Οι Απόκριες στην Ελλάδα είναι μια από τις πιο «ζωντανές» και χαρούμενες περιόδους του χρόνου. Πρόκειται για το διάστημα πριν από τη Σαρακοστή, που κορυφώνεται την Κυριακή της Τυρινής και ολοκληρώνεται με την Καθαρά Δευτέρα με πλούσια τραπέζια και παραδοσιακά εδέσματα.
Σε ολόκληρη τη χώρα διοργανώνονται παρελάσεις, καρναβάλια, γλέντια και σατιρικά δρώμενα, με πιο γνωστά το Πατρινό Καρναβάλι και τις εκδηλώσεις της Ξάνθης. Οι μεταμφιέσεις, τα παραδοσιακά τραγούδια και τα τοπικά έθιμα συχνά έχουν ρίζες σε αρχαίες διονυσιακές τελετές και προέρχονται από άλλες εποχές.
Ωστόσο, οι Απόκριες δεν είναι απλώς μια περίοδος διασκέδασης. Είναι βαθιά συνδεδεμένες με τον κύκλο της φύσης, τη μετάβαση από τον χειμώνα στην άνοιξη και τη γονιμότητα της γης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Πολλά αποκριάτικα έθιμα περιλαμβάνουν μεταμφιέσεις, συμβολικές πράξεις και τελετουργίες που σχετίζονται με την αναγέννηση και την ευφορία.
Αποκριάτικα έθιμα – Τα πιο ιδιαίτερα ήθη και έθιμα
Είναι γεγονός πως η Ελλάδα, ξεχωρίζει για τα πλούσια έθιμα και τις παραδόσεις της για κάθε εποχή του χρόνου. Πρόκειται για συνήθειες που έχουν περάσει με την πάροδο του χρόνου από γενιά σε γενιά και οι άνθρωποι συνεχίζουν να τις αναβιώνουν μέχρι και σήμερα.
Μεταξύ των παραδόσεων, τα έθιμα των αποκριών ξεχωρίζουν, καθώς συνδυάζουν λαϊκό στοιχείο, τη σάτιρα και το αρχέγονο τελετουργικό, με εκδηλώσεις γεμάτες από χρώμα και μουσική.
1. Άρτα – Καρναβάλι γυναικών
Πρόκειται για ένα από τα έθιμα που έχουν δημιουργηθεί τις τελευταίες δεκαετίες και πολύ γρήγορα έχει μετατραπεί σε θεσμό. Ουσιαστικά, όλα οι διοργανώνονται αποκλειστικά από γυναίκες, οι οποίες αναλαμβάνουν τον σχεδιασμό, τις στολές, την οργάνωση και τη συμμετοχή στις παρελάσεις. Οι ομάδες επιλέγουν θεματικές ενότητες, συχνά με κοινωνικό ή χιουμοριστικό περιεχόμενο, και πλημμυρίζουν τους δρόμους της Άρτας με χρώμα και μουσική.
2. Σοχός, Θεσσαλονίκης – Κουδουνοφόροι
Στον Σοχό, αναβιώνει κάθε χρόνο ένα από τα πιο γνωστά και παραδοσιακά έθιμα: οι Κουδουνοφόροι – ένα από τα πιο εντυπωσιακά και «θορυβώδες» έθιμο τηςς Βόρειας Ελλάδας. Οι συμμετέχοντες φορούν δέρματα ζώων και κρεμούν στη μέση τους βαριά κουδούνια, δημιουργώντας εκκωφαντικό θόρυβο καθώς κινούνται στους δρόμους.
Το έθιμο έχει έντονα στοιχεία αρχέγονων τελετουργιών γονιμότητας. Ο θόρυβος από τα κουδούνια θεωρείται ότι διώχνει τα κακά πνεύματα και «ξυπνά» τη γη, προετοιμάζοντάς τη για την άνοιξη. Σύμφωνα με τις παραδόσεις οιι ρίζες του προέρχονται στις διονυσιακές λατρείες.
{https://www.youtube.com/watch?v=35CDsQ7UjvY}
3. Νάουσα – Γενίτσαροι και Μπούλες
Το συγκεκριμένο έθιμο έχει τις ρίζες του στον 18ο αιώνα και αποτελεί ένα από τα πιο αυθεντικά και ιστορικά έθιμα της ελληνικής Αποκριάς που μέχρι και σήμερα αναβιώνουν οι ντόπιοι, κάθε χρόνο.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του εθίμου, έγκειται στο γεγονός πως οι συμμετέχοντες φορούν παραδοσιακές φουστανέλες, περίτεχνες φορεσιές και χαρακτηριστικά κέρινα προσωπεία που καλύπτουν ολόκληρο το πρόσωπο. Η παρέλαση, συνοδεύεται από παραδοσιακά όργανα, ζουρνάδες και νταούλια, ενώ οι χοροί εκτελούνται με αυστηρό τελετουργικό χαρακτήρα. Το έθιμο συνδέεται τόσο με την τουρκοκρατία όσο και με παλαιότερα λατρευτικά στοιχεία, συμβολίζοντας την αντίσταση, την τιμή και τη συλλογική μνήμη.
{https://www.youtube.com/watch?v=P4Hf6B4KPis}
4. Σέρρες – Ο «Καλόγερος»
Το έθιμο του «Καλόγερου» τελείται την Καθαρά Δευτέρα σε περιοχές των Σερρών και έχει ρίζες σε αρχαίες λατρείες της γης. Ένας άνδρας μεταμφιέζεται σε Καλόγερο και συμμετέχει σε ένα συμβολικό δρώμενο που περιλαμβάνει αναπαράσταση θανάτου και ανάστασης. Το τελετουργικό συνδέεται άμεσα με την αναγέννηση της φύσης και τη γονιμότητα των καλλιεργειών. Μέσα από σατιρικές σκηνές και αγροτικούς συμβολισμούς, η κοινότητα ζητά καλή σοδειά και ευημερία για τη νέα χρονιά.
5. Αμοργός – «Καπετάνιο»
Την Κυριακή της Τυρίνης, στην Αμοργό, αναβιώνει το έθιμο του «Καπετάνιου», ένα σατιρικό – θεατρικό δρώμενο με έντονο το θεατρικό στοιχείο. Η Κυριακή της Τυρίνης, είναι η τελευταία ημέρα των Αποκριών και προηγείται της Καθαράς Δευτέρας, ενώ θεωρείται και η τελευταία ημέρα πριν από την Σαρακοστή που επιτρέπεται η κατανάλωση γαλακτοκομικών.
Το έθιμο του «Καπετάνιου» στην Αμοργό, ζωντανεύει την Κυριακή πριν την Καθαρά Δευτέρα και ξεχωρίζει για το ναυτικό χαρακτήρα που μεταφέρει. Ουσιαστικά, ο «Καπετάνιος» η μεταμφιεσμένη φιγούρα, συνοδευόμενος από το πλήρωμά του και πλήθος κόσμου, περιφέρεται στα σοκάκια του χωριού, σατιρίζει πρόσωπα και καταστάσεις και καταλήγει σε ένα γλέντι με χορό, φαγητό και μουσική.
Το έθιμο συνδυάζει τη χαρά της Αποκριάς με ναυτική παράδοση του τόπου.
{https://www.youtube.com/watch?v=NjgAzBTOCNM&list=RDNjgAzBTOCNM&start_radio=1}
