Η Καθαρά Δευτέρα που φέτος θα εορταστεί με όλα της τα έθιμα την Δευτέρα 22 Φεβρουαρίου σηματοδοτεί την έναρξη της Σαρακοστής, της σημαντικότερης περιόδου νηστείας για την Ορθόδοξη Εκκλησία που θα τερματιστεί παραμονές Πάσχα 2026. Ανήμερα Κούλουμα και μέχρι το Πάσχα που φέτος «πέφτει» στις 12 Απριλίου οι πιστοί ακολουθούν ένα διατροφικό και πνευματικό πρόγραμμα εγκράτειας, που κορυφώνεται τη Μεγάλη Εβδομάδα.
Τι τρώμε την Καθαρά Δευτέρα, την πρώτη μέρα της νηστείας της Σαρακοστής
Το τραπέζι της ημέρας είναι παραδοσιακά νηστίσιμο και περιλαμβάνει:
- Λαγάνα (άζυμο ψωμί της ημέρας)
- Ταραμά και ταραμοσαλάτα
- Ελιές και τουρσιά
- Χαλβά
- Όσπρια και λαδερά
- Θαλασσινά (χταπόδι, καλαμάρια, γαρίδες, μύδια)
Η Σαρακοστή είναι μια διαδρομή αυτοσυγκράτησης και πνευματικής ανανέωσης. Ξεκινά με την Καθαρά Δευτέρα και ολοκληρώνεται με τη χαρμόσυνη Ανάσταση, υπενθυμίζοντας πως η νηστεία δεν είναι μόνο διατροφική επιλογή, αλλά στάση ζωής.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
H σημασία της Νηστείας της Σαρακοστής
Η καθιέρωση της Μ. Τεσσαρακοστής ως περιόδου αυστηρής νηστείας και πνευματικής προπαρασκευής των πιστών πριν από το σταυραναστάσιμο Πάσχα οφείλεται αναμφίβολα στην ανάγκη των πρώτων χριστιανών να ακολουθήσουν το παράδειγμα του ίδιου του Ιησού Χριστού, ο οποίος πριν αρχίσει τη δημόσια δράση Του προετοιμάσθηκε στην έρημο και νήστευσε για σαράντα ημέρες για να αντιμετωπίσει τους πειρασμούς του διαβόλου (Ματθ. δ´ 11). Γι’ αυτόν τον λόγο οι Πατέρες της Εκκλησίας παρομοιάζουν την περίοδο της Μ. Τεσσαρακοστής ως πνευματική έρημο, κατά τη διάρκεια της οποίας ο πιστός, ακολουθώντας το παράδειγμα του Κυρίου, οφείλει να τηρήσει αυστηρή νηστεία, λατρεύοντας τον Τριαδικό Θεό σε πνεύμα πλήρους ταπείνωσης.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dgjqthn5flwp?integrationId=40599y14juihe6ly}
Σαρακοστή: Πώς νηστεύουμε μέχρι το Πάσχα 2026 - Oι εξαιρέσεις
Παραδοσιακά η νηστεία της Σαρακοστής ξεκινά την Καθαρά Δευτέρα και διαρκεί όχι 40 ημέρες, αλλά 48 εξ ου και η ονομασία «Μεγάλη Σαρακοστή». Αρχικά είχε διάρκεια έξι εβδομάδων, όμως αργότερα προστέθηκε και μία επιπλέον εβδομάδα, φτάνοντας τις 48 ημέρες που μετριούνται αντίστροφα από την Παρασκευή πριν από την Κυριακή του Πάσχα. Γιατί 48 ημέρες; Αντίθετα από ό,τι συμβαίνει στη ρωμαϊκή παράδοση, στην Ορθόδοξη Εκκλησία και οι Κυριακές περιλαμβάνονται στην καταμέτρηση της Τεσσαρακοστής. Ως εκ τούτου, η Μεγάλη Σαρακοστή αρχίζει επίσημα την Καθαρά Δευτέρα, επτά εβδομάδες πριν από το Πάσχα. Ολοκληρώνεται με τη Μεγάλη Εβδομάδα, που ξεκινά από την Κυριακή των Βαΐων και κορυφώνεται με την Ανάσταση του Χριστού τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου που φέτος «πέφτει» το Σάββατο 11 Απριλίου.
