Το έντονο ροχαλητό, η κούραση που δεν υποχωρεί μετά τον ύπνο και τα κενά μνήμης μπορεί να έχουν έναν κοινό παρονομαστή: την υπνική άπνοια. Μια διαταραχή που δεν μας στερεί μόνο την ξεκούραση, αλλά συνδέεται με τη λειτουργία της μνήμης και δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο με τα επιπλέον κιλά.
Τα στοιχεία που παραθέτει σε συνέντευξη του στο Πρακτορείο Fm και στην Τάνια Μαντουβάλου ο πνευμονολόγος-υπνίατρος τέως διευθυντής και ιδρυτής του πρώτου Εργαστηρίου Διαταραχών Ύπνου στην Ελλάδα, στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» Μάνος Βαγιάκης είναι εντυπωσιακά: Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες η υπνική άπνοια συνδέεται με 33% μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας και 45% μεγαλύτερο κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ, ενώ πλήττει το 75% των ατόμων με παχυσαρκία.
Πώς αναγνωρίζουμε τα σημάδια, πότε η δυσκολία συγκέντρωσης μπορεί να σχετίζεται με τον κακό ύπνο και ποιες νέες θεραπείες βρίσκονται υπό μελέτη; Απαντήσεις σε αυτά και άλλα κρίσιμα ερωτήματα δίνει ο διακεκριμένος υπνίατρος, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Υπνολογίας, αλλά και πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του 5ου Πανελληνίου Συνεδρίου Υπνολογίας, που διεξάγεται αυτό το Σαββατοκύριακο στο αμφιθέατρο του 251 ΓΝΑ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα σημάδια που χτυπούν καμπανάκι
Το έντονο ροχαλητό, ιδιαίτερα όταν διακόπτεται για κάποια δευτερόλεπτα και ξαναρχίζει απότομα, αποτελεί ένα από τα βασικά σημάδια που πρέπει να μας κινητοποιήσουν, επισημαίνει ο κ. Βαγιάκης, απαντώντας στο ερώτημα ποια είναι τα βασικά συμπτώματα. «Συχνά τις παύσεις αυτές παρατηρεί ο σύντροφος που κοιμάται δίπλα, ενώ ο ίδιος ο ασθενής ξυπνά κουρασμένος, σαν να μην έχει ξεκουραστεί, και αισθάνεται υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Στις ενδείξεις περιλαμβάνονται επίσης οι αφυπνίσεις με αίσθημα ασφυξίας, η νυχτερινή συχνοουρία και οι πρωινοί πονοκέφαλοι. Η στυτική δυσλειτουργία, η υπέρταση και αρρυθμίες, όπως η κολπική μαρμαρυγή, μπορεί επίσης να συνυπάρχουν και να ενισχύουν την υποψία. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει, δεν εμφανίζονται όλα σε όλους: υπάρχουν άνθρωποι με ελάχιστα συμπτώματα ή ακόμη και χωρίς εμφανείς ενοχλήσεις.
Για όσους κοιμούνται μόνοι, η επίμονη κόπωση και η υπνηλία την ημέρα, η συχνοουρία τη νύχτα ή η παρατήρηση κάποιου ότι ροχαλίζουν μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για έλεγχο». Ο κ. Βαγιάκης αναφέρεται και στα έξυπνα ρολόγια που διαθέτουν δυνατότητα εκτίμησης του οξυγόνου στο αίμα κατά τη διάρκεια της νύχτας.
«Οι χαμηλές ενδείξεις, τιμές κάτω από 93, μπορεί να κινητοποιήσουν τον χρήστη να αναζητήσει ιατρική αξιολόγηση. Ωστόσο, οι μετρήσεις αυτές δεν αρκούν για τη διάγνωση υπνικής άπνοιας, η οποία χρειάζεται κατάλληλο έλεγχο και μελέτη ύπνου».
Πώς συνδέεται η υπνική άπνοια με την άνοια
Υπάρχει αυξημένη επίπτωση άνοιας σε ασθενείς με άπνοια σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Υπνολογίας, «Το 2025, σε μια τεράστια μελέτη, φάνηκε ότι οι ασθενείς με άπνοια έχουν 33% μεγαλύτερο κίνδυνο για άνοια και 45% μεγαλύτερο κίνδυνο για Αλτσχάιμερ. Η συσσώρευση βήτα αμυλοειδούς στον εγκέφαλο ως γνωστόν συνδέεται με τις βλάβες που παρατηρούνται στη νόσο Αλτσχάιμερ. Ο βαθύς ύπνος, γνωστός και ως ύπνος βραδέων κυμάτων, βοηθά τον εγκέφαλο να απομακρύνει μεταβολικά απόβλητα, όπως είναι το βήτα αμυλοειδές.
Όταν, όμως, ο ύπνος διακόπτεται επανειλημμένα, αυτή η διαδικασία δυσχεραίνεται. Αυτό συμβαίνει στην υπνική άπνοια: οι συνεχείς μικροαφυπνίσεις εμποδίζουν τον βαθύ, αναζωογονητικό ύπνο και επηρεάζουν τον φυσικό μηχανισμό "καθαρισμού" του εγκεφάλου». Παρ όλα αυτά η δυσκολία συγκέντρωσης, η βραδύτητα στη σκέψη και τα κενά μνήμης δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι ένας άνθρωπος εμφανίζει άνοια. Όπως εξηγεί ο κ. Βαγιάκης, μπορεί να σχετίζονται και με την κακή ποιότητα ύπνου που προκαλεί η υπνική άπνοια.
