Οι στατίνες είναι τα πιο γνωστά φάρμακα για την χοληστερίνη και χρησιμοποιούνται για τη μείωση των επιπέδων της LDL (κακής) χοληστερόλης.
Λειτουργούν μπλοκάροντας το ένζυμο HMG-CoA αναγωγάση, το οποίο είναι υπεύθυνο για την παραγωγή χοληστερόλης στο ήπαρ. Αυτό βοηθά στη μείωση του κινδύνου καρδιοαγγειακών παθήσεων, όπως καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικά επεισόδια, ιδιαίτερα σε άτομα με υψηλά επίπεδα χοληστερόλης.
Παρότι ο γιατρός μπορεί να σας συστήσει να λάβετε φαρμακευτική αγωγή, η διατροφή έχει συχνά καθοριστική σημασία στη διαχείριση των επιπέδων χοληστερόλης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε κορεσμένα λίπη και trans-λίπη (όπως τηγανητά, λιπαρά κρέατα και επεξεργασμένα τρόφιμα) μπορεί να αυξήσει την LDL χοληστερόλη. Αντίθετα, η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες, όπως φρούτα, λαχανικά, ολικής αλέσεως προϊόντα και ψάρια, μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των επιπέδων της χοληστερόλης. Επιπλέον, η αντικατάσταση των κορεσμένων λιπαρών με υγιή λιπαρά, όπως τα μονοακόρεστα και τα ω-3 λιπαρά οξέα, μπορεί να ενισχύσει τη «καλή» HDL χοληστερόλη.
Το Βρετανικό Ίδρυμα Καρδιάς (BHF) παρουσιάζει 7 τροφές που θεωρείται ότι «ρίχνουν» την χοληστερίνη και τις συγκρίνει με στατίνες. Ιδού τα συμπεράσματα:
1. Φυτικές στερόλες και στανόλες
Πιθανόν να έχετε δει μαργαρίνες, γάλατα και γιαούρτια που ισχυρίζονται ότι μειώνουν ενεργά τη χοληστερόλη.
Αυτά περιέχουν πρόσθετες φυτικές στερόλες και στανόλες, οι οποίες έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν τη χοληστερόλη.
Μια ανασκόπηση 124 μελετών που δημοσιεύθηκε το 2014 στο British Journal of Nutrition διαπίστωσε ότι έως και 3,3 γραμμάρια φυτοστερολών την ημέρα μείωναν σταδιακά την «κακή» χοληστερόλη των λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL) κατά 6 έως 12% μετά από περίπου τέσσερις εβδομάδες.
Όπως εξηγεί το BHF, επειδή οι φυτικές στερόλες και στανόλες έχουν παρόμοια δομή με τη χοληστερόλη, μειώνουν την ποσότητα της χοληστερόλης που απορροφάται από το έντερο.
Μικρές ποσότητες μπορείτε να βρείτε σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης, όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, τα φυτικά έλαια, οι ξηροί καρποί και τα δημητριακά. Ωστόσο, αυτές οι ποσότητες είναι συνήθως κάτω από 600mg φυτοστερόλες την ημέρα, δηλαδή πολύ μακρία από την αποτελεσματική δόση των 2g που μπορείτε να βρείτε σε εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά προϊόντα.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι φυτικές στερόλες και στανόλες μπορεί να μειώσουν τη χοληστερόλη σας, ωστόσο δεν έχουν γίνει κλινικές δοκιμές που να δείχνουν ότι μειώνουν τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου. Αντίθετα, οι στατίνες έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν τόσο τα επίπεδα χοληστερόλης όσο και τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου.
2. Βρώμη
Η βρώμη και το κριθάρι περιέχουν έναν τύπο διαλυτών φυτικών ινών που ονομάζεται β-γλυκάνη. Οι διαλυτές φυτικές ίνες σχηματίζουν μια γέλη στο έντερό σας, η οποία μπορεί να συνδεθεί με τη χοληστερόλη και να εμποδίσει την απορρόφησή της από το σώμα.
