Το σχέδιο του για την αναπτυξιακή προοπτική της Ηπείρου αναπτύσσει ο Αλέξης Τσίπρας, με άρθρο του στο epiruspost.gr, θέτοντας στο επίκεντρο τη δημογραφική συρρίκνωση, την παραγωγική ανασυγκρότηση και την ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών.
Με συγκεκριμένες προτάσεις για την υγεία, τη στήριξη των φοιτητών, την αγροτική παραγωγή, την Εγνατία Οδό, την ενεργειακή φτώχεια και τα ηπειρωτικά κληροδοτήματα, ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ επιχειρεί, ενόψει και της διήμερης περιοδείας του στην περιοχή, να περιγράψει ένα διαφορετικό μοντέλο περιφερειακής ανάπτυξης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι οικονομικές δεσμεύσεις που παρουσιάζει, όπως η αύξηση των αποδοχών των υγειονομικών και το επίδομα για τους φοιτητές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το άρθρο του Αλέξη Τσίπρα:
«Η Ήπειρος είναι ένας τόπος με τεράστιες δυνατότητες. Ένας τόπος με μοναδικό φυσικό πλούτο, ισχυρή παραγωγική παράδοση, σημαντική πανεπιστημιακή και ερευνητική παρουσία, ανθρώπους με γνώσεις, δεξιότητες και δημιουργικές ανησυχίες. Από τα Γιάννενα μέχρι τα ορεινά χωριά, από την Πρέβεζα και την Άρτα μέχρι τη Θεσπρωτία, η περιοχή διαθέτει όλα εκείνα τα στοιχεία που θα μπορούσαν να αποτελούν τα θεμέλια μιας ισχυρής, βιώσιμης και εξωστρεφούς περιφερειακής οικονομίας.
Κι όμως, μια μεγάλη αντίφαση εξακολουθεί να τη σημαδεύει. Πώς γίνεται ένας τόπος με τόσο σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα να δυσκολεύεται να κρατήσει τους ανθρώπους του; Πώς γίνεται να έχει παραγωγή, πανεπιστήμιο, τουρισμό και φυσικούς πόρους, αλλά να μην εξασφαλίζει πάντα στους νέους ανθρώπους τη δυνατότητα να εργαστούν, να δημιουργήσουν και να χτίσουν εδώ τη ζωή τους;
Αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση για την Ήπειρο. Και η απάντηση δεν μπορεί να είναι μια ακόμη διαχείριση της καθημερινότητας. Χρειάζεται ένα διαφορετικό αναπτυξιακό υπόδειγμα, με ισχυρό δημόσιο σχεδιασμό, αποκέντρωση, κοινωνική δικαιοσύνη και παραγωγική ανασυγκρότηση.
Πρώτη προτεραιότητα είναι να μπορείς να μείνεις στον τόπο σου, όχι επειδή δεν έχεις άλλη επιλογή, αλλά επειδή έχεις προοπτική.
Η δημογραφική συρρίκνωση, η ερήμωση των χωριών και η φυγή των νέων δεν αντιμετωπίζονται με ευχολόγια. Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αποκέντρωσης, με μεταφορά αρμοδιοτήτων, πόρων και διοικητικών υπηρεσιών στην Περιφέρεια, ενίσχυση των Δήμων με προσωπικό και χρηματοδότηση και αναγέννηση των Κοινοτήτων. Χρειάζεται να αποκεντρώσουμε όχι μόνο τις υπηρεσίες, αλλά και τις ίδιες τις δυνατότητες λήψης αποφάσεων.
Με το σχέδιο «Αριστοτέλης» και το «Δικαίωμα να μείνεις στον τόπο σου» προτείνουμε συγκεκριμένα μέτρα για τους ανθρώπους που ζουν στις πιο απομακρυσμένες περιοχές. Κάλυψη μέρους του πρόσθετου κόστους μετακίνησης, ενέργειας και βασικών αγαθών στους οικισμούς κάτω των 1.000 κατοίκων, κινητές μονάδες υγείας, τακτική συγκοινωνία, φαρμακευτική κάλυψη, ψηφιακή εξυπηρέτηση με φυσική υποστήριξη και αξιοπρεπή στέγη για γιατρούς, εκπαιδευτικούς και δημόσιους λειτουργούς. Η ισότητα δεν μπορεί να είναι μια αφηρημένη συνταγματική διακήρυξη. Πρέπει να γίνεται καθημερινή εμπειρία. Γιατί ο τόπος που επιλέγεις να ζήσεις δεν μπορεί να αποτελεί γεωγραφική ποινή.
