Κρίσιμα ερωτήματα για τον σχεδιασμό του υπουργείου Υγείας αναδεικνύει η δημόσια διαβούλευση για το νέο θεσμικό πλαίσιο που αφορά στους ψυχολόγους, την ψυχοθεραπεία και τη συμβουλευτική ψυχικής υγείας. Πίσω από τον διακηρυγμένο στόχο του Άδωνι Γεωργιάδη για καλύτερη οργάνωσης και εποπτεία του χώρου, οι παρεμβάσεις των επαγγελματιών φέρνουν στην επιφάνεια αμφισβητήσεις για κρίσιμες επιλογές του νομοσχεδίου, από τη σύνθεση και τις αρμοδιότητες των νέων οργάνων μέχρι τα επαγγελματικά δικαιώματα και τα όρια μεταξύ διαφορετικών ειδικοτήτων.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η δημιουργία του Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας. Η βασική ένσταση που αναδεικνύεται από τη διαβούλευση δεν αφορά απλώς την ανάγκη ύπαρξης εποπτείας, αλλά το ποιος θα ασκεί αυτή την εποπτεία, με ποια επιστημονικά κριτήρια και με ποια εκπροσώπηση των επαγγελματικών ομάδων. Πρόκειται για κρίσιμες τεχνικές παραμέτρους, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν μπορούν να επηρεάσουν την εκπαίδευση, την πιστοποίηση και τελικά τη δυνατότητα επαγγελματικής δραστηριοποίησης στον χώρο της ψυχικής υγείας.
Πίεση δημιουργεί το ζήτημα των Συμβούλων Ψυχικής Υγείας
Πίεση προς την πολιτική ηγεσία δημιουργεί το ζήτημα των Συμβούλων Ψυχικής Υγείας. Στη διαβούλευση ζητείται ρητή θεσμική αναγνώριση του επαγγέλματος, σαφής καθορισμός του αντικειμένου του και διαχωρισμός του από εκείνα του ψυχολόγου και του ψυχοθεραπευτή. Ακόμη, προτείνονται ενιαία κριτήρια εκπαίδευσης και πιστοποίησης, υποχρεωτική πρακτική και εποπτεία, επίσημο επαγγελματικό μητρώο και μεταβατικές ρυθμίσεις για όσους ήδη εργάζονται στον χώρο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Από την άλλη πλευρά, στη διαβούλευση καταγράφεται διαφορετική και εξίσου κρίσιμη προβληματική: ποιος μπορεί να χρησιμοποιεί τίτλους όπως «ψυχοθεραπευτής» ή «σύμβουλος» και με ποιες ακριβώς προϋποθέσεις. Κάποια σχόλια ζητούν αυστηρότερο έλεγχο της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής δραστηριότητας προσώπων χωρίς άδεια άσκησης επαγγέλματος ψυχολόγου, αλλά και σαφές πλαίσιο για τους φορείς που προσφέρουν εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία και τη συμβουλευτική. Την ίδια στιγμή διατυπώνεται η θέση ότι η κυβέρνηση δεν θα πρέπει, στην προσπάθειά της να ρυθμίσει την αγορά, να δημιουργήσει πρόσθετη γραφειοκρατία και δυσανάλογες υποχρεώσεις για τους ήδη αδειοδοτημένους ψυχολόγους.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το υπουργείο Υγείας καλείται να επιλύσει ένα πρόβλημα που το ίδιο το νομοσχέδιο επιχειρεί να ρυθμίσει, χωρίς όμως —σύμφωνα με τις ενστάσεις που κατατίθενται— να έχουν εξαλειφθεί οι γκρίζες ζώνες. Πού τελειώνει η συμβουλευτική και πού αρχίζει η ψυχοθεραπεία; Ποιες πράξεις ανήκουν αποκλειστικά στον ψυχολόγο; Ποιο βασικό πτυχίο και ποια πρόσθετη εκπαίδευση πρέπει να διαθέτει κάποιος για να παρέχει συγκεκριμένες υπηρεσίες; Και κυρίως, ποιος φορέας θα πιστοποιεί ότι αυτές οι προϋποθέσεις πληρούνται;
Ανάλογα ερωτήματα προκαλεί η διάταξη για την αντιποίηση του επαγγέλματος του ψυχολόγου. Οι παρεμβάσεις δεν αμφισβητούν κατ’ ανάγκη την ανάγκη προστασίας του τίτλου, αλλά ζητούν από το υπουργείο να προσδιορίσει με νομική ακρίβεια ποιες πράξεις αποτελούν αποκλειστικό επαγγελματικό πεδίο του ψυχολόγου. Επισημαίνεται επίσης η ανάγκη να διαχωριστεί η παράνομη αντιποίηση από τη χρήση άλλων επαγγελματικών τίτλων, όταν δεν χρησιμοποιείται ο τίτλος του ψυχολόγου ούτε ασκούνται πράξεις που του επιφυλάσσει αποκλειστικά η νομοθεσία.
Ερωτήματα εγείρει και το μοντέλο διοίκησης του νέου Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων. Στη διαβούλευση ασκείται κριτική στην προβλεπόμενη προσωρινή διοίκηση και στις εξουσίες που θα διαθέτει, ενώ ζητούνται συντομότερη μεταβατική περίοδος, γρήγορη διενέργεια εκλογών και ουσιαστικότερη συμμετοχή των ίδιων των ψυχολόγων στη συγκρότηση του φορέα. Παράλληλα τίθενται ζητήματα προστασίας των ήδη κατοχυρωμένων επαγγελματικών δικαιωμάτων, επιστημονικής αυτονομίας και διαφανών κριτηρίων εγγραφής.
Η κριτική δεν περιορίζεται, πάντως, στον χώρο της ψυχικής υγείας. Στις ρυθμίσεις για τον νέο Κλάδο Νοσηλευτικής του ΕΣΥ καταγράφονται αντιδράσεις από Νοσηλευτές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ο σχεδιαζόμενος διαχωρισμός μπορεί να οδηγήσει σε επαγγελματική, βαθμολογική και μισθολογική υποβάθμισή τους. Ζητούν την ένταξη του νοσηλευτικού προσωπικού στον νέο κλάδο με σαφή διαφοροποίηση καθηκόντων ανά εκπαιδευτική βαθμίδα.
Είναι αξιοπρόσεκτο πως η διαβούλευση, μέσα από τα εκατοντάδες σχόλια που έχουν υποβληθεί έως σήμερα έχει μετατραπεί σε ουσιαστικό τεστ για τον σχεδιασμό της ηγεσίας του υπουργείου Υγείας.
