Η κατάρρευση της κυβέρνησης Σολτς τη Δευτέρα φέρνει τον Φρίντριχ Μερτς ένα βήμα πιο κοντά στην καγκελαρία της Γερμανίας - που αποτελεί άλλωστε και ευσεβή πόθο του τα τελευταία τουλάχιστον είκοσι χρόνια.
Μαζί με τη συντριπτική πλειοψηφία των Γερμανών νομοθετών, ο ηγέτης των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) καταψήφισε χθες τον Σολτς, κατηγορώντας το SPD και τους Πράσινους ότι «ταπείνωσαν» τη χώρα και προκάλεσαν την οικονομική παρακμή της.
Όπως σχολιάζει ο James Angelos στο Politico, η πόλωση στη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συζήτησης, που προηγήθηκε της ψηφοφορίας, αποκαλύπτει πως ο επόμενος κυβερνητικός συνασπισμός θα είναι πιθανότατα εξίσου ασύμβατος και συγκρουσιακός με αυτόν που μόλις «έπεσε».
«Αφήνετε τη χώρα βυθισμένη σε μια από τις μεγαλύτερες οικονομικές κρίσεις στη μεταπολεμική της ιστορία», είπε χθες ο Μερτς απευθυνόμενος στον Σολτς, κατηγορώντας τον ηγέτη του SPD ότι «ντροπιάζει τη Γερμανία» όταν διαπραγματεύεται με τους Ευρωπαίους ομολόγους του.
Η καταψήφιση του Σολτς ανοίγει κι επίσημα το δρόμο για τις πρόωρες εκλογές που έχουν οριστεί για τις 23 Φεβρουαρίου - ένα αποτέλεσμα που ήταν σχεδόν βέβαιο μετά την κατάρρευση του πολυδιασπασμένου τρικομματικού συνασπισμού της Γερμανίας τον περασμένο μήνα.
Υπενθυμίζεται πως η αρχή του τέλους ήρθε τον Νοέμβριο, όταν ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς απάλλαξε των καθηκόντων του τον ΥΠΟΙΚ και αρχηγό του Κόμματος των Ελεύθερων Δημοκρατών (FDP) Κρίστιαν Λίντνερ εν μέσω διαφωνιών και ισχυρών πιέσεων για «χαλάρωση» της δημοσιονομικής πολιτικής του Βερολίνου. Στόχος των Σοσιαλδημοκρατών παραμένει μέχρι σήμερα μια μεταρρύθμιση στο «φρένο του χρέους» που μπλοκάρει ενδεχόμενο νέο δανεισμό.
Με ποιον θα κυβερνήσει ο Μερτς;
Η κεντροδεξιά Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) της Γερμανίας, με επικεφαλής τον Μερτς, και το συντηρητικό αδελφό κόμμα της στη Βαυαρία - η Χριστιανοκοινωνική Ένωση (CSU) - προηγούνται σήμερα με μεγάλη διαφορά στις δημοσκοπήσεις.
Παραμένουν ωστόσο μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία, κάτι που σημαίνει πως πιθανότατα θα κληθούν να κυβερνήσουν σε συνασπισμό με τουλάχιστον ένα ακόμη κόμμα.
Η συζήτηση της Δευτέρας ωστόσο δεν αφήνει πολλά περιθώρια για ευρύτερες συνεργασίες.
«Είμαστε έτοιμοι να αντικαταστήσουμε το αδιέξοδο και τις αναδιανεμητικές πολιτικές των Σοσιαλδημοκρατών και των Πρασίνων με μια οικονομική πολιτική κινήτρων και ανταγωνιστικότητας», τόνισε ο Μερτς.
Προανήγγειλε περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες και περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις στην οικονομία, ενώ κατηγόρησε τον «Πράσινο» υπουργό Οικονομίας Ρόμπερτ Χάμπεκ ως «το πρόσωπο της γερμανικής κρίσης». Στην ίδια «σκληρή» δημοσιονομικά γραμμή θα μπορούσε να βρει συμμάχους μόνο στο Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (FDP) του προσφάτως αποπεμφθέντα Λίντνερ.
Και πάλι ωστόσο ο Μέρτς δεν θα κερδίσει έτσι παρά ελάχιστες έδρες, κάτι που σημαίνει πως «ξεμένει» στην πραγματικότητα από επιλογές.
Το κοινοβούλιο της Γερμανίας είναι επί του παρόντος πιο πολυδιασπασμένο από ποτέ λόγω της ανόδου ριζοσπαστικών κομμάτων: Ο Μερτς έχει δηλώσει ότι αρνείται να κυβερνήσει με τη ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), η οποία βρίσκεται τώρα στη δεύτερη θέση(!) στις δημοσκοπήσεις με ποσοστό 19%, ενώ δύσκολη θα ήταν οποιαδήποτε συνεργασία με την νεοσύσταση λαϊκιστική Συμμαχία Sahra Wagenknecht (BSW) - που εμφανίζεται δημοσκοπικά πέμπτη δύναμη.