Οι έρευνες δείχνουν ότι οι β-γλυκάνες μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της χοληστερόλης σας, εάν τις συμπεριλάβετε ως μέρος μιας υγιεινής διατροφής.
Μια ανασκόπηση 58 ελεγχόμενων δοκιμών που δημοσιεύθηκε επίσης στο British Journal of Nutrition διαπίστωσε ότι η «κακή» χοληστερόλη των μεσήλικων μειώθηκε κατά 4,2% όταν κατανάλωναν 3,5 γραμμάρια β-γλυκάνης από προϊόντα βρώμης την ημέρα επί τρεις έως 12 εβδομάδες σε σύγκριση με εκείνους που δεν κατανάλωναν.
Μια μερίδα 40 γρ. κουάκερ βρώμης περιέχει 2 γρ. β-γλυκάνης, ενώ ένα ποτήρι 250 ml γάλα βρώμης περιέχει 1 γρ. β-γλυκάνης.
Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία έρευνα που να συνδέει τη βρώμη με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού επεισοδίου.
3. Σκόρδο
Επιστήμονες έχουν ισχυριστεί ότι μια χημική ουσία στο σκόρδο που ονομάζεται αλλικίνη μπορεί να μειώσει τη χοληστερόλη και την αρτηριακή πίεση, ωστόσο δεν συμφώνουν όλες οι έρευνες.
Μια μικρή μελέτη στο Ιράν που δημοσιεύθηκε το 2016 στο International Journal of Preventive Medicine διαπίστωσε ότι τα άτομα με υψηλή χοληστερόλη που κατανάλωναν 20 γραμμάρια ωμού σκόρδου (περίπου τέσσερις σκελίδες) και μία κουταλιά της σούπας χυμό λεμονιού την ημέρα για οκτώ εβδομάδες παρουσίασαν μεγαλύτερη μείωση στα επίπεδα της «κακής» χοληστερόλης τους από εκείνους που έπαιρναν μόνο ένα ή κανένα από τα δύο συστατικά.
Όμως, μια μελέτη του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ που δημοσιεύθηκε στο Archives in Internal Medicine το 2007 διαπίστωσε ότι η λήψη ωμού σκόρδου ή συμπληρωμάτων σκόρδου σχεδόν καθημερινά για έξι μήνες δεν είχε καμία επίδραση στα επίπεδα της «κακής» χοληστερόλης σε άτομα με υψηλή χοληστερόλη.
4. Λιπαρά Ω3
Ενώ τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που συνήθως βρίσκονται στα λιπαρά ψάρια και στα συμπληρώματα ιχθυελαίου, δεν μειώνουν τη χοληστερόλη, πιστεύεται ότι μειώνουν έναν άλλο τύπο λίπους στο αίμα σας - γνωστό ως τριγλυκερίδια - που μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιακών και κυκλοφορικών παθήσεων.
Μια ανάλυση 90 μελετών με 72.598 συμμετέχοντες που δημοσιεύθηκε το 2023 στο Journal of the American Heart Association διαπίστωσε ότι η κατανάλωση συμπληρωμάτων που περιείχαν δύο τύπους ωμέγα-3 την ημέρα για περίπου 13 εβδομάδες οδήγησε σε πτώση των επιπέδων τριγλυκεριδίων στο αίμα.
Η έρευνα εξέτασε τις επιδράσεις των συμπληρωμάτων που περιείχαν 2 γραμμάρια ωμέγα-3 δοκοσαεξαενοϊκού οξέος (DHA) και εικοσαπενταενοϊκού οξέος (EPA) και διαπίστωσε πως μείωσε περαιτέρω τα επίπεδα τριγλυκεριδίων, αυξάνοντας όμως παράλληλα και τα επίπεδα της «κακής» χοληστερόλης.
