Σε ένα «μαρτύριο της σταγόνας» εξελίσσεται η κυβερνητική πολιτική για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας, καθώς οι αποφάσεις για τα μέτρα στήριξης λαμβάνονται πλέον με το δεκαπενθήμερο, αφήνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις χωρίς καθαρή εικόνα για το ύψος και τη διάρκεια των παρεμβάσεων τους επόμενους μήνες.
Με τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και τον δύσκολο χειμώνα να πλησιάζει, η κυβέρνηση αποφεύγει προς το παρόν να παρουσιάσει ένα συνολικό πακέτο μέτρων. Αντίθετα, επιλέγει περιορισμένες και βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, κρατώντας δημοσιονομικές εφεδρείες και μεταθέτοντας τις κρίσιμες αποφάσεις από δεκαπενθήμερο σε δεκαπενθήμερο.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του πετρελαίου κίνησης. Για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου η κρατική επιδότηση αυξάνεται μόλις κατά 5 λεπτά το λίτρο, από τα 10 στα 15 λεπτά. Πρόκειται για 12 λεπτά προ ΦΠΑ, έναντι 8 λεπτών προηγουμένως, με το δημοσιονομικό κόστος να υπολογίζεται σε περίπου 20 εκατ. ευρώ.
Μαζί με την έκπτωση των διυλιστηρίων, ύψους 5 λεπτών, η συνολική στήριξη στο πετρέλαιο κίνησης φθάνει τα 20 λεπτά ανά λίτρο, από 15 λεπτά προηγουμένως. Στην αμόλυβδη βενζίνη, αντίθετα, δεν προβλέπεται κρατική επιδότηση και η παρέμβαση περιορίζεται στην έκπτωση των 10 λεπτών ανά λίτρο από τα διυλιστήρια.
Αγωνία για το πετρέλαιο θέρμανσης
Και ενώ οι καταναλωτές προσπαθούν να υπολογίσουν το ενεργειακό κόστος των επόμενων μηνών, το επόμενο «ραντεβού» με τα κυβερνητικά μέτρα μεταφέρεται για τις 14 Οκτωβρίου. Μόλις μία ημέρα πριν αρχίσει η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης, η κυβέρνηση αναμένεται να ανακοινώσει το ύψος της παρέμβασης που θα ισχύσει στην έναρξη της χειμερινής περιόδου.
Ο στόχος που έχει τεθεί είναι η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης στην αντλία να ξεκινήσει κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχει αποσαφηνιστεί το ακριβές ύψος της επιδότησης που θα απαιτηθεί για να επιτευχθεί. Η στήριξη αναμένεται να προέλθει συνδυαστικά από το Δημόσιο και τα διυλιστήρια, ενώ προβλέπεται και αύξηση κατά 20% του επιδόματος θέρμανσης.
Αβεβαιότητα στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς
Η επιλογή των παρεμβάσεων «βλέποντας και κάνοντας» μπορεί να περιορίζει το δημοσιονομικό ρίσκο για το κράτος, μεταφέρει όμως την αβεβαιότητα στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Τα νοικοκυριά καλούνται να προγραμματίσουν τις ανάγκες του χειμώνα χωρίς να γνωρίζουν με σαφήνεια ούτε πόσο θα πληρώνουν για καύσιμα και θέρμανση ούτε για πόσο διάστημα θα διατηρηθούν τα μέτρα στήριξης.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση αναζητεί μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο στις Βρυξέλλες. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απέστειλε επιστολή στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με κοινοποίηση στον πρόεδρο του Γιούρογκρουπ, ζητώντας να εξεταστεί πρόσθετη έκτακτη δημοσιονομική ευελιξία για τα κράτη-μέλη λόγω της ενεργειακής κρίσης.
«Κάθε ευρύτερη πρωτοβουλία πρέπει να έχει ευρωπαϊκή σφραγίδα», ανέφερε ο Πρωθυπουργός, ζητώντας «κοινές και τολμηρές κινήσεις» σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Αθήνα προτείνει, μεταξύ άλλων, να μπορούν τα κράτη-μέλη να χρησιμοποιούν τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ, τα οποία δημιουργούνται εξαιτίας της εκτίναξης των τιμών, για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης.
Μέχρι να υπάρξει, ωστόσο, ευρωπαϊκή απάντηση, η εγχώρια πολιτική παραμένει εγκλωβισμένη στη λογική των προσωρινών παρεμβάσεων. Κάθε δεκαπενθήμερο φέρνει μια νέα απόφαση και κάθε νέα απόφαση παραπέμπει στην επόμενη, την ώρα που η ενεργειακή ακρίβεια επιβαρύνει ήδη τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι τι θα συμβεί όταν η κατανάλωση αυξηθεί μέσα στον χειμώνα και οι ανάγκες στήριξης πολλαπλασιαστούν. Για την ώρα, αντί ενός σταθερού πλαισίου που θα προσέφερε ορατότητα στους καταναλωτές, η αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης συνεχίζεται με δόσεις — και με το επόμενο δεκαπενθήμερο να γίνεται κάθε φορά το νέο ορόσημο για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. η παγκόσμια ζήτηση παρέμειναν ισχυρές.
