Αν ένας γιγάντιος διαστημικός βράχος χτυπούσε τη Γη, πώς θα ξαναφτιάχναμε την τροφή μας; Ο Philip Maughan διερευνά τις συνέπειες για τη διατροφή μας.
Φανταστείτε ότι ένας γιγάντιος αστεροειδής χτυπά τη Γη σε λίγα χρόνια από τώρα, εμποδίζοντας τον Ήλιο και καταρρέοντας τη γεωργία σε όλο τον κόσμο. Το βλέπουμε να έρχεται, αλλά όλες οι προσπάθειες ανακατεύθυνσης της τροχιάς του αποτυγχάνουν.
Με την πρώτη ματιά, οι πιθανότητές μας δεν φαίνονται καλές. Ο πλανήτης έχει τυλιχτεί στις φλόγες. Τα νεκρά ψάρια καλύπτουν τα ποτάμια και τα κανάλια. Οι αγρότες χάνουν το μεγαλύτερο μέρος των ζώων τους. Μετά από λίγες μέρες, ο αέρας αρχίζει να ψύχεται και οι μέσες παγκόσμιες θερμοκρασίες πέφτουν κατακόρυφα. Οι καλλιέργειες αποτυγχάνουν καταστροφικά και το σύστημα παροχής τροφίμων όπως το ξέρουμε καταρρέει.
Τι θα γινόταν αν σας έλεγα ότι καταφέραμε να επιβιώσουμε – ότι καταφέραμε να οικοδομήσουμε ένα νέο σύστημα διατροφής επανατοποθετώντας υποδομές βαρέως τύπου και ανασκαφές γνώσεων από το παρελθόν;
Το να εστιάσουμε στο πώς θα αντιδρούσαμε σε ένα μετα-αποκαλυπτικό σενάριο όπως αυτό δεν αφορά απαισιοδοξία ή μακάβρια προσήλωση στις καταστροφές. Αντίθετα, είναι μια άσκηση στην «μελλοντική ιστορία» που βασίζεται στην έρευνα – ένας τρόπος να ταξιδέψουμε πίσω στο χρόνο από ένα πιθανό μέλλον, επιθεωρώντας κάθε συγκυρία που μας οδηγεί από τότε στο τώρα. Είναι μια πρακτική που αγαπούν τόσο οι ηγέτες εταιρειών όσο και οι στρατιωτικοί στρατηγοί επειδή ενθαρρύνει την ετοιμότητα, αλλά και επειδή απαιτεί φαντασία. Μας βοηθά να δούμε το παρόν με διαφορετικό πρίσμα.
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν. Έχει περάσει ένας χρόνος από τότε που χτύπησε ο βράχος. Έτσι επιβιώσαμε.
Καταστροφικά μαθήματα
Το καλύτερο μέσο πρόβλεψης του τι θα συμβεί όταν ένα κολοσσιαίο αντικείμενο χτυπήσει πάνω μας περιλαμβάνει τη μελέτη παρελθόντων γεγονότων. Όταν ο αστεροειδής Chicxulub χτύπησε τη Γη πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, μετέτρεψε το βράχο του ωκεανού σε πλάσμα, εξάτμισε όλη τη ζωή σε ακτίνα 2.400 km (1.500 μίλια) και έστειλε συντρίμμια να κάνουν τον γύρο της υδρογείου, μόνο για να βρέξει ξανά σε ένα χαλάζι πυρακτώσεως καταστροφής. Περίπου 25 τρισεκατομμύρια τόνοι αποσπασμένης ύλης εισήλθαν στην ατμόσφαιρα, εμποδίζοντας το ηλιακό φως.
Σε αντίθεση με τους δεινόσαυρους, πολλοί από τους προγόνους μας των θηλαστικών επέζησαν από τις τρομερές συνέπειες επειδή ήταν τρωκτήρες. Θα χρειαστεί να κάνουμε το ίδιο για λίγο. Δεν ήταν όμως μόνο ο τρόπος ζωής και η μορφολογία τους που τους βοήθησε. Ήταν και η δίαιτά τους.
