Η πρώτη Παρασκευή της Σαρακοστής αποτελεί την ημέρα ορόσημο για την έναρξη των ακολουθιών των Χαιρετισμών της Παναγίας. Η αρχή γίνεται αύριο, Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου με τους Α Χαιρετισμούς. Οι Χαιρετισμοί είναι μια από τις πιο σημαντικές ακολουθίες της Σαρακοστής και ψάλλονται παραδοσιακά το απόγευμα, περίπου μεταξύ 17:00 και 19:00, ανάλογα με τον κάθε ναό.
Στην Α’ Στάση (οἶκοι Α–Ζ), ο ὑμνογράφος εξιστορεί και ανυμνεί τα γεγονότα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και κλείνει με τον οἶκο όπου ο δίκαιος Ιωσήφ δοξάζει τον Θεό για το Μέγα Μυστήριο με το «Ἀλληλούϊα». Αυτή η πρώτη Στάση εισάγει τους πιστούς στο πνευματικό νόημα της Σαρακοστής, προετοιμάζοντας την καρδιά για την ανατολή του Χριστού και τον εορτασμό της Θεοτόκου.
Aξίζει να σημειωθεί ότι λόγω της σημαντικότητας των ακολουθιών των Χαιρετισμών σε πολλές περιοχές της χώρας ιδίως στην περιφέρεια οι Μητροπόλεις επιθυμώντας να διευκολύνουν τους ηλικιωμένους αλλά και να προσφέρούν την δυνατότητα σε εργαζομένους, νέους και μαθητές να συμμετέχουν στην Ακολουθία έχουν καθιερώσει την τέλεση δεύτερης Ακολουθίας των Χαιρετισμών της Παναγίας μετά το πέρας της πρώτης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η ώρα των Χαιρετισμών 2026: Η σπουδαιότητα του ποιήματος υμνολογίου στην Παναγία
Η ακολουθία αυτή είναι γνωστή ως Ακάθιστος Ύμνος, που αποτελείται από πέντε στάσεις, καθεμία από τις οποίες ψάλλεται σε διαφορετική Παρασκευή της Σαρακοστής. Το ποίημα απευθύνεται στην Υπεραγία Θεοτόκο και εκφράζει επαίνους, ευχαριστίες και προσευχές προς Αυτήν. Μέσα από τους Χαιρετισμούς, η Εκκλησία παρουσιάζει με πανέμορφα λόγια τις βασικές διδασκαλίες της για τον Χριστό, την ενανθρώπισή Του, τον ρόλο της Παναγίας στη σωτηρία του ανθρώπου, την αγνότητα και την αγιότητά Της, αλλά και τον αγώνα του ανθρώπου να ενωθεί με το Θεό, ζητώντας βοήθεια από τον Χριστό και την Παναγία για αυτόν τον πνευματικό δρόμο.
Ποιητής των Χαιρετισμών θεωρείται ο Άγιος Ρωμανός ο Μελωδός, ένας από τους μεγαλύτερους ελληνόγλωσσους ποιητές όλων των εποχών. Το έργο είναι μελοποιημένο, ανήκει στο βυζαντινό μουσικό είδος του «κοντακίου» και αποτελείται από 24 στροφές ή «οίκους», που ξεκινούν με τα γράμματα της αλφαβήτου. Είναι ένας ύμνος δηλαδή που αποτελείται από προοίμιο και 24 οίκους (στροφές) σε ελληνική αλφαβητική ακροστιχίδα, από το Α ως το Ω (κάθε «οίκος» ξεκινά με το αντίστοιχο κατά σειρά ελληνικό γράμμα).
{https://www.youtube.com/watch?v=GnAOSs8vtOw}
Πώς δομούνται οι Χαιρετισμοί: Τι περιλαμβάνει κάθε μία από τις τέσσερις Στάσεις
Το έργο χωρίζεται σε τέσσερις στάσεις. Κάθε Παρασκευή ψάλλεται μια στάση και την πέμπτη Παρασκευή ολόκληρος ο ύμνος. Τους Χαιρετισμούς απαγγέλλει ο ιερέας με τη μουσική τους, αφού προηγουμένως οι ψάλτες ψάλλουν τον «κανόνα των Χαιρετισμών», ένα άλλο σημαντικό βυζαντινό μουσικό και ποιητικό έργο, δημιουργία του Αγίου Ιωσήφ του Υμνογράφου, ενός κορυφαίου μουσικού και ποιητή του Βυζαντίου.