Δεύτερη προτεραιότητα είναι να ξαναδώσουμε αξία στην παραγωγή.
Η Ήπειρος έχει μια σημαντική αγροδιατροφική βάση. Κτηνοτροφία, πτηνοτροφία, γαλακτοκομία, γεωργία, μεταποίηση. Έχει προϊόντα, τεχνογνωσία και ανθρώπους που γνωρίζουν να παράγουν. Αυτό που χρειάζεται είναι να αλλάξει η θέση του παραγωγού στην οικονομική αλυσίδα.
Ο αγρότης δεν μπορεί να σηκώνει μόνος του το κόστος της ενέργειας, των ζωοτροφών και των πρώτων υλών, να εξαρτάται από τις διακυμάνσεις των τιμών και να βλέπει την προστιθέμενη αξία να συγκεντρώνεται αλλού.
Η απάντηση είναι συγκεκριμένη: σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα και υποδομές υδατικής ασφάλειας, Τράπεζα Γης για τη μακροχρόνια διάθεση δημόσιων εκτάσεων σε νέους αγρότες, πολυετείς συμβάσεις παραγωγής με εγγυημένες ποσότητες και δίκαιες τιμές, υποχρεωτική ιχνηλασιμότητα για την αντιμετώπιση των ελληνοποιήσεων. Και, πάνω απ’ όλα, ισχυροί συνεταιρισμοί που θα ανήκουν στους παραγωγούς και θα ελέγχουν τη διαδρομή από το χωράφι μέχρι το ράφι.
Η πρόσφατη κρίση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων υπενθυμίζει, επίσης, ότι χρειαζόμαστε ισχυρές κτηνιατρικές υπηρεσίες και μηχανισμούς πρόληψης και ουσιαστικής αποζημίωσης.
Δεν θέλουμε μια ύπαιθρο που επιβιώνει με επιδοτήσεις. Θέλουμε μια ύπαιθρο που παράγει εισόδημα, γνώση και μέλλον.
Υπάρχει, όμως, μια προϋπόθεση χωρίς την οποία καμία αγροτική πολιτική δεν μπορεί να σταθεί: να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη. Οι έντιμοι αγρότες και κτηνοτρόφοι πρέπει να βλέπουν τον κόπο τους να ανταμείβεται. Να παίρνουν τις ενισχύσεις που δικαιούνται, στην ώρα τους, με διαφανείς κανόνες. Όχι να βλέπουν δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους να καταλήγουν σε παρασιτικά δίκτυα ημετέρων, σε μηχανισμούς εξυπηρετήσεων και σε όσους αντιμετώπισαν τις επιδοτήσεις ως ευκαιρία πλουτισμού. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ αποκάλυψε ακριβώς αυτή την παθογένεια. Δεν μπορεί να πληρώνουν οι πραγματικοί παραγωγοί τις συνέπειες ενός συστήματος που επιβράβευε τους επιτήδειους. Η διαφάνεια, ο έλεγχος και η λογοδοσία δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι όρος δικαιοσύνης για την ύπαιθρο.
Τρίτη προτεραιότητα είναι η υγεία ως δικαίωμα, σε κάθε γωνιά της Ηπείρου.
Η δημόσια υγεία στην περιοχή δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν κάποιος ζει κοντά στα Γιάννενα ή σε μια απομακρυσμένη ορεινή κοινότητα. Το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο και το Νοσοκομείο «Χατζηκώστα» σηκώνουν μεγάλο βάρος, αλλά η εικόνα δεν σταματά στα δύο νοσοκομεία της πρωτεύουσας της Ηπείρου. Τα νοσοκομεία της Άρτας, της Πρέβεζας και της Θεσπρωτίας αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις γιατρών και προσωπικού, με τμήματα να μην λειτουργούν και υπηρεσίες να μην παρέχονται. Δεν είναι αποδεκτό οι κάτοικοι ολόκληρων περιοχών να αναγκάζονται να διανύουν μεγάλες αποστάσεις για βασικές υπηρεσίες περίθαλψης.