Το «αγκάθι» της Ουκρανίας και των εξοπλιστικών
Ένα από τα βασικά εμπόδια που θα πρέπει να ξεπεράσει ο Μερτς για να κυβερνήσει είναι το ζήτημα της Ουκρανίας.
Ο Σολτς αναφέρθηκε ελάχιστα το βράδυ της Δευτέρας στο συγκεκριμένο μέτωπο, ενώ όταν το έκανε ήταν απλώς για δικαιολογήσει την απροθυμία του να προμηθεύσει το Κίεβο με πυραύλους Taurus μεγάλου βεληνεκούς.
«Δεν θα κάνουμε τίποτα που να θέτει σε κίνδυνο τη δική μας ασφάλεια και γι' αυτό δεν προμηθεύουμε πυραύλους κρουζ, ένα όπλο μεγάλης εμβέλειας που μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στη Ρωσία», δήλωσε ο Σολτς. «Και σίγουρα δεν θα στείλουμε κανέναν Γερμανό στρατιώτη να πολεμήσει σε αυτόν τον πόλεμο, όχι με εμένα ως καγκελάριο».
Από την πλευρά του, ο Μερτς δήλωνε πριν λίγες ημέρες από το Κίεβο έτοιμος να υποστηρίξει μέχρι τέλους την Ουκρανία - αν και «με βάση τα δεδομένα που ισχύουν σήμερα». «Ο πρόεδρος Ζελένσκι γνωρίζει τη θέση μας για τους πυραύλους Taurus και τίποτα δεν έχει αλλάξει».
Την Δευτέρα ο ηγέτης των Χριστιανοδημοκρατών επέκρινε τον Σολτς επειδή δεν προχώρησε ποτέ στην ανασυγκρότηση των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων, παρά την δέσμευσή του να το κάνει μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Υποστήριξε πως για εκείνον θα αποτελέσει δημοσιονομική προτεραιότητα, αλλά δεν φρόντισε να εξηγήσει ποιος και πώς θα πληρώσει τον λογαριασμό.
Το ανορθόδοξο σχέδιο εξόδου από την κρίση
Η μεγαλύτερη ωστόσο παγίδα για τον Μερτς φαίνεται πως είναι το οικονομικό του πρόγραμμα.
Όπως διαβάζουμε στους Financial Times, τόσο οι πολιτικοί του αντίπαλοι όσο και επιφανείς οικονομολόγοι, έχουν αμφισβητήσει τα σχέδιά του να μειώσει τον φόρο εισοδήματος, τις εισφορές και την φορολογία των επιχειρήσεων, διατηρώντας παράλληλα το «φρένο χρέους» που θέτει αυστηρά όρια στον κρατικό δανεισμό.
«Είναι σαφές ότι το CDU βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα δίλημμα που δεν έχει επιλύσει», δηλώνει ο Marcel Fratzscher, επικεφαλής του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών.
Όπως εξηγεί, οι προτεινόμενες φορολογικές περικοπές θα κοστίσουν 99 δισ. ευρώ ετησίως - περισσότερο από το ένα πέμπτο του ετήσιου ομοσπονδιακού προϋπολογισμού, ο οποίος εκτιμάται σε 481 δισ. ευρώ για το 2025. Οι νέες πηγές εσόδων θα απέφεραν περίπου 25 δισ. ευρώ.
«Δεν μπορείς να υπόσχεσαι ότι δεν θα αυξήσεις το δημόσιο χρέος και παράλληλα να υπόσχεσαι φορολογικές περικοπές της τάξης του 2% του ΑΕΠ σε καθαρούς όρους», τονίζει.
Ο Μερτς, πρώην επιχειρηματίας και πρώην πρόεδρος της γερμανικής BlackRock Γερμανίας, απαντά υποστηρίζοντας ότι μια ετήσια αύξηση του ΑΕΠ μόλις 1% - ένα επίπεδο που περιέγραψε ως «το κατώτερο όριο αυτού που πρέπει να επιτύχουμε» - θα απέφερε δεκάδες δισεκατομμύρια περισσότερα κρατικά έσοδα κάθε χρόνο.
Εξήγησε παράλληλα πως η κατάργηση του Bürgergeld - ενός συστήματος πληρωμών κοινωνικής πρόνοιας για τους ευάλωτους - και η αντικατάστασή του με ένα νέο μοντέλο σχεδιασμένο να δίνει κίνητρα για εργασία, θα εξοικονομούσε επίσης «δεκάδες δισεκατομμύρια».
«Οι Γερμανοί πρέπει να εργαστούν σκληρότερα για να ενισχύσουν την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη και να μειώσουν τις δαπάνες για την κοινωνική πρόνοια».
Το μανιφέστο του κόμματός του, το οποίο αναμένεται να δοθεί σήμερα στη δημοσιότητα, περιλαμβάνει ένα «ταμείο για τη Γερμανία» ύψους 100 δισ. ευρώ με στόχο την τόνωση των επενδύσεων και της ανάπτυξης, σε συνδυασμό με μεταρρύθμιση του «φρένου χρέους» για να καταστεί δυνατή η πραγματοποίηση πρόσθετων δαπανών - σύμφωνα με ένα προσχέδιο που είδαν οι Financial Times.