Ο πρώτοι δώδεκα οίκοι του (Α-Μ) αποτελούν το ιστορικό μέρος. Εκεί εξιστορούνται τα γεγονότα από τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου μέχρι την Υπαπαντή, ακολουθώντας τη διήγηση του Ευαγγελιστή Λουκά. Αναφέρεται ο Ευαγγελισμός (Α, Β, Γ, Δ), η επίσκεψη της εγκύου Παρθένου στην Ελισάβετ (Ε), οι αμφιβολίες του Ιωσήφ (Ζ), η προσκύνηση των ποιμένων (Η) και των Μάγων (Θ, Ι, Κ), η Υπαπαντή (Μ) και η φυγή στην Αίγυπτο (Λ), η οποία είναι η μόνη που έχει ως πηγή το απόκρυφο πρωτευαγγέλιο του Ψευδο-Ματθαίου. Οι τελευταίοι δώδεκα (Ν-Ω) αποτελούν το θεολογικό μέρος, στο οποίο ο μελωδός αναλύει τις βαθύτερες δογματικές προεκτάσεις της Ενανθρώπισης του Κυρίου και το σκοπό της, που είναι η σωτηρία των πιστών.
Οι Χαιρετισμοί της Παναγίας υπήρξαν η κύρια πηγή έμπνευσης για πολλούς άλλους Χαιρετισμούς που γράφτηκαν αργότερα για αγίους. Τον 7ο αιώνα, όταν οι Κωνσταντινουπολίτες σώθηκαν από την επίθεση των Αβάρων, όλοι έψαλλαν στην Αγία Σοφία τον Ακάθιστο Ύμνο όρθιοι, εξ ου και το όνομα «Ακάθιστος». Τότε, μάλλον, γράφτηκε και το πασίγνωστο αρχικό τροπάριο «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ».
Στήν Α´ Στάση (οἶκοι Α-Ζ) ὁ ὑμνογράφος ἐξιστορεῖ καί ἀνυμνεῖ τά γεγονότα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου καί κλείνει μέ τόν οἶκο ὅπου ὁ δίκαιος Ἰωσήφ δοξάζει τόν Θεό γιά τό Μέγα Μυστήριο μέ τό «Ἀλληλούια».
Στή Β´ Στάση (Η-Μ) ἐξιστοροῦνται καί ὑμνοῦνται τά γεγονότα ἀπό τῆς Γεννήσεως τοῦ Κυρίου ἕως τήν Ὑπαπαντή καί κλείνει μέ τό «Ἀλληλούια» τοῦ δικαίου Συμεών τοῦ Θεοδόχου πού εἶδε τόν Σωτήρα τοῦ κόσμου.
Στήν Γ´ Στάση (Ν-Σ) ἀναφέρεται ὁ ὑμνογράφος στήν ἀλλαγή πού ἔφερε στόν κόσμο ὁ ἐνανθρωπήσας Κύριος μέ τή διδασκαλία Του (πνευματική ἀναδημιουργία) καί κλείνει μέ τό
«Ἀλληλούια» τῆς κάθε ψυχῆς πρός Αὐτόν πού ἔσωσε τόν κόσμο.
Στήν Δ´ Στάση (Τ-Ω) ἡ Θεοτόκος ὑμνεῖται ὡς προστάτης τῶν Πιστῶν. Γι᾿ αὐτό καί κλείνουμε αὐτούς τούς χαιρετισμούς μέ τό «Ἀλληλούια» ὅλων τῶν πιστῶν, πού ἀνακράζουν: «Ὦ Πανύμνητε Μῆτερ, ἡ τεκοῦσα τῶν πάντων Ἁγίων Ἁγιώτατον Λόγον…» (τρίς), δέξου τήν προσφορά μας καί λύτρωσέ μας ἀπό κάθε συμφορά καί ἀπό τή μέλλουσα κόλαση.
