Σε ηλικία 89 ετών πέθανε χθες ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς και η απουσία ανακοινώσεων από μια μεγάλη μερίδα των κομμάτων της χώρας καθώς και μεμονωμένα πολιτικών προσώπων της… πρώτης γραμμής ανέδειξαν το μεγαλείο του Ανθρώπου, που με την «απουσία» τους επιβεβαίωσαν όσα έγραφε… «μια αδέκαστα τυφλή εξουσία που αρκείται απλώς στο να ασκείται, δηλαδή στο να ‘’υπάρχει’’».
Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς όπως σημειώνουν όσοι τον γνώρισαν από «πρώτο χέρι» ήταν ο πιο επιδραστικός διανοούμενος της μεταπολιτευσης και της Αριστεράς. «Ανέδειξε πως η κοινωνική συνείδηση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις πολλαπλές μεταμορφώσεις ενός διαστροφικού καπιταλισμού» όπως σημείωσε ο Στέλιος Στυλιανίδης με τον Δημήτρη Χριστόπουλο να υπογραμμίζει ότι «είναι ελάχιστοι οι Έλληνες πανεπιστημιακοί που κατάφεραν όχι απλώς να ταυτιστούν, αλλά να διαμορφώσουν τόσο δραστικά ένα γνωστικό αντικείμενο στις μέρες μας».
Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς είχε βαθιές ανησυχίες και μια μοναδική κοινωνιολογική περιέργεια. Μία από αυτές αποτυπώθηκε και σε συνέντευξή του όταν μίλησε για τα Πανεπιστήμια στην Ελλάδα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Τα Πανεπιστήμια υφίστανται μια ιδεολογική μεταστροφή» είπε μιλώντας στο historiography και συνέχισε: «Είναι και πολιτική μεταστροφή αλλά κυρίως επαγγελματική. Εδώ και 20 ίσως και παραπάνω χρόνια τα ΑΕΙ δεν συνδέονται με την παραγωγή όπως την θέλουμε, αλλά με την παραγωγή ιδεών όπως την θέλει η Ευρώπη. Γιατί η μισή χρηματοδότηση των ΑΕΙ γίνεται μέσα από ευρωπαϊκά προγράμματα, διαστρεβλώνοντας έτσι την ελευθερία της έρευνας και της σκέψης. Υπάρχουν επιστημονικές και πολιτικές προϋποθέσεις… και η λέξη πρόγραμμα άλλωστε προσανατολίζει την σκέψεη προς στενές κατευθύνσεις.
Αυτό είναι που οδηγεί στην άμετρη ποσοτικοποίηση και στατικοποίηση της έρευνας, καθώς όταν μαζεύουμε data χάνουμε το λεωφορείο της περιέργειας».
«Πως είναι δυνατόν» συνέχισε «να έχεις κοινωνική σκέψη όταν δεν θα έχεις κατά νου βασικά επιστημονικά και μεθοδολογικά προβλήματα της γνώσης της κοινωνικής πραγματικότητας». Και κατέληξε σημειώνοντας: «Υπάρχει ο μείζον κίνδυνος στην χώρα μας να κυριαρχήσει αυτή η μεθοδικότητα» ενώ προέβλεψε ότι τα πράγματα θα αλλάξουν είτε το θέλουμε είτε όχι.
«Και για να αλλάξει προς το καλύτερο θα πρέπει να ενεργοποιηθούν περισσότεροι άνθρωποι. ‘Αλλωστε η καρδιά κερδίζει τον νου».
