Μια κλασική ερώτηση που κυκλοφορεί σε κάθε σχολική τάξη και σε κάθε αίθουσα συνεδρίων: «Θα χάσω τη δουλειά μου από την τεχνητή νοημοσύνη;» Η απάντηση, τουλάχιστον προς το παρόν , είναι πιο περίπλοκη και πιο ενδιαφέρουσα από ένα απλό ναι ή όχι.
Στις αρχές Μαρτίου του 2026, η Anthropic, η αμερικανική εταιρεία που ανέπτυξε το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης Claude, δημοσίευσε μια εκτενή ερευνητική εργασία με τίτλο *«Labor market impacts of AI: A new measure and early evidence»*. Πρόκειται για μια από τις πιο τεκμηριωμένες απόπειρες να μετρηθεί εμπειρικά, και όχι μόνο θεωρητικά, το αποτύπωμα της Τεχνητής Νοημοσύνης στην απασχόληση εξηγεί στο Dnews o Δρ Ταουσάνης Χρήστος, Ιδρυτής -Επιστημονικός Διευθυντής EMPLOY EDU Σύμβουλοι Εκπαίδευσης & Σταδιοδρομίας.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ακούμε προβλέψεις για τη «διάλυση» θέσεων εργασίας λόγω ΑΙ. Παλαιότερες μελέτες είχαν χαρακτηρίσει ένα στα τέσσερα αμερικανικά επαγγέλματα ως «εκτεθειμένα» στην εξωτερική ανάθεση εργασίας. Μια δεκαετία αργότερα, τα περισσότερα από αυτά διατηρούσαν υγιή απασχόληση. Η νέα έρευνα παρουσιάζει ένα διαφορετικό πλαίσιο: συνδυάζει τις θεωρητικές δυνατότητες των γλωσσικών μοντέλων με πραγματικά δεδομένα χρήσης, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος σε αυτοματοποιημένες και επαγγελματικές χρήσεις. Με άλλα λόγια, δεν ρωτά «τι θα μπορούσε να κάνει η ΤΝ;» αλλά «τι κάνει ήδη στην πράξη;» και αυτή η διαφορά αλλάζει τα πάντα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Επακόλουθα, στην κορυφή της λίστας με τα περισσότερο εκτεθειμένα επαγγέλματα βρίσκονται οι προγραμματιστές με κάλυψη 75% των καθηκόντων τους, ακολουθούν οι εκπρόσωποι εξυπηρέτησης πελατών και οι υπεύθυνοι καταχώρισης δεδομένων. Λογικό θα έλεγε κανείς καθώς πρόκειται για επαγγέλματα με επαναλαμβανόμενες, δομημένες εργασίες που ένα γλωσσικό μοντέλο μπορεί να εκτελέσει γρήγορα και αρκετά φθηνά.
Στον αντίποδα, περίπου το 30% των εργαζομένων έχει μηδενική έκθεση στην ΤΝ. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν μάγειρες, μηχανικοί, ναυαγοσώστες, σερβιτόροι και παρόμοια επαγγέλματα που απαιτούν φυσική παρουσία, κρίση στο πεδίο και ανθρώπινη επαφή και διάδραση. Η εικόνα δεν είναι λοιπόν «ΤΝ εναντίον όλων» — είναι μια εικόνα βαθμιαίας και ανισομερούς έκθεσης.
Μέσα στην έρευνα υπάρχει και μια εντυπωσιακή διαπίστωση: η ανεργία δεν ανέβηκε (ακόμα). Εδώ έρχεται το πιο εκπληκτικό συμπέρασμα της έρευνας. Παρά τις σχετικές εντυπώσεις, δεν υπάρχει συστηματική αύξηση της ανεργίας για τους εργαζόμενους στα επαγγέλματα με τη μεγαλύτερη έκθεση από τα τέλη του 2022 έως σήμερα.
Με απλά λόγια, από τότε που ξεκίνησε η μαζική χρήση εργαλείων όπως το ChatGPT και το Claude, τα ποσοστά ανεργίας στα εκτεθειμένα επαγγέλματα δεν αυξήθηκαν αξιοσημείωτα σε σχέση με τα λιγότερο εκτεθειμένα. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν γίνεται τίποτα. Σημαίνει ότι η αλλαγή, αν και έρχεται, είναι αργή, τμηματική και δύσκολο να αποτυπωθεί ακόμη. Ωστόσο, η έρευνα εντοπίζει ένα δεδομένο αξιοπρόσεκτο, ειδικά για όσους σχεδιάζουν την επαγγελματική τους πορεία. Υφίστανται σημαντικές ενδείξεις ότι η πρόσληψη νεότερων εργαζομένων έχει επιβραδυνθεί στα επαγγέλματα με υψηλή έκθεση στην ΤΝ.
Συγκεκριμένα, το ποσοστό εύρεσης νέας εργασίας για νέους ηλικίας 22–25 ετών στα εκτεθειμένα επαγγέλματα παρουσίασε μείωση περίπου 14% μετά την κυκλοφορία του ChatGPT, ενώ στις λιγότερο εκτεθειμένες κατηγορίες παρέμεινε σταθερό.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Οι εταιρείες δεν απολύουν μαζικά έμπειρους υπαλλήλους αλλά δεν προσλαμβάνουν με τον ίδιο ρυθμό νέους σε ρόλους που η ΤΝ μπορεί να καλύψει εν μέρει. Το ενδεχόμενο αυτό θα πρέπει να συνυπολογιστεί σοβαρά στον επαγγελματικό προσανατολισμό μαθητές λυκείου που σχεδιάζουν τις σπουδές και την καριέρα τους.
Πολλοί θα περίμεναν ότι τα πιο ευάλωτα επαγγέλματα αφορούν ανθρώπους χαμηλότερης εκπαίδευσης και πιο απλών εργασιακών ρόλων μόνο. Η έρευνα όμως ανατρέπει αυτή την εικόνα. Οι εργαζόμενοι στα επαγγέλματα με την υψηλότερη έκθεση έχουν υψηλότερα εισοδήματα, υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης και είναι σε μεγαλύτερο ποσοστό γυναίκες. Οι κάτοχοι μεταπτυχιακών και διδακτορικών εμφανίζονται σχεδόν τετραπλάσια συχνότητα στις εκτεθειμένες κατηγορίες σε σχέση με τις μη εκτεθειμένες!
Συμπεραίνουμε λοιπόν πως η ΤΝ δεν αντικαθιστά μόνο απλές και επαναλαμβανόμενες εργασίες αλλά και γνωστικές εργασίες που απαιτούν εκπαίδευση, λογική ανάλυση και επεξεργασία πληροφοριών. Επιλογικά, για μαθητές, φοιτητές και νέους επαγγελματίες, το ερώτημα είναι σαφές και ξεκάθαρο και δεν είναι «θα με αντικαταστήσει η ΤΝ;» αλλά «πώς εργάζομαι μαζί με την ΤΝ για να κάνω πράγματα που αυτή δεν μπορεί;» Κριτική σκέψη, διαπροσωπικές δεξιότητες, φυσική παρουσία, δημιουργική σύνθεση και ηθική κρίση παραμένουν έξω από τα όρια αυτοματισμού.
Η αγορά εργασίας αλλάζει και αυτοί που θα παραμείνουν με δυναμική μέσα σε αυτήν δεν θα είναι αυτοί που αγνόησαν την αλλαγή αλλά εκείνοι που την κατάλαβαν πρώτοι και κινηθήκαν ανάλογα.