Όλες οι ημερομηνίες των Χαιρετισμών 2026 - Πότε θα ψαλλεί ο Ακάθιστος Ύμνος
Α΄ Στάση: Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου
Β στάση: Παρασκευή 6 Μαρτίου
Γ στάση: Παρασκευή 13 Μαρτίου
Δ΄ Στάση: Παρασκευή 20 Μαρτίου
Ακάθιστος Ύμνος: Παρασκευή 27 Μαρτίου
Χαιρετισμοί: Το περιεχόμενο της Α Στάσης που θα ακούσουμε αύριο στις εκκλησίες
ΣΤΑΣΙΣ Α'
Ἄγγελος πρωτοστάτης, οὐρανόθεν ἐπέμφθη, εἰπεῖν τῇ Θεοτόκῳ τό, Χαῖρε (ἐκ γ´)· καὶ σὺν τῇ ἀσωμάτῳ φωνῇ, σωματούμενόν σε θεωρῶν Κύριε, ἐξίστατο, καὶ ἵστατο κραυγάζων πρὸς αὐτὴν τοιαῦτα·
Χαῖρε, δι΄ ἧς ἡ χαρὰ ἐκλάμψει· χαῖρε, δι΄ ἧς ἡ ἀρὰ ἐκλείψει·
Χαῖρε, τοῦ πεσόντος Ἀδὰμ ἡ ἀνάκλησις· χαῖρε, τῶν δακρύων τῆς Εὔας ἡ λύτρωσις·
Χαῖρε, ὕψος δυσανάβατον ἀνθρωπίνοις λογισμοῖς· χαῖρε, βάθος δυσθεώρητον καὶ ἀγγέλων ὀφθαλμοῖς·
Χαῖρε, ὅτι ὑπάρχεις βασιλέως καθέδρα· χαῖρε, ὅτι βαστάζεις τὸν βαστάζοντα πάντα·
Χαῖρε, ἀστὴρ ἐμφαίνων τὸν ἥλιον· χαῖρε, γαστὴρ ἐνθέου σαρκώσεως·
Χαῖρε, δι΄ ἧς νεουργεῖται ἡ κτίσις· χαῖρε, δι΄ ἧς βρεφουργειται ο Κτίστης·
Χαῖρε, νύμφη ἀνύμφευτε.
Βλέπουσα ἡ ἁγία ἑαυτὴν ἐν ἁγνείᾳ φησὶ τῷ Γαβριὴλ θαρσαλέως· Τὸ παράδοξόν σου τῆς φωνῆς δυσπαράδεκτόν μου τῇ ψυχῆ φαίνεται· ἀσπόρου γὰρ συλλήψεως τὴν κύησιν πως λέγεις; κράζων· Ἀλληλούϊα.
Γνῶσιν ἄγνωστον γνῶναι ἡ Παρθένος ζητοῦσα ἐβόησε πρὸς τὸν λειτουργοῦντα· Ἐκ λαγόνων ἁγνῶν υἱὸν πῶς ἐστὶ τεχθῆναι δυνατόν; λέξον μοι. πρὸς ἣν ἐκεῖνος ἔφησεν ἐν φόβῳ πρὶν κραυγάζων οὕτω·
Χαῖρε͵ βουλῆς ἀπορρήτου μύστις͵ χαῖρε͵ σιγῇ δεομένων πίστις·
Χαῖρε͵ τῶν θαυμάτων Χριστοῦ τὸ προοίμιον͵ χαῖρε͵ τῶν δογμάτων αὐτοῦ τὸ κεφάλαιον·
Χαῖρε͵ κλῖμαξ ἐπουράνιε͵ δι΄ ἧς κατέβη ὁ Θεός· χαῖρε͵ γέφυρα μετάγουσα τοὺς ἐκ γῆς πρὸς οὐρανόν·
Χαῖρε͵ τὸ τῶν ἀγγέλων πολυθρύλητον θαῦμα· χαῖρε͵ τὸ τῶν δαιμόνων πολυθρήνητον τραῦμα·
Χαῖρε͵ τὸ φῶς ἀρρήτως γεννήσασα· χαῖρε͵ τὸ πῶς μηδένα διδάξασα·
Χαῖρε͵ σοφῶν ὑπερβαίνουσα γνῶσιν· χαῖρε͵ πιστῶν καταυγάζουσα φρένας·
Χαῖρε͵ νύμφη ἀνύμφευτε.
