Περισσότερα από 500.000 θύματα ετησίως, κυρίως παιδιά κάτω των πέντε ετών, εξακολουθεί να προκαλεί η ελονοσία, με την υποσαχάρια Αφρική να σηκώνει το μεγαλύτερο βάρος. Η αποτελεσματικότητα των εντομοκτόνων, που επί δεκαετίες αποτελούν βασικό εργαλείο στην καταπολέμηση των κουνουπιών Anopheles, αμφισβητείται πλέον σοβαρά από την αυξανόμενη ανθεκτικότητα των εντόμων.
Η ομάδα Μοριακής Εντομολογίας του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΜΒΒ-ΙΤΕ) στην Κρήτη, με επικεφαλής τον Γιάννη Βόντα, Καθηγητή στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, που έχει μακροχρόνια παράδοση στην πρωτοποριακή έρευνα και στην ανακάλυψη και διερεύνηση των μοριακών μηχανισμών ανθεκτικότητας σε εντομοκτόνα κατέγραψε μια σημαντική ανακάλυψη που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications.
Στην εν λόγω μελέτη, η ομάδα, με τις Δρ. Σοφία Μπαλάσκα και Δρ. Λίντα Γρηγοράκη ως κύριες συγγραφείς, σε συνεργασία με τη Σχολή Τροπικής Ιατρικής του Λίβερπουλ, ανακάλυψε έναν νέο μηχανισμό πολλαπλής μεταβολικής ανθεκτικότητας στο κουνούπι Anopheles gambiae απέναντι σε σημαντικά για τη δημόσια υγεία, δραστικά εντομοκτόνα.
Με τη χρήση μιας καινοτόμου μεθόδου προγνωστικής χημειοπρωτεωμικής, οι ερευνητές εντόπισαν μια πρωτεΐνη καρβοξυλεστεράση (Coeae6g) που φαίνεται να υπονομεύει την αποτελεσματικότητα του εντομοκτόνου νέας γενιάς Actellic300S.
Με γενετικές και βιοχημικές αναλύσεις, οι επιστήμονες απέδειξαν ότι η Coeae6g λειτουργεί σαν μόριο «παγίδα» δεσμεύοντας το δραστικό συστατικό του εντομοκτόνου πριν αυτό φτάσει στο νευρικό σύστημα του κουνουπιού, καθιστώντας το έντομο ανθεκτικό. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το ότι η ίδια πρωτεΐνη «μπλοκάρει» και άλλα εντομοκτόνα, οδηγώντας σε πολλαπλή μεταβολική ανθεκτικότητα των εντόμων.
Το Actellic300S χρησιμοποιείται ήδη εκτεταμένα στην Αφρική ως ένα από τα πιο ελπιδοφόρα εργαλεία στη μάχη κατά των κουνουπιών-φορέων. Ωστόσο, η Coeae6g έχει εντοπιστεί σε υψηλά επίπεδα σε φυσικούς πληθυσμούς Anopheles, γεγονός που μπορεί να δυσχεράνει τις προσπάθειες ελέγχου σε περιοχές με υψηλή επιδημιολογική επιβάρυνση.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η άμεση διερεύνηση και παρακολούθηση τέτοιων μηχανισμών ανθεκτικότητας είναι απαραίτητη, ώστε να διατηρηθεί η αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων στρατηγικών και να προστατευθούν οι πληθυσμοί που πλήττονται περισσότερο από τη θανατηφόρα ασθένεια.
