Η στρατηγική μαζικής δενδροφύτευσης στην Κίνα μετατρέπει μία από τις μεγαλύτερες και ξηρότερες έρημους του κόσμου σε αποθήκη άνθρακα, δηλαδή σε περιοχή που απορροφά περισσότερο άνθρακα από την ατμόσφαιρα απ’ ό,τι εκπέμπει, όπως αποκαλύπτει νέα έρευνα.
Η έρημος Τακλαμακάν (επίσης γραμμένη Taklimakan ή Takla Makan) είναι ελαφρώς μεγαλύτερη από τη Μοντάνα, εκτεινόμενη σε περίπου 337.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Περιβάλλεται από ψηλά βουνά που εμποδίζουν την υγρασία να φτάσει στην έρημο για το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου, δημιουργώντας εξαιρετικά ξηρές συνθήκες που είναι πολύ σκληρές για τα περισσότερα φυτά. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, η Κίνα έχει φυτέψει δάση γύρω από τις άκρες της Τακλαμακάν, και μια νέα μελέτη υποδηλώνει ότι αυτή η προσπάθεια αρχίζει να αποδίδει καρπούς διαβάζουμε στο livescience.com.
«Διαπιστώσαμε για πρώτη φορά ότι η ανθρώπινη παρέμβαση μπορεί αποτελεσματικά να ενισχύσει την απορρόφηση άνθρακα ακόμη και σε τα πιο ακραία ξηρά τοπία, αποδεικνύοντας τη δυνατότητα μετατροπής μιας ερήμου σε αποθήκη άνθρακα και ανάσχεσης της ερημοποίησης», δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης Yuk Yung, καθηγητής πλανητικών επιστημών στο Caltech και ανώτερος ερευνητής στο Εργαστήριο Jet Propulsion της NASA, σε email στο Live Science.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Περισσότερο από το 95% της ερήμου Τακλαμακάν καλύπτεται από κινούμενη άμμο, γι’ αυτό έχει θεωρηθεί «βιολογικό κενό», σύμφωνα με τη μελέτη. Η έρημος μεγάλωνε από τη δεκαετία του 1950, όταν η Κίνα υπέστη μαζική αστικοποίηση και επέκταση γεωργικών εκτάσεων. Η μετατροπή αυτή της φυσικής γης δημιούργησε τις συνθήκες για περισσότερες αμμοθύελλες, οι οποίες συνήθως απομακρύνουν το έδαφος και αποθέτουν άμμο, προκαλώντας υποβάθμιση της γης και ερημοποίηση.
Το 1978, η Κίνα ξεκίνησε το Πρόγραμμα Ζώνης Προστασίας Τριών-Βορρά (Three-North Shelterbelt Program), ένα τεράστιο οικολογικό έργο μηχανικής με στόχο την επιβράδυνση της ερημοποίησης. Επίσης γνωστό ως «Μεγάλος Πράσινος Τείχος», το πρόγραμμα στόχευε στη φύτευση δισεκατομμυρίων δέντρων γύρω από τα όρια των ερήμων Τακλαμακάν και Γκόμπι μέχρι το 2050. Μέχρι σήμερα έχουν φυτευτεί πάνω από 66 δισεκατομμύρια δέντρα στη βόρεια Κίνα, αλλά οι ειδικοί διαφωνούν για το αν το Μεγάλο Πράσινο Τείχος έχει μειώσει σημαντικά τη συχνότητα των αμμοθύελλων.
Η Κίνα ολοκλήρωσε την περιβλάστηση της ερήμου Τακλαμακάν το 2024, και οι ερευνητές λένε ότι η προσπάθεια αυτή έχει σταθεροποιήσει τους αμμόλοφους και έχει αυξήσει την κάλυψη δασών στη χώρα από το 10% της έκτασης το 1949 σε πάνω από 25% σήμερα.
Τώρα, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η εκτεταμένη βλάστηση στην περιφέρεια της ερήμου απορροφά περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) από ό,τι εκπέμπει η έρημος, πράγμα που σημαίνει ότι η Τακλαμακάν μπορεί να μετατρέπεται σε σταθερή αποθήκη άνθρακα.
Οι ερευνητές ανέλυσαν παρατηρήσεις από το έδαφος για διαφορετικούς τύπους κάλυψης βλάστησης, καθώς και δορυφορικά δεδομένα που δείχνουν βροχόπτωση, κάλυψη βλάστησης, φωτοσύνθεση και ροές CO₂ στην έρημο Τακλαμακάν τα τελευταία 25 χρόνια. Χρησιμοποίησαν επίσης το Carbon Tracker της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA), που μοντελοποιεί παγκόσμιες πηγές και αποθήκες CO₂, για να ενισχύσουν τα ευρήματά τους.
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύτηκαν στις 19 Ιανουαρίου στο περιοδικό PNAS, δείχνουν μια μακροπρόθεσμη τάση αύξησης της βλάστησης και της απορρόφησης CO₂ κατά μήκος των ακρών της ερήμου, που συμπίπτει χρονικά και χωρικά με το Μεγάλο Πράσινο Τείχος.
Κατά τη διάρκεια της περιόδου της μελέτης, η βροχόπτωση κατά την υγρή περίοδο της Τακλαμακάν από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο ήταν 2,5 φορές υψηλότερη από ό,τι στην ξηρή περίοδο, με μέσο όρο περίπου 16 χιλιοστά ανά μήνα. Η βροχόπτωση ενίσχυσε την κάλυψη βλάστησης, το πράσινο της περιοχής και τη φωτοσύνθεση κατά μήκος των ακρών της ερήμου, μειώνοντας έτσι τα επίπεδα CO₂ από 416 ppm την ξηρή περίοδο σε 413 ppm την υγρή περίοδο.
Προηγούμενες έρευνες είχαν υποδείξει ότι η Τακλαμακάν μπορεί να αποτελεί αποθήκη άνθρακα, αλλά αυτές επικεντρώνονταν στο CO₂ που απορροφάται από την άμμο της ερήμου. Επίσης, υποδείκνυαν ότι η άμμος δεν αποτελεί σταθερή αποθήκη άνθρακα υπό την κλιματική αλλαγή, διότι η αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να προκαλέσει διαστολή του αέρα μέσα στην άμμο, απελευθερώνοντας επιπλέον CO₂.
«Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης, η Τακλαμακάν, αν και μόνο γύρω από την περιφέρειά της, αντιπροσωπεύει το πρώτο επιτυχημένο μοντέλο που δείχνει τη δυνατότητα μετατροπής μιας ερήμου σε αποθήκη άνθρακα», είπε ο Yung.
Η δυνατότητα του Μεγάλου Πράσινου Τείχους να επιβραδύνει την ερημοποίηση παραμένει ασαφής, αλλά ο ρόλος του ως αποθήκη άνθρακα «μπορεί να χρησιμεύσει ως πολύτιμο μοντέλο για άλλες ερημικές περιοχές», πρόσθεσε.