Δύναμις τοῦ ὑψίστου ἐπεσκίασε τότε πρὸς σύλληψιν τῇ ἀπειρογάμῳ· καὶ τὴν εὔκαρπον ταύτης νηδὺν ὡς ἀγρὸν ἀπέδειξεν ἡδὺν ἅπασι τοῖς θέλουσι θερίζειν σωτηρίαν ἐν τῷ ψάλλειν οὕτως· Ἀλληλούϊα.
Ἔχουσα θεοδόχον ἡ Παρθένος τὴν μήτραν ἀνέδραμε πρὸς τὴν Ἐλισάβετ· τὸ δὲ βρέφος ἐκείνης εὐθὺς ἐπιγνόν τὸν ταύτης ἀσπασμὸν ἔχαιρε καὶ ἅλμασιν ὡς ᾄσμασιν ἐβόα πρὸς τὴν Θεοτόκον·
Χαῖρε͵ βλαστοῦ ἀμαράντου κλῆμα· χαῖρε͵ καρποῦ ἀκηράτου κτῆμα·
Χαῖρε͵ γεωργὸν γεωργοῦσα φιλάνθρωπον· χαῖρε͵ φυτουργὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν φύουσα·
Χαῖρε͵ ἄρουρα βλαστάνουσα εὐφορίαν οἰκτιρμῶν· χαῖρε͵ τράπεζα βαστάζουσα εὐθηνίαν ἱλασμῶν·
Χαῖρε͵ ὅτι λειμῶνα τῆς τρυφῆς ἀναθάλλεις· χαῖρε͵ ὅτι λιμένα τῶν ψυχῶν ἑτοιμάζεις·
Χαῖρε͵ δεκτὸν πρεσβείας θυμίαμα· χαῖρε͵ παντὸς τοῦ κόσμου ἐξίλασμα·
Χαῖρε͵ θεοῦ πρὸς θνητοὺς εὐδοκία· χαῖρε͵ θνητῶν πρὸς Θεὸν παρρησία·
Χαῖρε͵ νύμφη ἀνύμφευτε.
Ζάλην ἔνδοθεν ἔχων, λογισμῶν ἀμφιβόλων, ὁ σώφρων Ἰωσὴφ ἐταράχθη, πρὸς τὴν ἄγαμόν σε θεωρῶν, καὶ κλεψίγαμον ὑπονοῶν ἄμεμπτε· μαθὼν δὲ σοῦ τὴν σύλληψιν ἐκ Πνεύματος ἁγίου ἔφη· Ἀλληλούϊα.
{https://www.youtube.com/watch?v=nuT7weG5CFQ&list=RDnuT7weG5CFQ&index=1}
Ἄγγελος ποὺ ἦταν πρῶτος μεταξὺ τῶν ἀγγέλων, στάλθηκε ἀπὸ τὸν οὐρανὸ νὰ πεῖ στὴ Θεοτόκο τὸ χαῖρε (3 φορές)· καὶ μὲ τὴν ἀσώματή του φωνή, βλέποντάς σε Κύριε νὰ παίρνεις σῶμα (νὰ γίνεσαι ἄνθρωπος), ἐκπλησσόταν καὶ στεκόταν φωνάζοντας πρὸς αὐτὴν αὐτὰ τὰ λόγια·
Χαῖρε ἐσὺ ἀπ᾿ τὴν ὁποία θὰ λάμψει ἡ χαρά· χαῖρε ἐσὺ ποὺ γιὰ χάρη σου θὰ σβήσει ἡ κατάρα.
Χαῖρε ἐσὺ ποὺ ἔκανες νὰ σηκωθεῖ ὁ πεσμένος Ἀδάμ· χαῖρε ἐσὺ ποὺ ἔγινες ἡ λύτρωση τῶν δακρύων τῆς Εὔας.
Χαῖρε ὕψος στὸ ὁποῖο δύσκολα μποροῦν νὰ φθάσουν οἱ ἀνθρώπινοι λογισμοί· χαῖρε βάθος ποὺ ἀδυνατοῦν νὰ κατοπτεύσουν καὶ ἀγγέλων ὀφθαλμοί.
