Οι τραυματισμοί στο κεφάλι μπορεί να κυμαίνονται από μια ήπια διάσειση έως σοβαρές, απειλητικές για τη ζωή κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Σε ορισμένους ασθενείς ένας τέτοιος σοβαρός τραυματισμός μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση επιληψίας, όμως μέχρι σήμερα οι γιατροί δεν διαθέτουν έναν αξιόπιστο τρόπο για να προβλέψουν με ακρίβεια ποιος θα την εμφανίσει.
Κάθε χρόνο περίπου 60 έως 70 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως τραυματίζονται στο κεφάλι. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, περίπου 2% έως 3% των ανθρώπων με ήπιο τραυματισμό μπορεί να εμφανίσουν επιληψία μέσα στα επόμενα 30 χρόνια, ενώ το ποσοστό αυξάνεται στο 15% έως 20% στις σοβαρές κακώσεις.
Η νέα έρευνα στρέφει το ενδιαφέρον στην πρωτεΐνη S100B, η οποία εντοπίζεται κυρίως στον εγκεφαλικό ιστό και απελευθερώνεται στην κυκλοφορία του αίματος όταν προκαλείται βλάβη στα εγκεφαλικά κύτταρα. Μετά από έναν τραυματισμό στο κεφάλι, η συγκέντρωσή της μπορεί να μετρηθεί με μια απλή αιματολογική εξέταση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η S100B χρησιμοποιείται ήδη στα τμήματα επειγόντων περιστατικών, κυρίως για την εκτίμηση ή τον αποκλεισμό εγκεφαλικής βλάβης σε ασθενείς με ήπιους τραυματισμούς.
Η λογική των ερευνητών ήταν ότι, καθώς τα υψηλότερα επίπεδα της πρωτεΐνης συνδέονται με σοβαρότερη εγκεφαλική βλάβη, ενδεχομένως να μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες και για τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο εμφάνισης επιληψίας.
Για να διερευνήσουν αυτή την υπόθεση, οι ερευνητές αξιοποίησαν τα εθνικά μητρώα υγείας της Δανίας και εξέτασαν συνολικά περισσότερους από 10.000 ασθενείς με ατυχήματα που απευθύνθηκαν σε τμήματα επειγόντων περιστατικών την περίοδο 2013-2022. Οι ασθενείς κατηγοριοποιήθηκαν ανάλογα με τη σοβαρότητα του τραυματισμού τους, από περιπτώσεις χωρίς ενδείξεις εγκεφαλικής βλάβης έως διάσειση και ήπια τραυματική εγκεφαλική κάκωση με εμφανείς αλλοιώσεις.
Από την έρευνα εξαιρέθηκαν ασθενείς με πολύ σοβαρές τραυματικές εγκεφαλικές κακώσεις, καθώς και άνθρωποι που είχαν διαγνωστεί με επιληψία πριν από τον τραυματισμό τους.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα επίπεδα της S100B κατά τη στιγμή του τραυματισμού συνδέονταν με τον κίνδυνο εμφάνισης επιληψίας αργότερα. Όσο υψηλότερα ήταν τα επίπεδα της πρωτεΐνης, τόσο μεγαλύτερος ήταν ο κίνδυνος, ιδιαίτερα στους ασθενείς στους οποίους είχε ήδη εντοπιστεί δομική βλάβη στον εγκέφαλο. Όσοι παρουσίαζαν τις υψηλότερες τιμές S100B εμφάνιζαν αισθητά μεγαλύτερο κίνδυνο συγκριτικά με εκείνους που είχαν χαμηλές τιμές.
Δεν ήταν απρόσμενη η συσχέτιση
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η S100B αποτελεί ουσιαστικά έναν δείκτη της σοβαρότητας της τραυματικής εγκεφαλικής κάκωσης, η οποία με τη σειρά της συνδέεται στενά με τον κίνδυνο επιληψίας. Το γεγονός ότι η συσχέτιση ήταν πιο έντονη στους ασθενείς με εμφανή εγκεφαλική βλάβη δεν θεωρείται επομένως απρόσμενο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε, ωστόσο, η ανάλυση ασθενών με παράγοντες που ήδη συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο επιληψίας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι άνθρωποι με αγγειακές παθήσεις του εγκεφάλου ή με προβλήματα που σχετίζονται με την κατάχρηση αλκοόλ είχαν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο όταν τα επίπεδα της S100B ήταν αυξημένα.
Το εύρημα θεωρείται σημαντικό καθώς η κατάχρηση αλκοόλ συνδέεται, μεταξύ άλλων, με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικής αιμορραγίας. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα δεδομένα ενισχύουν την υπόθεση πως οι ασθενείς που είναι πιο ευάλωτοι σε εγκεφαλική αιμορραγία μετά από τραυματισμό μπορεί να παρουσιάζουν υψηλότερες τιμές S100B και, κατά συνέπεια, μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν επιληψία.
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η εξέταση δεν είναι ακόμη έτοιμη για να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο πρόβλεψης στην καθημερινή κλινική πράξη.
Απαιτούνται μεγαλύτερες και περαιτέρω μελέτες ώστε να αποσαφηνιστεί η σχέση μεταξύ των επιπέδων S100B και της εμφάνισης επιληψίας μελλοντικά και να καθοριστεί κατά πόσο η εξέταση μπορεί να προσφέρει αξιόπιστη πρόγνωση σε μεμονωμένους ασθενείς.
Αξίζει να σημειωθεί πως η S100B μπορεί επίσης να απελευθερωθεί στην κυκλοφορία του αίματος μετά από τραυματισμούς και σε άλλα μέρη του σώματος, όχι μόνο στον εγκέφαλο. Ένα σπασμένο χέρι ή ένα έγκαυμα, για παράδειγμα, μπορεί επίσης να αυξήσει τα επίπεδα της S100B.
Πάντως, σε βάθος χρόνου η συγκεκριμένη προσέγγιση θα μπορούσε να προσθέσει ένα ακόμη ‘εργαλείο’ στην αξιολόγηση ανθρώπων που έχουν υποστεί κρανιοεγκεφαλική κάκωση.
Ένας πρώιμος βιοδείκτης κινδύνου θα μπορούσε να βοηθήσει τους γιατρούς να εντοπίζουν τους ασθενείς που χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση και, ενδεχομένως, να ανοίξει τον δρόμο για παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης επιληψίας.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Epilepsia.