Τόσο το DHA όσο και το EPA βρίσκονται φυσικά στα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, το σκουμπρί και ο γαύρος, ενώ ένας άλλος τύπος ωμέγα-3 που ονομάζεται άλφα-λινολενικό οξύ (ALA) βρίσκεται σε ορισμένους ξηρούς καρπούς και σπόρους και στα έλαια που παρασκευάζονται από αυτούς.
Συμπερασματικά, τα συμπληρώματα ωμέγα-3 δεν συνιστώνται για την πρόληψη καρδιακών παθήσεων, εκτός αν ο γιατρός σας τα συνταγογραφήσει για υψηλά επίπεδα τριγλυκεριδίων.
5. Εκχύλισμα Μαγιάς Κόκκινου Ρυζιού
Το εκχύλισμα κόκκινης μαγιάς ρυζιού (RYRE) προέρχεται από τη ζύμωση ενός τύπου μαγιάς που βρίσκεται στο ρύζι και πωλείται ως συμπλήρωμα διατροφής.
Περιέχει ένα συστατικό που ονομάζεται monacolin K, το οποίο μπορεί να μειώσει την «κακή» LDL χοληστερόλη, ενώ περιλαμβάνεται και σε μια στατίνη που ονομάζεται λοβαστατίνη.
Μια ανασκόπηση 20 μελετών που δημοσιεύθηκε το 2015 στο περιοδικό Atherosclerosis διαπίστωσε ότι όσοι κατανάλωναν ρύζι κόκκινης μαγιάς είχαν περίπου την ίδια μείωση στα επίπεδα της «κακής» χοληστερόλης σε σύγκριση με όσους έπαιρναν στατίνη.
Το εύρημα αυτό ήταν για 10,4 γραμμάρια συμπληρώματος μονακολίνης Κ την ημέρα.
Ωστόσο, σε αντίθεση με τις στατίνες, η ποσότητα του δραστικού συστατικού στα συμπληρώματα κόκκινης μαγιάς ρυζιού μπορεί να ποικίλλει, καθώς τα συμπληρώματα δεν ρυθμίζονται τόσο αυστηρά, ενώ δεν έχει διαπιστωθεί πόσο ασφαλές είναι το εκχύλισμα.
6. Νιασίνη
Υπάρχουν κάποια στοιχεία που δείχνουν ότι η νιασίνη (που ονομάζεται επίσης βιταμίνη Β3 ή νικοτινικό οξύ) μπορεί να μειώσει την «κακή» χοληστερόλη και να αυξήσει την «καλή» χοληστερόλη υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (HDL).
Ωστόσο, αυτό το αποτέλεσμα παρατηρείται μόνο σε ορισμένα άτομα και μόνο όταν συνταγογραφείται σε υψηλότερη δόση, οπότε δεν συνιστάται ως συμπλήρωμα για τη μείωση της χοληστερόλης ή την πρόληψη καρδιακών παθήσεων.
Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να λάβουν αρκετή ποσότητα μέσω της διατροφής τους από το κρέας, τα ψάρια, τους ξηρούς καρπούς και τους σπόρους, καθώς και από τα εμπλουτισμένα δημητριακά και το ψωμί.
Η λήψη νιασίνης ως συμπλήρωμα μπορεί να προκαλέσει έντονο κοκκίνισμα του δέρματος. Πιο πρόσφατα, μια μελέτη σε 1.162 άτομα που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine το 2024 υπέδειξε ότι η υπερβολική ποσότητα νιασίνης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιακή νόσο ή καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού επεισοδίου.
7. Πολυκοσανόλη
Η πολυκοσανόλη είναι μια ένωση που εξάγεται από το κερί ζαχαροκάλαμου που παρασκευάζεται στην Κούβα.
Προηγούμενες κουβανικές μελέτες ανέφεραν ότι θα μπορούσε να μειώσει τη χοληστερόλη και να βελτιώσει διάφορες ιατρικές καταστάσεις.
Ωστόσο, έρευνες από άλλες χώρες έχουν βρει ελάχιστες αξιόπιστες αποδείξεις ότι λειτουργεί, ενώ ορισμένες μελέτες δεν δείχνουν καθόλου αποτέλεσμα.