Χαῖρε ἐσὺ ποὺ ἔγινες ὁ θρόνος τοῦ Βασιλιᾶ (Χριστοῦ)· χαῖρε γιατὶ βαστάζεις (στὴν ἀγκάλη σου) Ἐκεῖνον ποὺ βαστάζει τὰ πάντα.
Χαῖρε ἀστέρι ποὺ προμηνύεις τὸν Ἥλιο, χαῖρε κοιλία τῆς θεϊκῆς (τοῦ Λόγου) σαρκώσεως.
Χαῖρε ἐσὺ μὲ τὴν ὁποία γίνεται καινούρια ἡ κτίση· χαῖρε ἐσὺ μὲ τὴν ὁποία γίνεται βρέφος ὁ Κτίστης.
Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε.
Γνωρίζοντας τὴν ἁγνότητά της ἡ Παναγία λέγει στὸν Γαβριὴλ μὲ θάρρος· Ὅσα παράδοξα ἀκούω ἀπὸ τὴ φωνή σου, εἶναι δύσκολο νὰ τὰ δεχτῶ στὴν ψυχὴ μου· πῶς μοῦ ἀναγγέλλεις κύηση, ἀφοῦ δὲν προηγήθηκε σύλληψη ἀπὸ ἀνθρώπινη σπορά; Κι ὅμως ἐσὺ τὸ λέγεις καὶ φωνάζεις δυνατά, Ἀλληλούϊα (αἰνεῖτε τὸν Θεό).
Θέλοντας ἡ Παρθένος νὰ γνωρίσει τὸ ἄγνωστο αὐτὸ μυστήριο, εἶπε δυνατὰ πρὸς τὸν λειτουργὸ Ἄγγελο· πές μου, ἀπὸ σῶμα ἁγνὸ (παρθενικὸ) πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθεῖ γιός; Κι ἐκεῖνος τότε εἶπε πρὸς αὐτὴ μὲ φόβο, φωνάζοντας αὐτὰ τὰ λόγια·
Χαῖρε ἐσὺ ποὺ γνωρίζεις τὴν ἀπόρρητη βουλὴ τοῦ Θεοῦ· χαῖρε ἐσὺ ποὺ εἶσαι ἡ πίστη ἐκείνων ποὺ προσεγγίζονται μὲ τὴ σιγή.
Χαῖρε ἐσύ, ἡ ἀρχὴ τῶν θαυμάτων τοῦ Χριστοῦ. Χαῖρε ἐσὺ ποὺ ἀποτελεῖς τὸ κεφάλαιο στὸ ὁποῖο στηρίζονται τὰ δόγματά Του.
Χαῖρε σκάλα ἐπουράνια μὲ τὴν ὁποία κατέβηκε ὁ Θεός· χαῖρε γέφυρα ποὺ μεταφέρεις αὐτοὺς ποὺ ᾿ναι στὴ γῆ, στὸν οὐρανό.
Χαῖρε, τὸ πολυθρύλητο θαῦμα τῶν Ἀγγέλων, χαῖρε τὸ πολυθρήνητο τραῦμα τῶν δαιμόνων.
Χαῖρε ἐσὺ ποὺ γέννησες μὲ τρόπο ἀνέκφραστο τὸ φῶς· χαῖρε ἐσὺ ποὺ σὲ κανέναν δὲν δίδαξες τὸ πῶς.
Χαῖρε ἐσὺ ποὺ ξεπερνᾶς τὴ γνώση τῶν σοφῶν· χαῖρε ἐσὺ ποὺ διαφωτίζεις τὴ διάνοια τῶν πιστῶν.
Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε.
Δύναμη τοῦ Ὑψίστου τότε ἐπισκίασε ἐκείνη ποὺ δὲ γνώρισε γάμο, ὥστε νὰ συλλάβει· καὶ τὴν εὔκαρπή της κοιλιὰ τὴν κατέστησε χωράφι εὐχάριστο γιὰ ὅσους θέλουν νὰ θερίσουν (νὰ βροῦν) τὴ σωτηρία τους καὶ οἱ ὁποῖοι ψάλλουν αὐτὰ τὰ λόγια, Ἀλληλούϊα.
