Αιχμηρές αναφορές στην κυβερνητική πολιτική, την οικονομική ασφυξία των δήμων και την ανάγκη ουσιαστικής διεκδίκησης έθεσε στην ομιλία του στο ετήσιο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας. Έθεσε ζήτημα θεσμικής και οικονομικής επιβίωσης της Αυτοδιοίκησης, αμφισβήτησε τη στρατηγική της διοίκησης της ΚΕΔΕ και κάλεσε τους αιρετούς να εγκαταλείψουν τη λογική των επαναλαμβανόμενων ψηφισμάτων και να προχωρήσουν σε κινητοποιήσεις και διεκδικήσεις.
Η ομιλία Δούκα
Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,
Αγαπητές και αγαπητοί προσκεκλημένοι
Κυρίες και κύριοι,
Θέλω να ξεκινήσω με μια διαπίστωση που πιστεύω ότι μας ενώνει όλους, ανεξάρτητα από παρατάξεις και πολιτικές αφετηρίες.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση σήμερα βρίσκεται σε οριακό σημείο. Και πως αυτή τη φορά δεν έχουμε την πολυτέλεια να φύγουμε από το Συνέδριό μας, με άλλη μία απόφαση μακρά λίστα αιτημάτων.
Γιατί το πρόβλημα πια,δεν είναι αν οι Δήμοι θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Είπε ο Μώραλης πριν λίγες ημέρες, κινδυνεύουμε να καταρρεύσουμε εκκωφαντικά και συμφωνώ. Το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Είναι:
Αν θα συνεχίσουν να υπάρχουν Δήμοι με πραγματική δυνατότητα να αποφασίζουν για τις πόλεις τους.
Αν θα υπάρχει Αυτοδιοίκηση ή θα είμαστε απλά ένας διοικητικός μηχανισμός που θα διαχειρίζεται τα λίγα και ανεπαρκή και θα εκτελεί αποφάσεις άλλων.
Αν οι πολίτες θα έχουν λόγο για τον τόπο όπου ζουν ή αν όλα θα αποφασίζονται πίσω από κλειστές πόρτες, μακριά από την κοινωνία.
Σήμερα δεν θέλω να μιλήσω μόνο ως επικεφαλής της παράταξης «Αυτοδιοίκηση Τώρα».
Θέλω να μιλήσω ως ένας δήμαρχος που εδώ και τρία χρόνια ακούει υποσχέσεις, αλλά βλέπει τις δυνατότητες των Δήμων να περιορίζονται.
Ως εκπρόσωπος πολιτών που δυσκολεύονται να ζήσουν στις πόλεις τους όπως δικαιούνται.
Αν κάποιοι πιστεύουν ότι συγκεντρωθήκαμε εδώ απλώς για να ζητήσουμε περισσότερα χρήματα, έχουν καταλάβει λάθος.
Ζητάμε κάτι περισσότερο. Ζητάμε να μπορούμε να αποφασίζουμε για το μέλλον των πόλεών μας, να μπορούμε να το σχεδιάζουμε και κυρίως να το υλοποιούμε.
Γιατί αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,
το οικονομικό πρόβλημα είναι τεράστιο αλλά είναι αλληλένδετο με το δημοκρατικό πρόβλημα της χώρας.
Δεν υπάρχει δημοκρατία χωρίς τη δυνατότητα άσκησης πολιτικής. Και δεν υπάρχει πραγματική δυνατότητα άσκησης πολιτικής χωρίς τους αναγκαίους πόρους.
Τι σημαίνει να εκλέγεται ένας δήμαρχος με πρόγραμμα, όταν δεν διαθέτει τα μέσα για να το εφαρμόσει;
Τι σημαίνει να αποφασίζει ένα Διοικητικό Συμβούλιο κάτι, πολλές φορές και ομόφωνα και να το κόβει αποκεντρωμένη, ή κρίσιμες αρμοδιότητες να αφαιρούνται.
