοιξης της Πράγας το 1968, όταν βρισκόταν στη Δανία- στρατολογήθηκε ως Βρετανός κατάσκοπος τη δεκαετία του ‘70 με τον κωδικό «Sunbeam», προτού οι Σοβιετικοί τον στείλουν στο Λονδίνο ως επικεφαλής του σταθμού της KGB.
Η καριέρα του ως κατάσκοπος της Βρετανίας- και η ζωή του- απειλήθηκε όταν ο αξιωματούχος της CIA Άλντριχ Έιμς, που ήταν διπλός πράκτορας για τους Σοβιετικούς, τους ενημέρωσε για τη δράση του.
Ο Γκορντιέφσκι ανακλήθηκε στη Μόσχα το 1985, ανακρίθηκε και τέθηκε υπό παρακολούθηση, παρότι το Λονδίνο του πρόσφερε την ευκαιρία να αυτομολήσει.
Σε ντοκιμαντέρ του BBC είχε πει «μισούσα το κομμουνιστικό σύστημα, ήθελα να πολεμήσω εναντίον του», εξηγώντας το κίνητρό του. Μετά την αυτομόλησή του στη Βρετανία, έζησε στο Σάρεϊ, όπου η ταυτότητά του ήταν προστατευμένη. Αργότερα, με την ενθάρρυνση της MI6 έγραψε διάφορα βιβλία. Το 2007 τον παρασημοφόρησε η βασίλισσα Ελισάβετ.
Η κινηματογραφική έξοδός του από τη Μόσχα
Ο τρόπος που κατάφερε να διαφύγει από τη Μόσχα θυμίζει κατασκοπευτική ταινία. Το σχέδιο που είχε η MI6 προέβλεπε ότι δύο αξιωματούχοι της υπηρεσίας θα παρακολουθούσαν έναν συγκεκριμένο φούρνο της Μόσχας κάθε Τρίτη στις 19:30.
Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, ο Γκορντιέφσκι έπρεπε να εμφανιστεί εκεί φορώντας γκρι καπέλο και κρατώντας μια πλαστική σακούλα, με το λογότυπο των σουπερμάρκετ Safeway. Στη συνέχεια, ένας αξιωματούχος της MI6 θα περνούσε δίπλα του, τρώγοντας μια Mars ή μία KitKat. Αυτή η κίνηση ήταν η επιβεβαίωση ότι ενεργοποιούνταν η επιχείρηση Pimlico, για την απομάκρυνσή του από τη Ρωσία.
Τον Ιούλιο του 1985 ο Γκορντιέφσκι ενεργοποίησε αυτό το σχέδιο, όταν εμφανίστηκε στον φούρνο με τη σακούλα. Την επόμενη ημέρα πήρε τρένο για το τότε Λένινγκραντ και από εκεί άλλη αμαξοστοιχία για τα σύνορα της Ρωσίας με τη Φινλανδία.
Ενώ άνθρωποι της KGB προσπαθούσαν να εντοπίσουν τα δύο αυτοκίνητα που οδηγούσαν αξιωματούχοι της MI6, τελικά τον έβαλαν στο πορτμπαγκάζ ενός από τα οχήματα. Ξεγέλασαν τα σκυλιά των Σοβιετικών συνοριοφυλάκων με τις βρόμικες πάνες που είχαν βάλει στο αυτοκίνητο όπου βρισκόταν ο Γκορντιέφσκι και τελικά τα δύο οχήματα- με διπλωματικές πινακίδες- πέρασαν τον έλεγχο. Από τη Φινλανδία έφτασε αεροπορικώς στη Βρετανία, ενώ στη Μόσχα καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο, για προδοσία.
