«Η παράδοση στην κυκλοφορία τμήματος του ΒΟΑΚ Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος είναι θετική για την Κρήτη. Οι κυβερνητικοί πανηγυρισμοί, όμως, αποσιωπούν τη μερική ολοκλήρωση του έργου, τις αλλεπάλληλες παρατάσεις, τις ουσιώδεις τεχνικές τροποποιήσεις και τις πρόσθετες οικονομικές επιβαρύνσεις», αναφέρει σε ανακοίνωσή του ο Τομέας Υποδομών και Μεταφορών της ΕΛΑΣ.
«Τα πραγματικά στοιχεία της υλοποίησής του είναι αποκαλυπτικά:
1) Ένα δημόσιο έργο μήκους περίπου 14,5 χιλιομέτρων συμβασιοποιήθηκε έναντι περίπου 157 εκατ. ευρώ, με έκπτωση μόλις 7,1%. Στη συνέχεια εγκρίθηκαν σημαντικές πρόσθετες αποζημιώσεις, που επιβαρύνουν περαιτέρω τον οικονομικό απολογισμό του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
2) Τέσσερα χρόνια μετά τη συμβασιοποίηση, το έργο δεν παραδίδεται ολόκληρο, αλλά μόνο τα 10,2 χιλιόμετρα από τα περίπου 14,5, αφήνοντας εκτός μεγάλα τεχνικά έργα και τις παρακάμψεις των πόλεων στην αρχή και στο τέλος του τμήματος.
3) Η συμβατική προθεσμία ολοκλήρωσης, που αρχικά είχε καθοριστεί για τις 5/9/2025, παρατάθηκε πρώτα έως τις 30/6/2026 και στη συνέχεια κατά ακόμη 487 ημέρες, έως τις 30/10/2027, χωρίς υπαιτιότητα του αναδόχου. Εφόσον δεν υπάρξουν νέες καθυστερήσεις, το Ελληνικό Δημόσιο θα έχει χρειαστεί περισσότερο από πέντε χρόνια από την υπογραφή της σύμβασης για την ολοκλήρωση ενός οδικού τμήματος μόλις 14,5 χιλιομέτρων.
4) Ο σχεδιασμός που η κυβέρνηση παρουσίαζε ως «πλήρη», σε αντιδιαστολή με το δήθεν «γονατογράφημα» προηγούμενης κυβέρνησης, αποδείχθηκε ανεπαρκής στο κρίσιμο ζήτημα των απαλλοτριώσεων. Ενώ στην αρχική απόφαση ένταξης προβλέπονταν μόλις 8 εκατ. ευρώ, σε μεταγενέστερη τροποποίηση η σχετική δαπάνη έφθασε τα 18,54 εκατ. ευρώ. Παράλληλα εγκρίθηκε αποζημίωση περίπου 20,11 εκατ. ευρώ υπέρ του αναδόχου για θετικές ζημίες, οι οποίες συνδέονται με καθυστερήσεις στην απόδοση των απαλλοτριωμένων εργοταξιακών χώρων.
5) Περίπου 38 εκατ. ευρώ της προβλεπόμενης χρηματοδότησης του δημόσιου έργου από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δεν καλύπτονται πλέον από τον συγκεκριμένο μηχανισμό. Η κυβέρνηση οφείλει να προσδιορίσει την εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης και τις συνέπειες για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
6) Για την επίτευξη του τροποποιημένου οροσήμου του Ταμείου Ανάκαμψης μεταβλήθηκε το φυσικό αντικείμενο, με αντικατάσταση δύο γεφυρών από κιβωτοειδείς οχετούς και δύο έργων σκεπαστής εκσκαφής (cut & cover) από επιφανειακά έργα αντιστήριξης. Για την εκτέλεση εργασιών σε όλο το μήκος των 10,2 χιλιομέτρων χρειάστηκε επίσης η ενοποίηση των κυκλοφοριακών παρακάμψεων, με επείγουσες εργασίες περίπου 13 εκατ. ευρώ, εντός του εγκεκριμένου οικονομικού αντικειμένου. Μετά τα δημοσιεύματα για υποχωρήσεις εδάφους στις πρόσφατες έντονες βροχοπτώσεις, επιβάλλεται η δημοσιοποίηση των τεχνικών ελέγχων.