Οι δεινόσαυροι που κατάφεραν να ξεπεράσουν τους σεισμούς, τις πυρκαγιές και τα τσουνάμι σύντομα διαπίστωσαν ότι δεν είχαν τίποτα να φάνε. Οι πρόγονοί μας των θηλαστικών, αντίθετα, ζούσαν με έντομα, ξηρούς καρπούς και υδρόβια φυτά (χαμηλού ηλιακού φωτός). Μόνο ένας μικρός αριθμός δεινοσαύρων θηρόποδων – ένα κλάδο που κάποτε περιελάμβανε τον Tyrannosaurus rex και από το οποίο εξελίχθηκαν όλα τα σύγχρονα πουλιά – κατάφεραν να προσκολληθούν χάρη στην παμφάγο δίαιτά τους, το επιδέξιο ράμφος και ένα στομάχι που τους βοήθησε να αντλήσουν θρεπτικά συστατικά από τους σπόρους.
Αυτό το μάθημα μπορεί να προτείνει ότι θα πρέπει να προετοιμάσουμε κρυφές αποθήκες βασικών τροφίμων έκτακτης ανάγκης. Πράγματι, σε μια μαρτυρία ενώπιον του Κογκρέσου των ΗΠΑ καθώς ο Ψυχρός Πόλεμος θερμαινόταν, Αμερικανοί αξιωματούχοι πρότειναν ένα "κράκερ επιβίωσης για όλες τις χρήσεις" από πλιγούρι σιτάρι, μια ουσία της οποίας η "διάρκεια ζωής έχει καθοριστεί επειδή είναι βρώσιμη μετά από 3.000 χρόνια σε Αιγυπτιακή πυραμίδα». Κονσέρβες με τη σούπα Campbell, το μείγμα ποτών Tang της General Foods και το "Multi-Purpose Food" της General Mills (ενισχυμένα αφυδατωμένα λαχανικά και κόκκους σόγιας) παρήχθησαν όλα με κυβερνητικές εντολές για να καλύψουν τα ράφια των καταφυγίων.
Ωστόσο, η αποθήκευση αρκετής τροφής για να ταΐσει τους πάντες για μια δεκαετία –ή ακόμα και ένα χρόνο– θα δημιουργούσε από μόνη της προβλήματα. Υπολογίζεται ότι οι υπάρχουσες αποθήκες αποξηραμένων τροφίμων θα μπορούσαν να θρέψουν περίπου το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού για πέντε χρόνια. Εάν οι κυβερνήσεις ή τα Ηνωμένα Έθνη υιοθετούσαν την προκαταρκτική νοοτροπία και παράγουν τους περίπου 1,6 δισεκατομμύρια τόνους που απαιτούνται κάθε χρόνο για να θρέψουν όλους τους ανθρώπους στη Γη, οι τιμές θα εκτοξευόντουσαν στα ύψη. Θα ήταν και αυτό μια καταστροφή. Θα χρειαστεί να βρούμε τρόπους για να καλλιεργήσουμε τροφή για άλλη μια φορά.
Υπόγεια αγροκτήματα
Όταν οι ΗΠΑ πυροδότησαν μια ατομική βόμβα πάνω από την ιαπωνική πόλη Ναγκασάκι, εκείνοι που κρύφτηκαν σε παλιές σήραγγες ορυχείων μπόρεσαν να επιβιώσουν όσο δεν ήταν πολύ κοντά στην είσοδο. Σε μια περίφημη περίπτωση, η 20χρονη Akiko Takakura κράτησε τη ζωή της παρόλο που βρισκόταν σε απόσταση 300 μέτρων από το υποκέντρο της έκρηξης επειδή έτυχε να βρίσκεται μέσα σε ένα κτίριο από οπλισμένο σκυρόδεμα - το υποκατάστημα Nagasaki της Τράπεζας της Ιαπωνίας.