Χρειάζεται συνολικό σχέδιο στελέχωσης και αναβάθμισης όλων των νοσοκομείων της Ηπείρου, ουσιαστική ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας και κίνητρα για την παραμονή γιατρών και νοσηλευτών. Προβλέπουμε αύξηση των αποδοχών τους κατά 500 ευρώ τον μήνα κατά μέσο όρο, οικογενειακές ομάδες υγείας και εγγυημένο μέγιστο χρόνο αναμονής για εξετάσεις και επεμβάσεις. Αν το δημόσιο σύστημα δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τον πολίτη μέσα σε αυτό το όριο, πρέπει να εξασφαλίζεται η αναγκαία φροντίδα αλλού, με δημόσια δαπάνη. Η αξιοπρέπεια στην περίθαλψη δεν μπορεί να είναι προνόμιο της διεύθυνσης κατοικίας.
Η κοινωνική πολιτική, όμως, πρέπει να απαντά και σε νέες ανάγκες. Με ένα Εθνικό Σύστημα Φροντίδας ηλικιωμένων και ατόμων με αναπηρία, με φροντίδα στο σπίτι, κέντρα ημερήσιας φροντίδας σε κάθε Δήμο και αναγνώριση, επίδομα και ασφαλιστική κάλυψη για τους οικογενειακούς φροντιστές. Με ολοκληρωμένη εγγύηση φροντίδας για τους ανθρώπους με άνοια και Alzheimer.
Τέταρτη προτεραιότητα είναι η γνώση να γίνει δύναμη ανάπτυξης για ολόκληρη την Ήπειρο.
Το Πανεπιστήμιο Ηπείρου πρέπει να αποτελεί πυλώνα της παραγωγικής και κοινωνικής ανασυγκρότησης της περιοχής. Να συνδέεται με την τοπική οικονομία, την αγροδιατροφή, την υγεία, την τεχνολογία και την έρευνα. Να μπορεί να κρατά τους νέους ανθρώπους στον τόπο τους και να προσελκύει επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Αυτό απαιτεί σύγχρονες υποδομές, ερευνητικές θέσεις, χρηματοδότηση ερευνητικών ομάδων και πραγματικές δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης.
Η στήριξη των φοιτητών είναι εξίσου κρίσιμη. Για τους 80.000 φοιτητές και φοιτήτριες που σπουδάζουν μακριά από το σπίτι τους στα περιφερειακά πανεπιστήμια, προτείνουμε επίδομα 500 ευρώ τον μήνα για δέκα μήνες τον χρόνο. Γιατί κανένα παιδί δεν πρέπει να εγκαταλείπει τις σπουδές του επειδή η οικογένειά του δεν μπορεί να αντέξει το κόστος της διαβίωσης. Και κανένας νέος επιστήμονας δεν πρέπει να αναγκάζεται να φύγει από την Ελλάδα για να βρει μια αξιοπρεπή θέση εργασίας.
Πέμπτη προτεραιότητα είναι οι υποδομές και η συνδεσιμότητα.
Οι μεταφορικές υποδομές είναι όρος ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Η Εγνατία Οδός, τα διόδια, η ασφάλεια των σηράγγων και η συντήρηση του δικτύου πρέπει να αντιμετωπίζονται με κριτήριο το δημόσιο συμφέρον. Χρειαζόμαστε ολοκληρωμένο σχέδιο μεταφορών, που θα περιλαμβάνει τις διαπεριφερειακές, ενδοπεριφερειακές και διασυνοριακές συνδέσεις, καθώς και την πρόσβαση των πιο απομακρυσμένων κοινοτήτων. Πρέπει να συνδέουμε τους ανθρώπους, τις παραγωγικές μονάδες και τις αγορές.