7) Και εδώ εφαρμόστηκε η γνωστή συνταγή: «πρώτα αποζημιώσεις για καθυστέρηση με υπαιτιότητα του Δημοσίου και αμέσως μετά πριμ επιτάχυνσης». Μετά την αποζημίωση για θετικές ζημίες εγκρίθηκε υπέρ του αναδόχου επιπλέον ποσό περίπου 28,88 εκατ. ευρώ για επίσπευση εργασιών λόγω τροποποίησης εγκεκριμένων προθεσμιών, με σκοπό την επίτευξη έως τις 31/7/2026 του οροσήμου «262» της δράσης «16630_Βόρειος οδικός άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ)» για τα 10,2 χιλιόμετρα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
8) Οι δημοσιοποιημένες εγκρίσεις αποζημιώσεων και ανώτατων ορίων αποζημίωσης στα τμήματα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος και Χερσόνησος – Νεάπολη φθάνουν συνολικά περίπου τα 146 εκατ. ευρώ. Από αυτά, 20,11 εκατ. ευρώ αφορούν ζημίες από καθυστερήσεις και 28,88 εκατ. ευρώ επιτάχυνση στο πρώτο τμήμα, δηλαδή συνολικά 48,99 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, 97,01 εκατ. ευρώ αποτελούν ανώτατο εγκεκριμένο όριο αποζημίωσης στο δεύτερο τμήμα. Το ύψος των εγκρίσεων αυτών αναδεικνύει τα προβλήματα υλοποίησης του συνολικού έργου και τον κίνδυνο περαιτέρω απαιτήσεων από τους αναδόχους.
Τα παραπάνω αποτυπώνουν μία ακόμη κακή πρακτική κατασκευής δημόσιου έργου, για την οποία η ευθύνη βαρύνει τα εμπλεκόμενα υπουργεία και την πολιτική τους ηγεσία. Ο λογαριασμός αυξάνεται και το βάρος μεταφέρεται, για ακόμη μία φορά, στους πολίτες. Τέτοιου είδους «επιτεύγματα» δεν δικαιολογούν τυμπανοκρουσίες, αλλά επιβάλλουν πλήρη λογοδοσία», σημειώνει ο Τομέας Υποδομών και Μεταφορών της ΕΛΑΣ και προσθέτει:
«Η ΕΛΑΣ σχεδιάζει να εφαρμόσει ενιαίο ψηφιακό σύστημα παρακολούθησης των δημόσιων συμβάσεων, από τη δημοπράτηση έως την οριστική παραλαβή τους, με συνεχή καταγραφή της προόδου, των χρονοδιαγραμμάτων, των τροποποιήσεων, των οικονομικών επιβαρύνσεων και των πληρωμών. Με διακριτή κατανομή ευθυνών, έγκαιρο εντοπισμό αποκλίσεων και δημόσια πρόσβαση στα βασικά στοιχεία κάθε έργου. Είναι ο τρόπος με τον οποίο διασφαλίζονται η διαφάνεια, ο αποτελεσματικός έλεγχος και η λογοδοσία. Είναι ο τρόπος ώστε να περιοριστούν οι καθυστερήσεις και οι αδικαιολόγητες επιβαρύνσεις του Δημοσίου.
Και μία επισήμανση: Το πρώτο τμήμα με τα χαρακτηριστικά του νέου ΒΟΑΚ είναι το Γούρνες – Χερσόνησος, μήκους περίπου 9,2 χιλιομέτρων, που παραδόθηκε τον Μάιο του 2019 με την παρουσία του Αλέξη Τσίπρα. Το δημόσιο αυτό έργο υλοποιήθηκε με ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση, με αρχικό προϋπολογισμό περίπου 65 εκατ. ευρώ και φορέα υλοποίησης τον Οργανισμό Ανάπτυξης Κρήτης Α.Ε. Παρά τον δημόσιο χαρακτήρα της κατασκευής του, εντάχθηκε στη συνέχεια στο αντικείμενο της σύμβασης παραχώρησης Χανιά – Ηράκλειο (Χερσόνησος)».