Αντιμέτωποι με ένα χτύπημα αστεροειδούς, οι πολίτες στην Άγκυρα, το Πεκίνο, τη Μόσχα και το Μόντρεαλ θα έχουν επομένως ένα προβάδισμα. Καθένα από αυτά έχει μεγάλους χώρους διέλευσης, αποθήκευσης ή εμπορικούς χώρους βαθιά κάτω από τη γη - όπως ασυνήθιστες αναστροφές των πόλεων από πάνω. Η Τουρκία θα μπορούσε ακόμη και να χρησιμοποιήσει το τεράστιο δίκτυο υπόγειων πόλεων στην επαρχία Νεβσεχίρ, που κατασκευάστηκε για πρώτη φορά από τους Φρύγες πριν από 2.500 χρόνια, και επεκτάθηκε από Έλληνες Καππαδόκες φοβούμενους διωγμούς στη βυζαντινή εποχή
Το ΗΒ θα είναι επίσης σε ισχυρή θέση. Εκτός από τα δίκτυα μετρό στο Λονδίνο, το Νιούκαστλ και το Σάντερλαντ, τη Γλασκώβη και το Λίβερπουλ, υπάρχουν υπόγειοι θησαυροί, καταφύγια, σπήλαια και κελάρια στο Νότιγχαμ, το Εδιμβούργο, το Chislehurst και το Stockport.
Εκτός από την προστασία των ανθρώπων, οι υπόγειοι χώροι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την καλλιέργεια θρεπτικών τροφών. Παρά την έλλειψη φωτός και τον υγρό αέρα με κακή κυκλοφορία, ορισμένες καλλιέργειες μπορούν να ευδοκιμήσουν εδώ με τη σωστή προσέγγιση. Ευτυχώς, πειράματα μικρής κλίμακας στην υπόγεια αστική γεωργία βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Για παράδειγμα, το Παρίσι φιλοξενεί έξι τετραγωνικά χιλιόμετρα (2,3 τετραγωνικά μίλια) αναξιοποίητου χώρου με τη μορφή περιττών χώρων στάθμευσης, ένα τμήμα των οποίων η εταιρεία Cycloponics έχει μετατρέψει σε φάρμες μανιταριών. Εν τω μεταξύ, η εταιρεία Growing Underground καλλιεργεί λαχανικά σε ένα πρώην καταφύγιο αεροπορικών επιδρομών στο Clapham του Λονδίνου.
Για σύντομο χρονικό διάστημα, τα λάχανα, τα μικροπράσινα, το σιταρόχορτο, τα λευκά σπαράγγια, το ραβέντι και τα μανιτάρια μπορούν να καλλιεργηθούν είτε με μηδενικό είτε με ελάχιστο τεχνητό φως (πολλά φυτά θα βλαστήσουν σε σπορόφυτα χωρίς φως, αλλά θα αναπτυχθούν μόνο μέχρι τώρα). Τα λάχανα είναι μια εξαιρετική πηγή βιταμινών, λιπαρών οξέων και ινών και χρησιμοποιούν την ενέργεια που αποθηκεύεται στους σπόρους για να αναπτυχθούν. Το ίδιο ισχύει και για τα μικροπράσινα, τα οποία μπορούν να προσφέρουν μια σειρά από γεύσεις – από πικάντικες έως ξινές έως γλυκές – για να γαρνίρουν άλλα τρόφιμα.