Ας θυμηθούμε και άλλες αναφορές του
«Παντού, οι ανισότητες και οι αδικίες εκρήγνυνται. Η εξαθλίωση απειλεί ολοένα και περισσότερους ανθρώπους σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης»
«Ίσως μια λύση θα ήταν μέσα σε αυτή τη θύελλα να αναθεωρήσουμε ριζικά όχι μόνο το πώς αντιλαμβανόμαστε την πρόοδο, αλλά και πώς αντιμετωπίζουμε τη σχέση μας με το χρόνο, τη σχέση μας με το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον»
«Ακόμα μια φορά όμως η πανούργα ιστορία αποδείχθηκε πιο απρόβλεπτη από τους ερμηνευτές της»
«Η ιδέα της προόδου κυριολεκτικά δεινοπαθεί»
Ο Αόρατος Λεβιάθαν
Δείτε το οπισθόφυλλο του βιβλίου του και διαβάστε το βιβλίο
Το βιβλίο αυτό αποπειράται να συνθέσει τις πολλαπλές και εν πολλοίς αντιφατικές συνιστώσες του τρέχοντος ιστορικού γίγνεσθαι. Είναι προϊόν της συγκυρίας, δίχως όμως να επικεντρώνεται στη συγκυρία. Είναι ένα κείμενο για την πολιτική, δεν είναι όμως ένα ευθέως πολιτικό κείμενο. Εμπνέεται από συγκεκριμένες καταστάσεις, παραμένει όμως αφηρημένο και εκ πρώτης όψεως αποστασιοποιημένο. Επιχειρώντας να εκφράσει μιαν έτσι κι αλλιώς δυσεντόπιστη πραγματικότητα που μοιάζει να έχει ξεφύγει από κάθε έλλογο κοινωνικό, πολιτικό ή αξιακό έλεγχο, αρκείται στο να αναζητήσει τις μεγάλες γραμμές και συναρτήσεις που φαίνεται να επηρεάζουν την πορεία του κόσμου που μας περιβάλλει. Είναι ένα κείμενο που πραγματεύεται το αδιέξοδο. Η ύψιστη ίσως ειρωνεία του νεωτερικού πολιτισμού και ακόμα περισσότερο του Διαφωτισμού συνίσταται στο ότι επέτρεψε την έντεχνη απόκρυψη των πραγματικών εξουσιών πίσω από αδιαπέραστα πέπλα αδιαφάνειας. Στα πλαίσια αυτά ακριβώς δομήθηκε ένα υπό συνεχή εξέλιξη εξουσιαστικό σύστημα που, για πρώτη φορά στην Ιστορία, δεν «χρειάζεται» πια ούτε να παράγει χρησμούς ούτε να ομιλεί ούτε να αξιολογεί ούτε να εξηγεί ούτε καν να εκλογικεύει. Από τη στιγμή που μπορεί να αναγνωρίζεται ως η μόνη δυνατή ή ίσως και η μόνη νοητή πηγή ορατών, κατά τεκμήριον αξιόπιστων και πρακτικά υλοποιήσιμων «κανόνων», το «σύστημα» αυτό δεν φαίνεται ούτε να απειλείται από τους τυχόν αντιφρονούντες ούτε να πτοείται από τις οποιεσδήποτε εσωτερικές αντιφάσεις του. Σε αυτό ακριβώς αναφέρεται ο τίτλος του βιβλίου. Ο απρόσωπος και αόρατος Λεβιάθαν βρίσκεται παντού και πουθενά. Είναι απλώς ένα πανίσχυρο «σύστημα» που λειτουργεί σαν αυτόματο καλοκουρδισμένο «μηχάνημα» που θυμίζει εκείνο που περιγράφεται από τον Κάφκα στο διήγημα "Στη σωφρονιστική αποικία". Σε έναν κόσμο όπου κανείς πια δεν γνωρίζει και δεν εντέλλεται να γνωρίζει ούτε το «δέον» ούτε τα καθήκοντά του ούτε τα λάθη, τις παραλείψεις, τις αβλεψίες ή τα εγκλήματά του, το «μηχάνημα» -που ακούει στο όνομα «Σβάρνα»- δεν χρειάζεται να έχει δικές του επιθυμίες, επιδιώξεις ή υστεροβουλίες. Υπάρχει με μόνο στόχο να είναι σε θέση να εγχαράσσει στα σώματα των (αθώων ή ένοχων) «υπόδικων» την εντολή «τίμα τους ανωτέρους σου», που δεν είναι άλλοι από τους αόρατους, ανώνυμους, ίσως όμως και ανύπαρκτους χειριστές της ίδιας της εφιαλτικής μηχανής. Παρόλο που τα σώματα εξακολουθούν να ανήκουν σε ανθρώπους με σάρκα και οστά, όλοι είναι ριγμένοι στο έλεος μιας μετα-ανθρώπινης εξουσίας που ούτε αξίες επικαλείται, ούτε πηγή έχει, ούτε νομιμοποίηση χρειάζεται. Μιας αδέκαστα τυφλής εξουσίας που αρκείται απλώς στο να ασκείται, δηλαδή στο να «υπάρχει». Κ. Τσ.
Δείτε ΕΔΩ τα βιβλία του
