Σε περίοδο δοκιμασίας εισέρχεται η ιδιοκατοίκηση στην Ελλάδα, ένα από τα πλέον σταθερά χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας, καθώς οι συνθήκες στην αγορά κατοικίας καθιστούν ολοένα και δυσκολότερη την απόκτηση ιδιόκτητης στέγης. Το ποσοστό των νοικοκυριών που διαμένουν σε ιδιόκτητη κατοικία υποχώρησε το 2024 κάτω από το όριο του 70%, όταν το 2019 ανερχόταν στο 77,2%, αποτυπώνοντας με σαφήνεια τις πιέσεις της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης, της έντονης ανόδου των ενοικίων και των τιμών πώλησης, αλλά και της περιορισμένης πρόσβασης σε τραπεζικό δανεισμό. Η τάση είναι πιο έντονη στα μεγάλα αστικά κέντρα και σηματοδοτεί μια σταδιακή μετατόπιση από το μοντέλο της ιδιοκτησίας προς τη μίσθωση, αν και η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλή διασπορά ιδιοκτησίας ακόμη και μεταξύ οικονομικά ασθενέστερων νοικοκυριών.
Παρά το γεγονός ότι τα υψηλά ενοίκια και το αυξανόμενο κόστος της μίσθωσης ενισχύουν την επιθυμία απόκτησης ιδιόκτητης κατοικίας, οι τιμές αγοράς παραμένουν απαγορευτικές. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, μόλις το 17% των υποψήφιων αγοραστών μπορεί να διαθέσει ποσό άνω των 200.000 ευρώ για αγορά κατοικίας, ενώ μόνο το 6% ξεπερνά τις 300.000 ευρώ. Το αυξημένο ενδιαφέρον για αγορά καταγράφεται κυρίως μεταξύ των νοικοκυριών που σήμερα νοικιάζουν, χωρίς ωστόσο αυτό να μεταφράζεται εύκολα σε συναλλαγές, καθώς οι υψηλές τιμές σε Αττική και Θεσσαλονίκη αποτελούν βασικό ανασταλτικό παράγοντα. Το γεγονός αυτό αποτυπώνεται και στη χαμηλότερη αξιοποίηση του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ» στα μεγάλα αστικά κέντρα σε σύγκριση με την περιφέρεια.
Η πρόθεση αγοράς κατοικίας εντός της επόμενης διετίας εμφανίζεται αυξημένη, καθώς το 20% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι σχεδιάζει να προχωρήσει σε αγορά, έναντι 12% πέρυσι, με το ποσοστό να ανέρχεται στο 31% μεταξύ των ενοικιαστών. Η μεγαλύτερη κινητικότητα καταγράφεται στις ηλικίες 24-35 ετών, ενώ οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο εμφανίζονται πιο πρόθυμοι να αποκτήσουν κατοικία. Η αυξημένη ζήτηση αποδίδεται τόσο στη στήριξη του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ» όσο και στην εκτίμηση ότι τα ενοίκια θα συνεχίσουν να αυξάνονται, καθώς το 70% των ερωτηθέντων αναμένει περαιτέρω άνοδο των μισθωμάτων.
Οι τιμές των κατοικιών
Την ίδια στιγμή, οι τιμές των κατοικιών συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία. Το 2025 η μέση ζητούμενη τιμή πώλησης αυξήθηκε πανελλαδικά κατά 9,4%, με τη Θεσσαλονίκη να καταγράφει άνοδο 11,2% και την Αττική 8,7%. Ωστόσο, το 83% των ενδιαφερόμενων αγοραστών δηλώνει ότι δεν μπορεί να υπερβεί τις 200.000 ευρώ, γεγονός που περιορίζει δραστικά τις επιλογές.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η ιδιοκατοίκηση αναμένεται να δοκιμαστεί έντονα τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ο μόνος ρεαλιστικός τρόπος για να διατηρηθεί είναι η ουσιαστική αύξηση του διαθέσιμου αποθέματος μικτών ακινήτων αξίας έως 200.000 ευρώ, που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες της πλειονότητας των νοικοκυριών. Χωρίς μια τέτοια προσαρμογή στην πλευρά της προσφοράς, η απόσταση ανάμεσα στην επιθυμία για ιδιόκτητη στέγη και στην πραγματική δυνατότητα απόκτησής της αναμένεται να διευρυνθεί περαιτέρω.