{https://exchange.glomex.com/video/v-d8mteqsj1eex?integrationId=40599y14juihe6ly}
Οι κανόνες της νηστείας της Σαρακοστής
Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής, οι πιστοί απέχουν από κρέας, γαλακτοκομικά, αυγά και ψάρια, με εξαίρεση τις μεγάλες εορτές:
- Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (25 Μαρτίου): Επιτρέπεται το ψάρι.
- Κυριακή των Βαΐων (5Απριλίου ): Επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού.
Επιτρέπεται η κατανάλωση ελαιολάδου και οίνου μόνο τα Σάββατα και τις Κυριακές, εκτός από το Μεγάλο Σάββατο, όπου η νηστεία είναι αυστηρή.
Τι ισχύει για τα θαλασσινά
Κατά τη διάρκειά της νηστείας, απαγορεύονται όλες οι ζωικές τροφές με εξαίρεση τα θαλασσινά. Στα θαλασσινά συγκαταλέγονται τα εξής:
- Οστρακοειδή
- Μαλακόστρακα
- Μαλάκια
{https://exchange.glomex.com/video/v-dgb7war6lou9?integrationId=40599y14juihe6ly}
Γιατί νηστεύουμε το λάδι και όχι τις ελιές
Ένα από τα ερωτήματα, που συχνά τίθενται από πολύ κόσμο, είναι γιατί κατά τη διάρκεια της νηστείας και ειδικά τη Μεγάλη Παρασκευή μπορούμε να τρώμε ελιές, αλλά όχι λάδι. Σύμφωνα με την Εκκλησία, η πλήρης και αληθινή νηστεία συνίσταται στην πλήρη αποχή τροφής ή στην ξηροφαγία. Oι ελιές θεωρούνται νηστίσιμη τροφή, καθώς αποτελούν καρπό της γης. Αντίθετα, η απαγόρευση στο λάδι στηρίζεται κυρίως στο γεγονός ότι είναι προϊόν επεξεργασίας και αφορά κυρίως τα φαγητά τα οποία μαγειρεύονται με λάδι και νοστιμίζουν.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dgjkg4mwkeo1?integrationId=40599y14juihe6ly}
Σαρακοστή 2026: Τι συμβολίζουν οι Κυριακές των νηστειών - Όλες οι ημερομηνίες
Όλες οι Κυριακές των Νηστειών είναι αφιερωμένες σε μεγάλες εορτές της Ορθοδοξίας.
Έτσι, η Α΄ Κυριακή των νηστειών, είναι η Κυριακή της Ορθοδοξίας, 1η Μαρτίου εορτάζεται η αναστήλωση των εικόνων .
Η Β΄ Κυριακή των νηστειών 8 Μαρτίου είναι αφιερωμένη στην μνήμη του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης.
Η Γ΄ Κυριακή των νηστειών 15 Μαρτίου ονομάζεται Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Η προσκύνηση του Τίμιου Σταυρού προβάλλεται ως μέσο για την ενδυνάμωση των πιστών.
Η Δ΄ Κυριακή των νηστειών στις 22 Μαρτίου είναι ημέρα αφιερωμένη στη μνήμη του Αγίου Ιωάννη της «Κλίμακος», του περίφημου έργου που οι πιστοί οφείλουν να έχουν για βοήθημα στην ανοδική τους πορεία προς τον Ουρανό, με πνευματική άσκηση.
Η Ε΄ Κυριακή των νηστειών, 22 Μαρτίουείναι αφιερωμένη στην μνήμη της Οσίας Μαρίας της Αιγύπτιας, η οποία μετά από 30 χρόνια έκλυτου βίου, βαπτίσθηκε χριστιανή και ασκήτεψε.
Το Σάββατο πριν τη Μεγάλη Εβδομάδα είναι του Λαζάρου σε ανάμνηση του θαύματος της Ανάστασης του Λαζάρου από τον Χριστό. Τελευταία Κυριακή της Μεγάλης Σαρακοστής, είναι η Κυριακή των Βαΐων, 5 Απριλίου που είναι αφιερωμένη στην θριαμβευτική είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα και της θριαμβευτικής υποδοχής που του επεφύλαξε ο λαός ραίνοντας τον με βάγια και σηματοδοτεί την είσοδο στην Μεγάλη Εβδομάδα και την κορύφωση της πνευματικής προετοιμασίας για το Πάσχα.
