Την οριστική μετάβαση σε ένα νέο καθεστώς προστασίας της πρώτης κατοικίας σηματοδοτεί η επικείμενη λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ο οποίος έρχεται να αντικαταστήσει πλήρως το πλαίσιο που καθιέρωσε ο νόμος Κατσέλη.
Αν και ο σχετικός μηχανισμός θεσμοθετήθηκε ήδη από το 2020 με τον νέο πτωχευτικό νόμο, η ενεργοποίησή του αναμένεται με σημαντική καθυστέρηση, καθώς τοποθετείται χρονικά προς τα τέλη του 2026. Από τη στιγμή που ο φορέας τεθεί σε λειτουργία, θα αποτελεί τον μοναδικό δρόμο για τα ευάλωτα νοικοκυριά που κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους, καθώς η δικαστική προστασία του παρελθόντος οριστικά κλείνει τον κύκλο της. Στο νέο μοντέλο, ο οφειλέτης δεν διασώζει την ιδιοκτησία του, αλλά την κατοικία του: το ακίνητο θα μεταβιβάζεται στον φορέα και ο πρώην ιδιοκτήτης θα παραμένει σε αυτό ως ενοικιαστής για 12 χρόνια, με δυνατότητα επαναγοράς υπό προϋποθέσεις.
Το Dnews.gr χαρτογραφεί τις βασικές αλλαγές μέσα από ένα οδηγό με βασικές ερωτήσεις και απαντήσεις για τον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων:
1. Τι αλλάζει με τη λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων;
Με τη λειτουργία του φορέα παύει οριστικά η προστασία της πρώτης κατοικίας όπως ίσχυε μέσω του νόμου Κατσέλη. Ο νέος φορέας καθίσταται ο μοναδικός μηχανισμός προστασίας για τα ευάλωτα νοικοκυριά που κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους.
2. Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στον νέο μηχανισμό προστασίας;
Δικαίωμα ένταξης έχουν μόνο οι ευάλωτοι οφειλέτες, δηλαδή όσοι πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια που ορίζει ο νόμος. Η προστασία δεν είναι καθολική αλλά στοχευμένη σε νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα και περιορισμένη περιουσία.
3. Τι συμβαίνει με την ιδιοκτησία της πρώτης κατοικίας;
Ο φορέας αγοράζει την κύρια κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη και ο τελευταίος χάνει την κυριότητά της. Παραμένει όμως στο ακίνητο ως ενοικιαστής για περίοδο έως 12 ετών, αποφεύγοντας την έξωση.
4. Πώς απαλλάσσεται ο οφειλέτης από τα χρέη του;
Με τη μεταβίβαση της κατοικίας στον φορέα, ο ευάλωτος οφειλέτης απαλλάσσεται από το στεγαστικό του χρέος προς τράπεζες ή funds, καθώς το ακίνητο αξιοποιείται για την κάλυψη της οφειλής.
5. Πόσο θα είναι το ενοίκιο που θα πληρώνει ο οφειλέτης;
Το ενοίκιο υπολογίζεται με βάση την εμπορική αξία του ακινήτου κατά τον χρόνο μεταβίβασης, στην οποία εφαρμόζεται το μέσο επιτόκιο στεγαστικού δανείου και το περιθώριο του επενδυτή που διαχειρίζεται τον φορέα.
6. Θα υπάρχει κρατική στήριξη για την πληρωμή του ενοικίου;
Ναι, οι ευάλωτοι ενοικιαστές θα δικαιούνται κρατική επιδότηση για την κάλυψη μέρους του ενοικίου. Το ύψος της επιδότησης εξαρτάται από τη σύνθεση του νοικοκυριού, αν και θεωρείται περιορισμένο σε σχέση με τις σημερινές τιμές της αγοράς.
7. Μπορεί ο οφειλέτης να ξαναγοράσει την κατοικία του;
Στο τέλος της 12ετούς μίσθωσης, ή και νωρίτερα αν το επιθυμεί και το επιτρέπουν τα οικονομικά του, ο οφειλέτης μπορεί να επαναγοράσει την κατοικία του σε τιμή που θα καθορίζεται βάσει της τότε εμπορικής της αξίας.
8. Τι σημαίνει πρακτικά ο νέος φορέας για την προστασία της πρώτης κατοικίας;
Η προστασία μετατρέπεται από ιδιοκτησιακή σε προσωρινή στεγαστική. Ο οφειλέτης δεν προστατεύει πλέον το ακίνητό του ως περιουσιακό στοιχείο, αλλά εξασφαλίζει το δικαίωμα να συνεχίσει να κατοικεί σε αυτό, υπό όρους και για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