Τι σημαίνει φίλοι και φίλες σήμερα όταν δεν έχουν έρθει οι Δήμαρχοι και οι Δημοτικές παρατάξεις από τα νησιά μας, λόγω των ακτοπλοϊκών προβλημάτων και του τρομακτικού κόστους.
Και τι σημαίνει να καλούμε τους πολίτες να συμμετέχουν, όταν οι αποφάσεις για την ενέργεια, το νερό, τα απορρίμματα, τον δημόσιο χώρο, ακόμα και τους δρόμους στην Αθήνα οφείλω να πω, λαμβάνονται αλλού;
Αυτό δεν είναι Αυτοδιοίκηση.
Και αυτό πρέπει να αλλάξει.
Δεν ήρθαμε στην Καλαμάτα για να καταθέσουμε ακόμη μία λίστα αιτημάτων.Ήρθαμε για να διεκδικήσουμε κάτι θεμελιώδες:
Οι εκλεγμένες δημοτικές αρχές να μπορούν να αποφασίζουν μαζί με τους δημότες τους και να έχουν τα μέσα να υλοποιούν όσα αποφασίζουν.
Αυτό είναι το πραγματικό περιεχόμενο της Αυτοδιοίκησης.
Και αυτό είναι ένα κορυφαίο ζήτημα δημοκρατίας, που σήμερα παραβιάζεται.
Το ξέραμε όλοι, το ζούμε, αλλά το αποτύπωσε τεκμηριωμένα η μελέτη της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης, κατέγραψε ότι οι Δήμοι χρειάζονται περίπου 5,5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για να λειτουργούν και να συντηρούν τις υποδομές τους. Λαμβάνουν περίπου 3 δισεκατομμύρια, λείπουν άλλα 2,5. Τι ακούσαμε σήμερα; Ακούσαμε από την πλειοψηφούσα παράταξη ότι δεν ζητάμε τα 2,5 δις. αλλά σταδιακή προσαρμογή εντός πενταετίας. Λέει δηλαδή η μελέτη, θέλουμε 2,5 δις. για να τα βγάλουμε πέρα λειτουργικά και εμείς λέμε εντάξει, καλώς την κάναμε την μελέτη σε βάθος πενταετίας και βλέπουμε.
Και το λέω αυτό γιατί υπάρχει νόμος ο 3852 του 2010 που λέει ότι χρειαζόμαστε κοντά στα 10, η πολιτεία πρέπει να μας δίνει κοντά στα 10 δις. Μόνοι μας είπαμε ότι τελικά από τα 10 πάμε στα 5,5 και ότι μας λείπουν 2,5. Μόνοι μας λέμε τώρα ότι τα 2,5 σε βάθος πενταετίας.
Με συγχωρείται πάρα πολύ, αυτά θα αποφασίσουμε; Σε αυτά θα συναινέσουμε; Καλή τύχη.
Το λέω αυτό γιατί δεν πρόκειται για μια λογιστική διαφορά δεν πρόκειται για μια λογιστική διαφορά.
Είναι χρήματα που λείπουν, λέει η μελέτη, από τους παιδικούς σταθμούς.
Από σχολικά κτίρια, δρόμους, δίκτυα, κοινωνικές υπηρεσίες, από τους εργαζομένους. Αν πάμε στην πενταετία, ποιος θα καλύψει αυτό το κόστος;
Με ποιους πόρους;
Με ποιους εργαζόμενους θα κάνουμε την δουλειά μας;
Και μέχρι πότε θα μεταφέρουμε στους πολίτες το κόστος μιας πολιτικής που αποδυναμώνει την Αυτοδιοίκηση;
Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,
Η οικονομική ασφυξία των Δήμων δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων κυβερνητικών επιλογών.
Η κυβέρνηση και όσοι ταυτίζονται με τις επιλογές της, πρέπει να μας απαντήσουν.
