Δημοσιεύθηκε η γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας με την οποία κρίθηκε νόμιμο και συνταγματικό το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την έγκριση του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ) για την αντιστάθμιση της χρήσης κινήτρων του ΝΟΚ, που είχε κατατεθεί για νομοπαρασκευαστική επεξεργασία. Όπως αναφέρει το ΣτΕ, το σχέδιο διατάγματος συντάχθηκε σε εφαρμογή αποφάσεων της Ολομέλειας, με τις οποίες είχε διαπιστωθεί ότι το ισχύον σύστημα κινήτρων του ΝΟΚ αντίκειται στο Σύνταγμα.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο προβλέπει μηχανισμό περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, που θεσπίστηκε με τον ν. 5197/2025 (άρθρο 68), για τη ρύθμιση των οικοδομικών αδειών που είχαν εκδοθεί πριν από τις σχετικές ακυρωτικές αποφάσεις. Πρόκειται κυρίως για άδειες που είτε έχουν ακυρωθεί με δικαστικές αποφάσεις είτε είχαν προσβληθεί έως τις 11 Δεκεμβρίου 2024, και επομένως καταλαμβάνονται από την αντισυνταγματικότητα που έκρινε το Δικαστήριο.
Στο πλαίσιο του μηχανισμού προβλέπεται η σύσταση Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ), το οποίο θα χρηματοδοτείται από καταβολές περιβαλλοντικού ισοδυνάμου εκ μέρους των ενδιαφερομένων. Προβλέπεται, επίσης, διαδικασία επανέκδοσης οικοδομικών αδειών, η οποία διαφοροποιείται ανάλογα με το στάδιο ολοκλήρωσης του φέροντος οργανισμού κάθε οικοδομής.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η επιλογή των μέτρων περιβαλλοντικού ισοδυνάμου θα πραγματοποιείται σε επίπεδο δημοτικής ενότητας ή, για τα μητροπολιτικά συγκροτήματα Αθήνας και Θεσσαλονίκης, σε επίπεδο δήμου. Η διαδικασία θα βασίζεται σε περιβαλλοντικό προέλεγχο ή, εφόσον απαιτείται, σε στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Το ΣτΕ, επαναλαμβάνοντας νομολογία του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου, επισημαίνει ότι ο νομοθέτης έχει τη δυνατότητα να επαναρυθμίζει έννομες σχέσεις που έχουν κριθεί αμετακλήτως, εφόσον οι νέοι κανόνες έχουν γενικό και απρόσωπο χαρακτήρα και δεν αποσκοπούν στη ρύθμιση μεμονωμένων περιπτώσεων.
Ως εκ τούτου, το προτεινόμενο σύστημα κρίθηκε συνταγματικά ανεκτό, καθώς η επανέκδοση οικοδομικών αδειών θα πραγματοποιείται βάσει νέου νομοθετικού καθεστώτος, γενικού και αντικειμενικού χαρακτήρα, το οποίο δεν αφορά συγκεκριμένες υποθέσεις.
Το Δικαστήριο διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η επανέκδοση των οικοδομικών αδειών προϋποθέτει την ολοκλήρωση του περιβαλλοντικού προελέγχου ή, όπου απαιτείται, της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες εξουσιοδοτικές διατάξεις.