«Ο ασθενής ξυπνά κουρασμένος, δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και ξεχνά ευκολότερα, με αποτέλεσμα ορισμένες από αυτές τις εκδηλώσεις να συγχέονται με συμπτώματα άνοιας. Η ουσιαστική διαφορά, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι οι διαταραχές που οφείλονται στην άπνοια μπορούν να βελτιωθούν με την αντιμετώπισή της. Η θεραπεία με μάσκα θετικής πίεσης, όταν ελέγχει αποτελεσματικά τις άπνοιες, επιτρέπει καλύτερο ύπνο και μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της μνήμης και της προσοχής».
Το 25% των πασχόντων είναι αδύνατοι
Τα επιπλέον κιλά προκαλούν άπνοια ή η άπνοια δυσκολεύει τον έλεγχο του βάρους, τίθεται εύλογα το ερώτημα; «Υπάρχει ένας φαύλος κύκλος. Σε μια πρόσφατη μελέτη με 12.860 ενήλικες από την Αμερική και την Ελβετία, φάνηκε ότι τα άτομα με παχυσαρκία είχαν κατά 75% αποφρακτική άπνοια και οι υπέρβαροι είχαν 60% υπνική άπνοια. Σύμφωνα με αυτή τη μελέτη, ένα ποσοστό 25% από αυτούς που πάσχουν από άπνοια είναι αδύνατοι.
Το 44% υπέρβαροι και το 32% παχύσαρκοι. Αν έχεις παραπάνω κιλά έχεις άπνοια και αν έχεις άπνοια δυσκολεύεσαι να χάσεις, διότι αλλάζει ο μεταβολισμός, αλλάζει η αντίσταση στην ινσουλίνη και μετά, επειδή είσαι κουρασμένος και νυσταγμένος τη μέρα, δεν έχεις όρεξη να γυμναστείς. Ένας άλλος παράγοντας που χειροτερεύει την κατάσταση είναι ότι ο άυπνος άνθρωπος την άλλη μέρα έχει όρεξη για λιπαρές τροφές και με αυξημένα σάκχαρα. Επομένως, πρέπει να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος, να διαγνωστεί καταρχήν η άπνοια, να αντιμετωπιστεί και τότε η απώλεια βάρους θα είναι πολύ ευκολότερη».
Όσον αφορά τα ενέσιμα φάρμακα για την παχυσαρκία ο ειδικός αναφέρει ότι μειώνουν σημαντικά της άπνοιες, σύμφωνα με δύο πρόσφατες μελέτες, εκ των οποίων η μία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο στο «New England Journal of Medicine».
Χάπι για την άπνοια σε μελέτη φάσης 3
Όσον αφορά τη θεραπευτική αντιμετώπιση της άπνοιας αλλά και τι νέο περιμένουν οι ειδικοί, ο γνωστός υπνίατρος αναφέρει: «Η μάσκα θετικής πίεσης είναι η κλασική θεραπεία, η οποία χρησιμοποιείται εδώ και 40 χρόνια και έχει τελειοποιηθεί τεχνολογικά. Είναι πάρα πολύ εύκολη στη χρήση, είναι αθόρυβη, είναι πολύ μαλακή, δεν ενοχλεί και επιπλέον δεν έχει επιπλοκές. Επίσης, σε κάποιες περιπτώσεις, χρησιμοποιείται ειδικό μασελάκι την ώρα του ύπνου.
Τα καινούργια που περιμένουμε είναι ένα φάρμακο που επιδρά στο νευρικό σύστημα , το οποίο αυτή τη στιγμή είναι σε κλινική δοκιμή φάσης 3. Ανακοινώθηκε στο Αμερικανικό Συνέδριο την Άνοιξη και περιμένουμε να δημοσιευθεί η μελέτη.
Πιθανόν να μπει στη φαρμακευτική βιομηχανία ως κλασικό φάρμακο, το οποίο θα λαμβάνεται προ ύπνου και θα μειώνει τις άπνοιες.
Απολαύστε την αϋπνία σας- Εάν δεν σας πάρει ο ύπνος εντός εικοσαλέπτου σηκωθείτε από το κρεβάτι
Στη σημασία των καθημερινών συνηθειών, αλλά και του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τη δυσκολία να κοιμηθούμε, στέκεται ο κ. Βαγιάκης. Συνιστά σταθερή ώρα κατάκλισης και, για όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα ύπνου, αποφυγή του καφέ, της γυμναστικής αργά το βράδυ και της κατανάλωσης αλκοόλ πριν από τον ύπνο. «Η σκέψη ότι δεν θα καταφέρουμε να κοιμηθούμε και την επόμενη ημέρα δεν θα μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στις επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις αυξάνει την ένταση και δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τον ύπνο.
Απολαύστε την αϋπνία σας και θα έρθει ο ύπνος από μόνος του. Το να στριφογυρίζουμε στο κρεβάτι και να εκνευριζόμαστε επειδή δεν μας παίρνει ο ύπνος επιβαρύνει την κατάσταση. Εάν ο ύπνος δεν έρθει σε περίπου 20 λεπτά, να σηκωθούμε και να κάνουμε κάτι άλλο, ώστε το κρεβάτι να μη συνδέεται με την αγωνία της αϋπνίας».
