Ο αντισυστημισμός εξελίσσεται σε βασική συνισταμένη για την κομματική επιλογή των Ελλήνων ψηφοφόρων, σύμφωνα με νέα έρευνα του Hellenic Observatory του LSE (London School of Economics). H μελέτη, που υπογράφεται από τους Χρήστο Παπαγιάννη (Maastricht University), Στέφανο Τύρο (University of Innsbruck) και Σοφία Βασιλοπούλου (King’s College London) για τις πολιτικές στάσεις στην Ελλάδα καταγράφει ότι, παρότι η διάκριση αριστεράς-δεξιάς παραμένει ο βασικός άξονας καθορισμού της ψήφου των εκλογέων, έχει πλέον παγιωθεί και μια δεύτερη, ποσοτικά σημαντική διάσταση που αφορά την σύγκρουση μεταξύ του πολιτικού κατεστημένου και των αντισυστημικών / αντικατεστημένων δυνάμεων.
Η μελέτη αντλεί ποσοτικά δεδομένα από την πανελλαδική έρευνα “Ακτινογραφία των Ψηφοφόρων” του Ινστιτούτου Eteron και της Aboutpeople με δείγμα 2.574 ενηλίκων στην Ελλάδα, που πραγματοποιήθηκε από τις 24 Μαρτίου έως τις 4 Απριλίου 2025 και αναλύει 52 δείκτες πολιτικών στάσεων με τη μέθοδο της ανάλυσης κύριων συνιστωσών (PCA). Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι στην Ελλάδα επικρατούν πλέον δύο κυρίαρχοι άξονες που φαίνεται να επιδρούν καθοριστικά στην επιλογή κόμματος. Ο μεν πρώτος αφορά την παραδοσιακή διχοτόμηση αριστεράς–δεξιάς, με οικονομικές και κοινωνικοπολιτισμικές συνιστώσες να παίζουν τον κυρίαρχο ρόλο, ενώ ο δεύτερος αποτυπώνει τη διάκριση μεταξύ θεσμικής εμπιστοσύνης, δυτικού προσανατολισμού και στήριξης του πολιτικού συστήματος, από τη μία πλευρά, και δυσπιστίας, αντι-ελιτισμού και απομάκρυνσης από το πολιτικό κατεστημένο, από την άλλη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η ανάλυση αναδεικνύει πώς οι ψηφοφόροι συγκεκριμένων πολιτικών σχηματισμών που έχουν ασκήσει εξουσία εμφανίζονται πιο κοντά στον πόλο του κατεστημένου, ενώ οι ψηφοφόροι κομμάτων που δεν έχουν βρεθεί στην εξουσία, τόσο στα δεξιά όσο και στα αριστερά, συγκλίνουν στον αντισυστημικό πόλο, ακόμη κι αν διαφωνούν ριζικά στα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα. Με άλλα λόγια, στην Ελλάδα μετά την κρίση η δυσπιστία προς τους θεσμούς αποτελεί κοινό τόπο για ετερόκλητα ιδεολογικά ακροατήρια.
Μάλιστα, οι ψηφοφόροι είναι συχνά πρόθυμοι να μετακινηθούν προς κόμματα τα οποία ανταποκρίνονται στην προτίμησή τους όσον αφορά τον άξονα κατεστημένο-αντικατεστημένο, όταν σκέφτονται τη δεύτερη κομματική τους επιλογή. Παρόλα αυτά, ο παραδοσιακός ιδεολογικός άξονας αριστεράς-δεξιάς παραμένει το κυριότερο κριτήριο κομματικής επιλογής. Συνεπώς, το νέο ρήγμα δεν αντικαθιστά το παλιό, αλλά το συμπληρώνει καθιστώντας ακόμα πιο περίπλοκο τον κομματικό ανταγωνισμό στην Ελλάδα.
