Τον κώδωνα του κινδύνου για την αύξηση του κόστους δανεισμού και τις επιπτώσεις της στα δημόσια οικονομικά κρούει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), προειδοποιώντας ότι ο συνδυασμός υψηλού χρέους και αυξανόμενων επιτοκίων περιορίζει δραστικά τα δημοσιονομικά περιθώρια των κυβερνήσεων.
Σε σημερινή ανάλυσή του που δόθηκε στην Μπανγκόκ όπου διεξάγεται η Ετήσια Σύνοδος του ΔΝΤ, το Ταμείο επισημαίνει ότι η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων δημιουργεί έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο: το υψηλό χρέος αυξάνει την ευαισθησία των αγορών στις δημοσιονομικές εξελίξεις, ενώ το ακριβότερο χρήμα επιβαρύνει περαιτέρω τα ελλείμματα και το δημόσιο χρέος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΝΤ, από τον Φεβρουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2026, η μέση απόδοση των δεκαετών κρατικών ομολόγων των χωρών της G7 αυξήθηκε περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν δύο δεκαετιών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η εξέλιξη αυτή καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία το παγκόσμιο δημόσιο χρέος αναμένεται να ξεπεράσει το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ έως το 2030, επιστρέφοντας σε επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί τελευταία φορά αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στην άνοδο των αποδόσεων συμβάλλουν το πετρελαϊκό σοκ, ο επίμονος πληθωρισμός, η αυξημένη ζήτηση επενδύσεων και οι προσδοκίες για υψηλότερη ανάπτυξη λόγω της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν τα υψηλά επίπεδα χρέους και οι αυξανόμενες ανάγκες χρηματοδότησης των κρατών.
Οι πιέσεις αποτυπώνονται ήδη στους προϋπολογισμούς. Το μέσο πραγματικό επιτόκιο εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους διεθνώς προβλέπεται να αυξηθεί από 2,3% το 2021 σε 3,7% το 2031.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι δαπάνες για τόκους αναμένεται να εκτιναχθούν από περίπου 2,8% του ΑΕΠ πριν από την πανδημία σε 5,7% το 2031, προσεγγίζοντας το ύψος των προβλεπόμενων δαπανών για την κοινωνική ασφάλιση.
Ακόμη δυσκολότερη είναι η κατάσταση στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, όπου οι πληρωμές τόκων απορροφούν πλέον περισσότερο από το 15% των φορολογικών εσόδων, περιορίζοντας τους διαθέσιμους πόρους για κοινωνικές παροχές και δημόσιες επενδύσεις.
Το Ταμείο προειδοποιεί επίσης ότι το παγκόσμιο πρωτογενές έλλειμμα εκτιμάται στο 3,3% του ΑΕΠ το 2026, ενώ για τη σταθεροποίηση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ θα έπρεπε να περιοριστεί περίπου στο 2,6%.
Τέλος, ανησυχία προκαλεί και η στροφή ορισμένων ανεπτυγμένων οικονομιών σε δανεισμό μικρότερης διάρκειας, καθώς οι αυξήσεις επιτοκίων μεταφέρονται ταχύτερα στο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.