Καμία από αυτές δεν είναι μια μακροπρόθεσμη λύση, αλλά θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε το χρόνο μας υπόγεια για να ξεκινήσουμε την κατασκευή μιας. Τον Δεκέμβριο του 2020, η Αρχή Άνθρακα και το Βρετανικό Γεωλογικό Ινστιτούτο δημοσίευσαν χάρτες θερμότητας για τα εκτιμώμενα 25.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα (9.650 τετραγωνικά μίλια) αχρησιμοποίητων κοιτασμάτων άνθρακα σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο, κυρίως στα αγγλικά μεσόγεια, τη βόρεια, τη νότια Ουαλία και τη νότια Σκωτία. Ο χάρτης απευθύνεται σε προγραμματιστές, ώστε να μπορούν να κατασκευαστούν μελλοντικές κατοικίες για την εξαγωγή θερμότητας από τα νερά που επέστρεψαν στα ορυχεία μετά τον παροπλισμό τους. Μπορεί επίσης να αποδειχθεί χρήσιμο για τη γεωργία.
Πέρασε μια εβδομάδα. Ανεβαίνουμε από το προσωρινό μας καταφύγιο και γινόμαστε μάρτυρες ενός τοπίου που δεν αναγνωρίζουμε πια. Όλα τα πράσινα πεθαίνουν. Η αιθάλη στροβιλίζεται στον αέρα και το φως θυμίζει λυκόφως πριν την αυγή, υποσχόμενος μια φωτεινότητα που δεν έρχεται ποτέ (ή τουλάχιστον μπορεί να χρειαστούν 5-10 χρόνια για να φτάσει). Επικοινωνούμε με άλλους επιζώντες και συμφωνούμε ότι όλη η γνώση και η τεχνολογία θα είναι ανοιχτού κώδικα. Ο καθένας μας έχει αρχικές συσκευασίες: βακτήρια, σπόρους, κύτταρα και ωοτοκία.
Δεδομένου ότι τα μανιτάρια δεν περιέχουν χλωροπλάστες - τα μικροσκοπικά εργοστάσια που κινούνται με το φως του ήλιου σε φυτά που μετατρέπουν το CO2 σε σάκχαρα - δεν χρειάζονται φως για να αναπτυχθούν. Αυτό που απαιτούν είναι ζεστασιά, υγρασία και ένα υπόστρωμα οργανικής ύλης πάνω στο οποίο μπορούν να καρποφορήσουν, πρόσφατα άφθονη στην υλοτομημένη βλάστηση του παλιού βιολογικού κόσμου.
Δυστυχώς, τα μανιτάρια δεν είναι μεγάλη πηγή θερμίδων. Πολλά είναι δηλητηριώδη. Τα περισσότερα παράγουν σπόρια που είναι τοξικά για τον άνθρωπο σε υψηλή συγκέντρωση και σχίζουν τα κτίρια που θα προτιμούσαμε να χρησιμοποιούμε ως καταφύγιο. Η καλλιέργεια μανιταριών θα πρέπει να γίνεται σε ειδικά διαμορφωμένα υπόγεια, κτίρια και σήραγγες.
Δεν θα είναι εύκολο να επιτύχετε μια ισορροπημένη διατροφή – αλλά μπορεί να γίνει. Οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να τρώνε επιζώντα είδη μηρυκαστικών όπως ελάφια, αγελάδες, κατσίκες και κοτόπουλα, τρέφοντας τον μειωμένο αριθμό που διατηρούμε με νεκρά χόρτα, φύλλα και αποσυντιθέμενα ξύλα.
Όσο για τις δύσκολες βιταμίνες, οι Ε, Α και Β12 μπορούν να συντεθούν με βιομηχανικές διαδικασίες. Άλλοι, όπως ο Κ ή ο Δ, θα είναι πιο δύσκολο να αποκτηθούν. Η περισσότερη εμπορική βιταμίνη D σήμερα προέρχεται από τον καθαρισμό και την ακτινοβολία μαλλιού προβάτου. Βραχυπρόθεσμα, μπορούμε να εξαγάγουμε θρεπτικά συστατικά από τα λουλούδια, τα φύλλα και τα μη ξυλώδη μέρη των δέντρων. Το τσάι με πευκοβελόνα, για παράδειγμα, έχει πολλαπλάσια βιταμίνη C από τον χυμό πορτοκαλιού. Το τσάι τσουκνίδας περιέχει βιταμίνες Α, C και Κ και το τσάι πικραλίδας είναι πλούσιο σε κάλιο.