Είναι η τρίτη χρονιά που ακούμε, ότι θα επιστραφούν στους Δήμους ένα μέρος των χρημάτων μας. Όχι ότι επιστρέφονται, ότι θα επιστραφούν.
Και έρχομαι πάλι στα συγκεκριμένα, όταν ήρθα την πρώτη φορά άκουγα για εκατομμύρια που θα έρθουν, τα ακούω και σήμερα. Άκουσα και σήμερα ότι θα αποδοθεί το Τέλος Ταφής Απορριμμάτων, 400 εκ.. Το ακούω τρία χρόνια τώρα. Θα αποδοθεί. Πότε; Με το «θα» θα πάμε και Τρίτη φορά να ψηφίσουμε. Επίσης άκουσα και πρέπει να μας απαντήσει η πλειοψηφούσα και το προεδρείο ότι αυτά τα 400 εκ. θα είναι ένα κονδύλιο το οποίο, ποιος θα διαχειριστεί, δεν ξέρω. Δεν θα αποδοθούν στους Δήμους; Δεν θα πάρει δηλαδή ο κάθε Δήμος τα λεφτά αυτά να κάνει ένα διαγωνισμό; Άλλος θα τον κάνει τον διαγωνισμό; Κεντρικά; Και με βάση αυτόν τον κεντρικό διαγωνισμό θα μοιράσει τα 400 εκ. ;
Θα συναινέσετε σε κάτι τέτοιο;
Και μια και συζητάμε για τα απορρίμματα. Αλήθεια τι γίνεται με τα «σπιτάκια ανακύκλωσης», που ακριβοπληρώθηκαν από δήμους και δημοτικούς φορείς.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διερευνά την υπόθεση, γίνονται κλειστές συσκέψεις φορέων που απέτυχαν στο έργο τους και οι δήμοι μένουν στο περιθώριο.
Μάλιστα σε κάποιες από αυτές καταλαβαίνω ότι συμμετείχε και η ηγεσία της πλειοψηφούσας παράταξης της ΚΕΔΕ.
Αισθάνεται κανένας την ανάγκη να μας ενημερώσει, με διαφάνεια και χωρίς μισόλογα;
Θα παρέμβει η ΚΕΔΕ να σταματήσει αυτός ο φαύλος κύκλος;
Αναμένουμε και εδώ απαντήσεις, για τρίτη χρονιά.
Ακόμη χειρότερα εξελίσσονται τα πράγματα στον χώρο της ενέργειας.
Οι Δήμοι για να φωτίσουν τους δρόμους τους, να λειτουργήσουν τα σχολεία τους, τις αθλητικές εγκαταστάσεις και τις κοινωνικές δομές, πληρώνουν σε τετραπλάσια τιμή το ρεύμα, απ’ όσο το πληρώνουν οι βιομηχανίες και οι μεγάλοι καταναλωτές. Ποια πολιτική επιτάσσει να πληρώνουν οι δήμοι 0,24 ευρώ την κιλοβατώρα και οι βιομηχανίες 0,06 ευρώ;
Να πληρώνουμε και οι δήμοι, όσο και οι βιομηχανίες. Ούτε σεντς παραπάνω.
Θα το φέρετε ως πρόταση;
Να πάμε και στο νερό, που εξελίχθηκε στην μεγάλη απάτη της προηγούμενης χρονιάς. Μας διαβεβαίωναν για μέτρα εξυγίανσης των ΔΕΥΑ, για συνδιαμόρφωση μέτρων της διαχείρισης του νερού και ξαφνικά βρεθήκαμε χωρίς ΔΕΥΑ.
Μόλις στέγνωσε το μελάνι ανέξοδων – όπως αποδείχθηκε –δεσμεύσεων ότι το νερό είναι δημόσιο αγαθό, βρεθήκαμε αντιμέτωποι με ρυθμίσεις που το νερό μετατράπηκε σε εμπορεύσιμο προϊόν και όχι μόνο αυτό, για παράδειγμα εμένα στην Αθήνα αυξήθηκε και είναι βιομηχανικό. Τι προτείνεται για αυτό, εγώ δεν άκουσα στην πρότασή σας. Ποια είναι η πρόταση δηλαδή της πλειψηφούσας παράταξης, ούτε αυτό το άκουσα.
