Ο μεγάλος Ανατόλ Φρανς είχε γράψει ότι «ο νόμος, με τη μεγαλοπρεπή του ισότητα, απαγορεύει τόσο στους πλούσιους όσο και στους φτωχούς να κοιμούνται κάτω από τις γέφυρες, να ζητιανεύουν στους δρόμους και να κλέβουν ψωμί». Η μνημειώδης ατάκα από το μυθιστόρημα «Ο κόκκινος κρίνος», αναδεικνύει με χιούμορ και ειρωνεία τη θεμελιώδη αντίφαση της αστικής κοινωνίας: Η πολιτική ισότητα φαλκιδεύεται από την οικονομική ανισότητα. Τυπικά έχουμε όλοι-ες τα ίδια δικαιώματα, αλλά αυτό δεν ισχύει στην πράξη γιατί εντέλει η ελευθερία εξαρτάται από το… πορτοφόλι μας.
Την ατάκα του Ανατόλ Φρανς μας θύμισε όσα έγραψε ο Κυριάκος Μητσοτάκη για το 13ωρο στο καθιερωμένο κυριακάτικο σημείωμά του.
Τι έγραψε ο Μητσοτάκης
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Συγκεκριμένα, ο πρωθυπουργός ανέφερε: «Το πιο κραυγαλέο εκ των fake news της αντιπολίτευσης γι’ αυτό το νομοσχέδιο (στα για τα εργασιακά), ήταν η δήθεν γενικευμένη επιβολή 13ωρης εργασίας. Ειπώθηκε πολλές φορές ότι πρόκειται για ρύθμιση που ισχύει ήδη όταν η εργασία παρέχεται σε δύο εργοδότες και τώρα επεκτείνεται ως δυνατότητα όταν παρέχεται και σε έναν εργοδότη. Επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση και υπάρχουν συγκεκριμένα όρια, δηλαδή το πολύ έως τρεις ημέρες τον μήνα, απαιτείται υποχρεωτικά η συναίνεση του εργαζόμενου για να εργαστεί υπερωριακά και η άρνησή του δεν μπορεί να οδηγήσει σε απόλυση. Μάλιστα, ο εργοδότης υποχρεούται να αποδείξει -ακόμα και στο μέλλον- ότι τυχόν απόλυση εργαζομένου δεν σχετίζεται με την άρνησή του για παροχή υπερωριακής απασχόλησης».
Το fake που δεν ήταν και τόσο… fake
Ο πρωθυπουργός κάνει λόγο για κραυγαλέα fake news της αντιπολίτευσης και στην αμέσως επόμενη πρόταση δείχνει ότι το δήθεν fake δεν είναι και τόσο… fake. Η αντιπολίτευση και τα συνδικάτα δεν καταγγέλλουν την κυβερνητική νομοθετική ρύθμιση γιατί επιβάλλει σε κάθε περίπτωση το 13ωρο, αλλά γιατί δίνει τη δυνατότητα στον εργοδότη να το επιβάλει όταν το κρίνει σκόπιμο. Για πολλοστή φορά ο πρωθυπουργός καταγγέλλει fake news της αντιπολίτευσης που δεν υπάρχουν.
Πέρα από το προφανές ζήτημα της αξιοπιστίας του πολιτικού λόγου, οι… fake καταγγελίας για fake news οξύνουν την «κρίση της αλήθειας» που χαρακτηρίζει την εποχή μας. Ο πολίτης όχι μόνο δεν έχει τα στοιχειώδη εχέγγυα για το αν είναι αλήθεια αυτό που διαβάζει και βλέπει, αλλά δεν ξέρει ούτε αν είναι αληθείς οι καταγγελίες περί ψευδών ειδήσεων. Όταν δεν υπάρχει το μίνιμουμ εχέγγυο αλήθειας, ο δημόσιος διάλογος μετατρέπεται σε μια χαοτική αντιπαράθεση αναξιόπιστων καταγγελιών. Η «ανατίναξη» του δημόσιου διαλόγου υπονομεύει τη δημοκρατία και ανοίγει τον δρόμο στον τραμπισμό.
Το «δικαίωμα» να πεις όχι
Το βασικό όμως ζήτημα σε όσα έγραψε ο πρωθυπουργός, προκύπτει από την αναφορά του ότι «απαιτείται υποχρεωτικά η συναίνεση του εργαζόμενου» για το 13ωρο. Έχει δικαίωμα λοιπόν ο/η εργαζόμενος να πει «όχι» στην εργοδοσία, κατά τον Μητσοτάκη. Είναι όμως έτσι τα πράγματα;
Σε δήλωσή του ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ Κώστας Τσουκαλάς επισημαίνει ότι ο αστικός κώδικας στο άρθρο 659 καθώς και το άρθρο 57 του ν.4808/2021 υποχρεώνουν του εργαζόμενους να αποδεχτούν την υπερωριακή εργασία αν υπάρχει ανάγκη για την επιχείρηση. Επιπλέον, ο εργατολόγος Αλέξης Μητρόπουλος είπε στο Mega ότι «το 13ωρο είναι διευθυντικό δικαίωμα, είναι επιβαλλόμενο δικαίωμα, είναι υποχρέωση του εργαζόμενου και δεν μπορείς να αρνηθείς και να γλυτώνεις από απόλυση ή βλαπτική μεταβολή, παρά μόνο αν πείσεις ότι αδυνατείς να κάνεις υπερωρία και αυτό που λες να είναι καλόπιστο».
Βλέπουμε λοιπόν ότι θεσμικά είναι εξαιρετικά περιορισμένη η δυνατότητα των εργαζομένων να αρνηθούν να δουλέψουν 13 ώρες αν τους ζητηθεί από την εργοδοσία.
Απέναντι στους εργοδότες
Πέρα από τις τυπικές προβλέψεις της νομοθεσίας, αυτό που χαρακτηρίζει τις εργασιακές σχέσεις είναι η ανισομέρεια της ισχύος μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, ιδιαίτερα όταν οι δεύτεροι δεν είναι συνδικαλιστικά οργανωμένοι. Από την προσωπική μας εμπειρία, όλες και όλοι ξέρουμε πόσο δύσκολο είναι να αρνηθείς κάτι που ζητάει η εργοδοσία διότι πολύ απλά φοβάσαι ότι ακόμα και αν δεν απολυθείς επιτόπου, η όποια άρνησή θα απειλήσει τη δουλειά σου στο άμεσο μέλλον. Είναι προκλητικά ψευδές να παρουσιάζεται η διαπραγμάτευση μεταξύ εργοδότη και ατομικού εργαζόμενου ως μια τυπική εμπορική συνδιαλλαγή μεταξύ ισοδύναμων μερών.
Ξαναγυρνάμε λοιπόν στον Ανατόλ Φρανς. Ο πρωθυπουργός στην ουσία λέει ότι η νέα διάταξη δίνει στον εργοδότη το δικαίωμα να προτείνει το 13ωρο και στον εργαζόμενο το δικαίωμα να το αρνηθεί. Ξέρουμε πολύ καλά ποιο από τα δύο «δικαιώματα» θα γίνει πράξη.