Τα μοντέλα υπολογιστών που κατασκευάστηκαν για τη μελέτη του πλήρους πυρηνικού πολέμου – που συχνά χρησιμοποιούνται ως ανάλογο για μια τεράστια επίθεση αστεροειδών – προβλέπουν ότι λιγότερο από το 40% του κανονικού φωτός θα παραμείνει κοντά στον ισημερινό, με μόλις το 5% πιο κοντά στους πόλους. Τα ζαχαρότευτλα έχουν δείξει ανεκτικότητα σε χαμηλότερες θερμοκρασίες και μπορεί να έχουμε περιορισμένη επιτυχία στην καλλιέργεια καρότων, λάχανων, πατατών και μπιζελιών.
Πολλές ακόμη απαραίτητες καλλιέργειες, όπως οι πατάτες, το σιτάρι, το κριθάρι, το ρύζι, ο καλαμπόκι και η σόγια θα μπορούσαν να μεταφερθούν στις τροπικές περιοχές και να συμπληρωθούν με μανιόκα, μπαομπάμπ, άγριο σπανάκι και γιαμ, που υπάρχουν ήδη εκεί. Εδώ θα κατασκευάσουμε θερμοκήπια – με την προϋπόθεση ότι η συνεργασία και το εμπόριο παραμένουν δυνατά – απλές κατασκευές από ξύλο, πολυμερές φιλμ, χαλίκι και καρφιά που μεγιστοποιούν το ηλιακό φως που λαμβάνουμε.
Με πρώτες ύλες όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, το CO2 ή τα μη βρώσιμα μέρη των καλλιεργειών (τα λεγόμενα υπολείμματα που απομένουν κατά τη συγκομιδή ή την υλοτόμηση) μπορούμε να παράγουμε «συνθετικές» πρωτεΐνες, ζάχαρη και λίπη – και τα τρία ανθρώπινα μακροθρεπτικά συστατικά. Πέρυσι, η Nasa απένειμε τρία σημαντικά βραβεία σε ομάδες που πρωτοπόρασαν στη μετατροπή του CO2 σε ζάχαρη για χρήση σε μελλοντικές διαστημικές αποστολές.
Ιστορικά, σε περιόδους πολέμου ή οικονομικής κρίσης, οι υποδομές έχουν ανακατευθυνθεί για την αντιμετώπιση των πιο πιεστικών αναγκών της κοινωνίας. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι ΗΠΑ εξοπλίστηκαν εκ των υστέρων το 66% της αυτοκινητοβιομηχανίας για την παραγωγή αεροσκαφών. Και μετά την έναρξη της πανδημίας Covid-19 το 2020, η εταιρεία ρούχων Barbour κατασκεύασε νοσοκομειακές ρόμπες και η Land Rover επαναπρογραμμάτισε τους τρισδιάστατους εκτυπωτές της από την κατασκευή πρωτοτύπων ανταλλακτικών αυτοκινήτων στην κατασκευή προστατευτικών προσωπίδων.
Και πάλι, τουλάχιστον στο Ηνωμένο Βασίλειο, η πιο καυτή δράση θα είναι στο βορρά. Τα διυλιστήρια βιοκαυσίμων και τα εργοστάσια χαρτιού στο Selby, στο Grimsby, στο Wilton, στο Manchester και αλλού θα μπορούσαν να επαναχρησιμοποιηθούν για την παραγωγή βρώσιμων σακχάρων από λιγνοκυτταρινική βιομάζα. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι τα εργοστάσια χαρτιού είναι στην πραγματικότητα τα καλύτερα κατάλληλα για τη δουλειά, καθώς διαθέτουν 85% αντιστοιχία συστατικών με ένα εργοστάσιο βιοχημικής ζάχαρης.