Λέμε λοιπόν, εμείς, εκτός από τα γενικόλογα, « το νερό είναι δημόσιο αγαθό», να πούμε η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ να έχουν φθηνό νερό για τους Δήμους. Όπως ήταν και πριν και όχι βιομηχανικό.
Ίδιες πρακτικές και πολιτικές και στο θέμα των κοινωνικών δομών. Τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα σταμάτησαν, ολοκληρώνονται και υπηρεσίες που στηρίζουν παιδιά, ηλικιωμένους και ευάλωτους συμπολίτες μας κινδυνεύουν να κλείσουν. Ποια είναι η πρότασή σας; Εμείς λέμε να αναλάβει το κόστος η πολιτεία. Βοήθεια στο σπίτι, βρεφοκομεία, δημοτικά ιατρεία κυρίως. Τι προτείνεται εσείς εδώ; Φτάσαμε. Είμαστε δύο ημέρες πριν την ψήφιση.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Η πραγματική αποκέντρωση δεν είναι απλώς η μεταφορά διοικητικών αρμοδιοτήτων.
Είναι ανακατανομή δημοκρατικής ισχύος.
Είναι η δυνατότητα των τοπικών κοινωνιών να καθορίζουν τις προτεραιότητές τους.
Να αποφασίζουν για τους πόρους τους.
Να σχεδιάζουν το μέλλον τους.
Και εδώ βρίσκεται η απάντηση στη βαθιά κρίση εμπιστοσύνης προς την πολιτική.
Όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται ερήμην τους, απομακρύνονται από τους θεσμούς.
Όταν όμως μπορούν να συμμετέχουν και να βλέπουν τις αποφάσεις τους να υλοποιούνται, η δημοκρατία αποκτά ξανά νόημα.
Πάνω σε αυτά, πρέπει να χτίσουμε την ιδέα της ενότητας. Γιατί άκουσα, ενότητα και αρραγές μέτωπο. Επειδή άκουσα και το αρραγές μέτωπο του κ. Καφαντάρη, όταν βρίσκεται τους υπουργούς, κύριε Γενικέ, δεν μας καλείται. Ούτε τον επικεφαλής της παράταξης, ούτε την εκτελεστική επιτροπή και μετά θυμάστε αρραγές μέτωπο. Το αρραγές μέτωπο, καλό είναι να το θυμάστε συνέχεια και όχι κατά το δοκούν. Χρειάζεται μία ιδέα ενότητας και επειδή, το είπαν και δημόσια ότι η πλειοψηφία της διοίκησης της ΚΕΔΕ ότι η κριτική μας υπονομεύει την ενότητα της Αυτοδιοίκησης.
Θα απαντήσω καθαρά.
Ενότητα δεν σημαίνει υποταγή στα κακώς κείμενα.Δεν σημαίνει σιωπή απέναντι στην επιθετική κυβερνητική πολιτική προς την Αυτοδιοίκηση.Δεν σημαίνει να διαπιστώνουμε όλοι την οικονομική ασφυξία και μετά να αποφεύγουμε να κατονομάσουμε τις ευθύνες.