Έκτη προτεραιότητα είναι η ενέργεια να γίνει πλεονέκτημα για τους πολίτες και όχι ένας ακόμη λογαριασμός που δεν μπορούν να πληρώσουν.
Στα Γιάννενα, η ενεργειακή φτώχεια και η αιθαλομίχλη δεν είναι αφηρημένες περιβαλλοντικές έννοιες. Είναι καθημερινή επιβάρυνση για τα νοικοκυριά και απειλή για τη δημόσια υγεία.
Χρειαζόμαστε ειδικό πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, με προτεραιότητα στα νοικοκυριά που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, ενίσχυση των ενεργειακών κοινοτήτων και στοχευμένη οικονομική στήριξη για το κόστος θέρμανσης. Ταυτόχρονα, επενδύουμε στην ελληνική παραγωγή φωτοβολταϊκών και συστημάτων αποθήκευσης, ώστε η πράσινη μετάβαση να δημιουργεί εγχώρια τεχνογνωσία και θέσεις εργασίας. Η ενέργεια πρέπει να γίνει καθαρότερη, φθηνότερη και ασφαλέστερη, με το όφελος να φτάνει στον λογαριασμό κάθε νοικοκυριού και επιχείρησης.
Έβδομη προτεραιότητα είναι η προστασία του φυσικού πλούτου και κλιματική ανθεκτικότητα.
Η Παμβώτιδα, τα ποτάμια, τα δάση και τα ορεινά οικοσυστήματα της Ηπείρου δεν είναι απλώς στοιχεία της φυσικής της ταυτότητας. Είναι κοινός πλούτος και προϋπόθεση της ζωής και της οικονομίας της. Χρειάζεται ολοκληρωμένο σχέδιο προστασίας των υδάτων ανά λεκάνη απορροής, σύγχρονα αντιπλημμυρικά έργα, αποκατάσταση ρεμάτων και υποδομές που ενισχύουν την ανθεκτικότητα των οικισμών απέναντι στην κλιματική κρίση. Η ανάπτυξη δεν μπορεί να υπονομεύει τους φυσικούς πόρους από τους οποίους εξαρτάται.
Και χρειάζεται ένα κράτος που δεν θα βλέπει την Ελλάδα να καίγεται τα καλοκαίρια και να πνίγεται τους χειμώνες.
Όγδοη προτεραιότητα είναι ο τουρισμός με αξία που μένει στον τόπο.
Η Ήπειρος έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει ένα διαφορετικό τουριστικό μοντέλο. Με πολιτισμό, φύση, γαστρονομία, αγροδιατροφή, ορεινούς προορισμούς και εμπειρίες που δεν περιορίζονται σε λίγες εβδομάδες του χρόνου.
Ο στόχος δεν μπορεί να είναι απλώς περισσότεροι επισκέπτες. Πρέπει να είναι μεγαλύτερη αξία ανά επισκέπτη, περισσότερη τοπική απασχόληση και ισχυρότερη σύνδεση του τουρισμού με την παραγωγή. Με προγράμματα δωδεκάμηνου τουρισμού και κοινωνικού τουρισμού, αλλά και με υποδομές που προστατεύουν τις τοπικές κοινωνίες και το φυσικό περιβάλλον. Μακριά από «φαραωνικές» επενδύσεις που αλλοιώνουν τον χαρακτήρα της περιοχής και βρίσκουν την καθολική αντίδραση των πολιτών.
Παράλληλα, η στεγαστική κρίση απαιτεί δημόσια απάντηση. Στα Γιάννενα, οι ανάγκες φοιτητών, εργαζομένων και νέων οικογενειών δεν μπορούν να ανταγωνίζονται διαρκώς την αγορά των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Χρειάζεται πρόγραμμα προσιτής κατοικίας σε δημόσια γη, ενίσχυση της φοιτητικής στέγης και αύξηση του διαθέσιμου αποθέματος κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Υπάρχει, τέλος, μια ιδιαίτερη ευθύνη που συνδέεται με την ιστορία της Ηπείρου: η παρακαταθήκη των μεγάλων Ηπειρωτών ευεργετών.