Ο μετασχηματισμός των υδρογονανθράκων σε κεριά και εύπεπτα λίπη –μετατρέποντας κυριολεκτικά τα ορυκτά καύσιμα σε τροφή– θα μπορούσε να βοηθήσει στην κάλυψη διαφόρων ελλείψεων. Δεν θα ήταν η πρώτη φορά. Στη δεκαετία του 1910, ο χημικός Arthur Imhausen προσάρμοσε μια διαδικασία γνωστή ως οξείδωση παραφίνης για να δημιουργήσει το βούτυρο aus kohle, ή «βούτυρο από άνθρακα», ως απάντηση στον πληθωρισμό στη Γερμανία. Μια άλλη καινοτομία εν καιρώ πολέμου, η καλλιέργεια μονοκυτταρικών πρωτεϊνών μαγιάς για τη διατροφή των στρατιωτών, υιοθετήθηκε στη Βρετανία για την παραγωγή ενός πρόσθετου ζωοτροφών τη δεκαετία του 1960 και τελικά έγινε το υποκατάστατο του κρέατος Quorn.
Ένα νέο εργοστάσιο στο Chongqing της Κίνας χρησιμοποιεί μια διαδικασία χημικής σύνθεσης που εξευγενίζεται στο Teesside για να παράγει 20.000 τόνους πρωτεΐνης από βακτήρια. Αυτή η μονοκύτταρα πρωτεΐνη απαιτεί μόνο μεθάνιο, οξυγόνο και άζωτο για να αναπτυχθεί και θα χρησιμοποιηθεί για τη διατροφή των ψαριών, αλλά θα μπορούσε να προσαρμοστεί για να ταΐσει τον άνθρωπο.
Μπορεί να μην ακούγεται ιδιαίτερα νόστιμο, αλλά το πιο κρίσιμο εργαλείο επιβίωσης που διαθέτουμε είναι ότι η ιστορία προτείνει ότι μπορούμε να βασιστούμε – στη μαγειρική καινοτομία. Ίσως μπορούμε να σκεφτούμε τις σημερινές φυτικές τροφές ως ένα εργαστήριο παρασκευής – στο οποίο οι πρωτεΐνες μπιζελιού αναπαράγουν την ινώδη υφή του κρέατος ή των ριζών σόγιας για να κάνουν τα μπιφτέκια φυτών να «αιμορραγούν». Είναι η συνέχεια μιας τεχνολογίας που έχει χρησιμοποιηθεί σε όλους τους πολιτισμούς για να εντείνει τη γεύση, να κάνει τα τρόφιμα πιο μακροχρόνια, να μεταμορφώσει το σχήμα, το χρώμα, την υφή τους ή για να απελευθερώσει ψυχοδραστικές επιδράσεις - τη ζύμωση. Τα αποτελέσματα μέχρι στιγμής περιλαμβάνουν ψωμί, μπύρα, kimchi, tempeh, σάλτσα σόγιας, κρασί και τυρί, καθώς και κιτρικό οξύ, καύσιμο αιθανόλης και πενικιλίνη. Η ιστορία απέχει πολύ από το να τελειώσει.
Η θάλασσα
Είναι δύσκολο να προβλέψουμε τι θα συμβεί στους ωκεανούς μετά την απεργία. Η έρευνα στον πυρηνικό χειμώνα προβλέπει οξίνιση, αυξημένη υπεριώδη ακτινοβολία και κατάρρευση τροφικών ιστών. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ένα καλά διαχειριζόμενο «buffer», που μειώνει την τρέχουσα αλιεία καθώς πλησιάζει η ημέρα του αντίκτυπου, θα μπορούσε να μας προκαλέσει φρενίτιδα με θαλασσινά όταν το χρειαζόμαστε περισσότερο. Αυτήν τη στιγμή λιγότερο από το 2% των θερμίδων μας προέρχεται από τον ωκεανό. Μόνο το 22% όλων των αξιόπλοων σκαφών χρησιμοποιείται για αλιεία. Όταν έρθει η ώρα, τα αεροπλανοφόρα, τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, τα ρυμουλκά και τα γιοτ θα πρέπει να επιστρατεύονται για υδατοκαλλιέργεια, χρησιμοποιώντας θαλάσσιους δρόμους που επινοήθηκαν για έναν εντελώς διαφορετικό σκοπό.