Και επειδή μιλάμε για ενότητα άκουσα τον πρόεδρο της ΚΕΔΕ, κατά την εισήγησή του να μας λέει για την ευθύνη όχι της κυβέρνησης αλλά της αντιπολίτευσης. Γιατί δεν ψήφισε την συνταγματική αναθεώρηση. Και για αρκετή ώρα μετά να μας εξηγεί πόσο σπουδαίος είναι ο κώδικας. Και αφού είναι τόσο καλός γιατί και ο Λιβάνιος και όλοι εμείς στέλνουμε διορθώσεις και βελτιώσεις συνέχεια και περιμένουμε τροπολογίες;
Και επειδή λέμε για ενότητα, δεν άκουσα επτά χρόνια κυβέρνηση και οι ίδιοι κάνουν κριτική. Άκουσα τον πρωθυπουργό, κάνει αυτοκριτική. Κάπου πέτυχα, κάπου απέτυχα, μια πρόταση κριτικής για την κυβερνητική προσέγγιση, αυτά τα επτά χρόνια από την παρουσίαση της πρότασης πλειοψηφίας, οφείλω να πω πως δεν την άκουσα.
Ακούστε συντρόφισσες και σύντροφοι, συναδέλφισσες και συνάδελφοι, η ενότητα χτίζεται στη διεκδίκηση, στη διεκδίκηση. Εδώ μαζευόμαστε για να διεκδικήσουμε. Δεν μαζευόμαστε για να λέμε ότι συμφωνούμε. Τότε να το κάνουμε στα 10 λεπτά και να φεύγουμε.
Και όχι στην ανοχή.
Δεν μπορεί θεωρώ αυτός να είναι ο δρόμος που επιλέγουμε να περπατήσουμε οι αιρετοί και η ΚΕΔΕ. Δείτε την εικόνα τρία χρόνια τώρα. Πριν από κάθε συνέδριο αρχίζουνε οι διαμαρτυρίες. Προχωράμε με διακηρύξεις για το πόσο πολύ πρέπει να ενισχύσουμε τις αρμοδιότητες που αφαιρούνται και να καταρτίσουμε ένα αόριστο αίτημα. Πού και πού υπάρχει μια κυβερνητική υπόσχεση για λεφτά δικά μας που θα επιστρέψουνε, μια επίφαση κινητοποίησης να μαζευτούμε έξω από τη Βουλή και να βγάζουμε selfie με τους υπουργούς… Και μετά; Τι ακριβώς συμβαίνει; Κάθε φορά μαζευόμαστε φτιάχνουμε τη λίστα και στη συνέχεια μπαίνει στο συρτάρι. Και ενώ συμβαίνει αυτό, ακούμε να μας αραδιάζουν εκατομμύρια ευρώ σήμερα που θα φτάσει ο αριθμός. Θέλω να πω, είπαμε για το τέλος ταφής, ότι θα μας δώσουνε και από το πράσινο ταμείο, πάλι δικά μας χρήματα. Ήταν 110 % έφτασε 5 και τώρα είναι 3% που θα μας δώσουν. Θέλω να είμαι ξεκάθαρος κι εδώ. Αυτές οι υποσχέσεις αφορούν για χρήματα τα οποία θα είναι επόμενης δημοτικής θητείας. Έστω σήμερα ότι αποφασίσουμε να ξεκινήσει το πράσινο ταμείο να αποδεσμεύει το 3% με τους διαγωνισμούς, την ξέρετε την διαδικασία. Για την επόμενη δημοτική αρχή, εσείς δηλαδή θα συναινέσετε σε αυτό; Θα συναινέσετε δηλαδή να επιστρέψετε τη Δευτέρα στους δήμους σας την Κυριακή χωρίς να έχετε πάρει τίποτα; Με άδεια χέρια;
Η ΚΕΔΕ υπάρχει για να υπερασπίζεται τα δικαιώματα των αιρετών και των δημοτών. Δεν μπορεί να λειτουργεί ως παράρτημα υπουργείου ή ως προέκταση κόμματος. Εδώ είμαστε και εκπροσωπούμε κάποιους ανθρώπους που παλεύουνε πολύ δύσκολα για την καθημερινότητά τους. Είναι δυνατόν τρίτη χρονιά και η ΚΑΠ να μας δίνουνε να είναι 0,8 μιας ΚΑΠ, όταν πέρυσι πήραμε 1,5; Με συγχωρείτε, δηλαδή συναινούμε, λέω γιατί ακούω για ομόφωνα ψηφίσματα. Συναινούμε φέτος να πάρουμε τα μισά από πέρσι; Τι θα πείτε στους δημότες σας; Ότι συναινέσαμε τελικά για λιγότερα κονδύλια; Ότι συνυπογράψαμε κιόλας σε αυτό;
Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,
Αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα είναι ένας νέος αυτοδιοικητικός πατριωτισμός, πάνω από κομματικές δεσμεύσεις, από προσωπικές σχέσεις με υπουργούς, πάνω από παραταξιακούς υπολογισμούς.