Οι άνθρωποι αυτοί, πολλοί από τους οποίους έφυγαν από φτωχά χωριά και δημιούργησαν περιουσίες μακριά από την πατρίδα τους, επέστρεψαν ένα μεγάλο μέρος του κόπου τους στην κοινωνία. Με τα κληροδοτήματα και τις δωρεές τους στήριξαν την παιδεία, την υγεία, τον πολιτισμό και την κοινωνική πρόνοια. Δεν δημιούργησαν απλώς κτίρια και ιδρύματα. Έθεσαν έναν κανόνα κοινωνικής ευθύνης: ο πλούτος αποκτά πραγματική αξία όταν υπηρετεί το κοινό καλό.
Γι’ αυτό και η προστασία των ηπειρωτικών κληροδοτημάτων είναι για εμάς αδιαπραγμάτευτη δέσμευση. Είμαστε αντίθετοι σε κάθε ρύθμιση που απομακρύνει τη διαχείρισή τους από τις τοπικές κοινωνίες και την αυτοδιοίκηση, αποδυναμώνει τον δημόσιο και κοινωφελή χαρακτήρα τους ή παρακάμπτει τη βούληση των ευεργετών. Θα υπερασπιστούμε τη διαφάνεια, τον κοινωνικό έλεγχο και την αξιοποίηση των πόρων τους για τους σκοπούς για τους οποίους διατέθηκαν. Τα κληροδοτήματα δεν είναι περιουσία προς αναδιανομή σε ισχυρούς παράγοντες. Είναι παρακαταθήκη προς την κοινωνία. Και η κυβέρνηση οφείλει να σεβαστεί αυτή την παρακαταθήκη.
Αυτή η αντίληψη για την κοινωνική ευθύνη συνδέεται και με την δέσμευσή μας για την πατριωτική εισφορά. Πατριωτισμός δεν είναι να ζητάμε διαρκώς θυσίες από τους πολλούς. Είναι να αναγνωρίζουμε ότι όσοι έχουν τη μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα πρέπει να συνεισφέρουν περισσότερο στο κοινό μέλλον.
Μια νέα αναπτυξιακή συμφωνία για κάθε τόπο.
Όλα αυτά απαιτούν χρηματοδότηση και μακροπρόθεσμο σχέδιο. Γι’ αυτό προτείνουμε τη δημιουργία του Εθνικού Ταμείου Σύγκλισης, με 12 δισ. ευρώ πρωτογενή κεφάλαια στην τετραετία και δυνατότητα κινητοποίησης επενδύσεων που μπορούν να προσεγγίσουν τα 25 δισ. ευρώ. Με δημόσιο έλεγχο, επαγγελματική διοίκηση, ανεξάρτητη αξιολόγηση και μετρήσιμα αποτελέσματα. Ένα εργαλείο που θα χρηματοδοτεί υποδομές, παραγωγικές επενδύσεις, προσιτή κατοικία, ενεργειακή ασφάλεια και κλιματική ανθεκτικότητα.
Η Ήπειρος δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στην παράδοση και την καινοτομία, ανάμεσα στην παραγωγή και το περιβάλλον, ανάμεσα στην ανάπτυξη και την κοινωνική προστασία. Η μεγάλη πρόκληση είναι να τα συνδέσει όλα αυτά σε ένα νέο υπόδειγμα. Αυτό είναι, τελικά, το νόημα της περιφερειακής ανάπτυξης. Όχι να μοιράσουμε τη φτώχεια πιο δίκαια, αλλά να δημιουργήσουμε νέες δυνατότητες παντού.
Δεν πιστεύω σε μια Ελλάδα δύο ταχυτήτων. Δεν πιστεύω ότι η πρόοδος μπορεί να μετριέται μόνο με όσα συμβαίνουν στα μεγάλα αστικά κέντρα. Πιστεύω σε μια πολυκεντρική Ελλάδα, όπου κάθε περιφέρεια έχει τα μέσα να αξιοποιήσει τις δυνατότητές της και κάθε πολίτης έχει πραγματική δυνατότητα να χτίσει τη ζωή του στον τόπο που επιλέγει.
Η Ήπειρος είναι ο τόπος της απάντησης για το πώς θέλουμε να είναι η Ελλάδα του αύριο».