Η εταιρεία υπεράκτιων υπηρεσιών Roxel Aqua έχει επινοήσει ένα αρθρωτό σύστημα (γνωστό ως "the Octopus Concept") που μετατρέπει τις πλατφόρμες γεώτρησης σε ιχθυοτροφεία και ζητά έγκριση από τους κανονισμούς. Αλλού, στον Κόλπο του Μεξικού, οι επιχειρήσεις και η ακαδημαϊκή κοινότητα έχουν συνεργαστεί σε συστήματα «ολοκληρωμένης πολυτροφικής υδατοκαλλιέργειας» που χρησιμοποιούν παροπλισμένες εξέδρες άντλησης πετρελαίου για την εκτροφή μυδιών, ψαριών και φυκιών ενώ παράλληλα παράγουν ανανεώσιμη ενέργεια.
Τα φύκια αναπτύσσονται σε χαμηλό φωτισμό, που σημαίνει ότι μπορούν να προστατευτούν από την επικίνδυνη υπεριώδη ακτινοβολία βυθίζοντας τις γραμμές ανάπτυξης σε μεγαλύτερα βάθη. Είδη όπως το wakame, το φύκι, το emi-tsunomata και η αγαπημένη λεκάνη των Ουαλών είναι πιο αποτελεσματική μηχανή, σε σύγκριση με τα ψάρια, για τη μετατροπή των περιορισμένων πόρων σε πολύτιμη διατροφή για τον άνθρωπο.
Τα δίθυρα όπως τα μύδια, τα μύδια και τα στρείδια είναι εξαιρετικές πηγές σιδήρου, της πιο κοινής ανεπάρκειας θρεπτικών συστατικών μεταξύ των ανθρώπων παγκοσμίως. Αναπτύσσονται σε στενούς χώρους και δεν υποφέρουν από ψείρες και ασθένειες όπως τα ψάρια. Για άλλο ένα γρήγορο ξεκίνημα, οι άγριες σαρδέλες και οι αντζούγιες είναι γεμάτες με πάντα σπάνια βιταμίνη D. Έχουν επίσης το πρόσθετο πλεονέκτημα της ωρίμανσης εντός έξι μηνών και της ωοτοκίας χιλιάδων αυγών.
Τα θαλάσσια οικοσυστήματα ακμάζουν όπου γίνονται διαθέσιμες σκληρές, σταθερές επιφάνειες - σε εγκαταλελειμμένες εξέδρες άντλησης πετρελαίου. Εκτός από τα φυτά, τις ανεμώνες, τα ψάρια και τα θαλασσοπούλια που συγκεντρώνονται γύρω τους, αυτές οι πλατφόρμες μπορούν να φιλοξενήσουν καταλύματα, σιλό γεμάτα ζωοτροφές, γιγάντια στυλό και εξαιρετικά μακριές γραμμές για την καλλιέργεια δίθυρων ή φυκιών. Το πιο σημαντικό είναι ότι συνδέονται με χερσαίες εγκαταστάσεις που κάποτε χρησιμοποιούνταν για την εισαγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου. Είναι κατασκευασμένα για να αντέχουν στις κακές καιρικές συνθήκες: νησιά από το παρελθόν από τα οποία μπορούμε να τονώσουμε την αναγέννηση στις θάλασσες. Εάν το κλίμα είναι αρκετά κρύο - είναι πιθανό να μπορούσαμε να περπατήσουμε στο συγκρότημα Douglas στα ανοικτά των ακτών του Λίβερπουλ και να χρησιμοποιήσουμε το τρυπάνι του για να αποκτήσουμε πρόσβαση στη γενναιοδωρία του βαθέως.