Θέλουμε όταν επιστρέψουμε στις πόλεις μας, οι πολίτες δεν μας ρωτούν τι έκανε η παράταξη.
Μας ρωτούν γιατί δεν συντηρήθηκε το σχολείο.
Γιατί δεν υπάρχει θέση στον παιδικό σταθμό.
Γιατί αυξήθηκαν τα δημοτικά τέλη.
Γιατί δεν λειτουργεί μια κοινωνική υπηρεσία.
Και θα έχουν δίκιο.
Γιατί σε αυτούς λογοδοτούμε, όχι στην κυβέρνηση.
Γι' αυτό καλώ κάθε δήμαρχο, κάθε δημοτικό σύμβουλο, ανεξάρτητα από το τι ψήφισε ανεξάρτητα από την παράταξη να υπερασπιστούμε μαζί τον θεσμό της αυτοδιοίκησης.
Να διεκδικήσουμε την απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων.
Την άμεση επιστροφή των οφειλόμενων ποσών.
Τη σταθερή χρηματοδότηση των κοινωνικών δομών και των σχολείων. Δεν ζητάμε κάτι παλαβό. Να συνεχίζουν να λειτουργούν «το Βοήθεια στο Σπίτι», τα δημοτικά ιατρεία. Να έχουμε φθηνή πρόσβαση στην ενέργεια, να έχουμε βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Πρέπει ο καθένας μας ξεχωριστά και όλοι μαζί να αναλάβουμε την ευθύνη, και ότι αποφασίσουμε να το κάνουμε πράξη.
Το δίλλημα έχει τεθεί πολύ πριν έρθουμε εδώ και είναι καθαρό:
Θα δημιουργήσουμε ανάχωμα ή θα επιτρέπουμε την κατάρρευση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;
Το Σάββατο, την ώρα των αποφάσεων του Συνεδρίου μας και νομίζω πως θα ακολουθήσουν αναλυτικές συζητήσεις, εμείς παρουσιάσαμε κάποιες προτάσεις μας και θα παρουσιάσουμε και στα στρογγυλά τραπέζια.
Και νομίζω ότι για την καθεμιά και τον καθένα από μας το Σάββατο είναι η ώρα της ευθύνης και οι πολίτες θα μας κρίνουν αυστηρά.
Κλείνω με τρία ερωτήματα:
1) Κύριε υπουργέ Εσωτερικών, αγαπητέ Θόδωρε, παρακολούθησα είναι η αλήθεια με μεγάλη ανησυχία την ομιλία σου. Λέω μεγάλη ανησυχία γιατί αισθάνθηκα ότι ο πήχης έπεσε χαμηλά. Άκουσα για συγκρίσεις με τα χρόνια των μνημονίων. Ξέρεις κάτι που δεν ξέρουμε;
2) Πρόεδρε της ΚΕΔΕ, αγαπητέ Λάζαρε παρουσίασες άλλη μια λίστα αιτημάτων και η ερώτηση είναι στις πόσες λίστες αιτημάτων εξαντλείται η υπομονή μας και η αντοχή μας;
3) Κύριε Πρωθυπουργέ, στα πόσα ομόφωνα ψηφίσματα θα ανταποκριθεί η κυβέρνηση στα δίκαια αιτήματά μας;
