Με την Ελλάδα να συνταράσσεται τα τελευταία χρόνια από το σκάνδαλο των παράνομων παρακολουθήσεων υπουργών, πολιτικών, στρατιωτικών δημοσιογράφων και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να θεωρείται υπεύθυνος για τη συγκάλυψη του σκανδάλου από 7 στους 10 Έλληνες, θα περίμενε κανείς πως η ελληνική κυβέρνηση θα ήταν πιο προσεκτική σε ζητήματα που έχουν να κάνουν με τις παρακολουθήσεις και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Ωστόσο, ισχύει το αντίθετο. Το σχέδιο νόμου με τίτλο «Αναδιοργάνωση της δομής της Ελληνικής Αστυνομίας και αναβάθμιση της εκπαίδευσης του ένστολου προσωπικού της – Εκσυγχρονισμός του θεσμού της ηλεκτρονικής επιτήρησης υπόδικων, κατάδικων και κρατούμενων σε άδεια – Ρύθμιση θεμάτων κρατούμενων σε σωφρονιστικά καταστήματα και άλλες διατάξεις» φέρνει αλλαγές που δίνουν εκτεταμένες αρμοδιότητες στη Διεύθυνση Διαχείρισης και Ανάλυσης Πληροφοριών (ΔΙ.Δ.Α.Π.) της Ελληνικής Αστυνομίας, χωρίς ξεκάθαρους μηχανισμούς εποπτείας και ελέγχου.
Το νομοσχέδιο επιτρέπει στη ΔΙ.Δ.Α.Π. να συλλέγει και να επεξεργάζεται πληροφορίες με ασαφή όρια, γεγονός που προκαλεί έντονες αντιδράσεις από νομικούς και ειδικούς στην προστασία προσωπικών δεδομένων. Παράλληλα, η Εθνική Μονάδα Στοιχείων Επιβατών (Μ.Σ.Ε.) αποκτά πρόσβαση στα προσωπικά δεδομένα επιβατών (Passenger Name Record – PNR), χωρίς να προσδιορίζεται σαφώς η αναγκαιότητα και η αναλογικότητα της χρήσης τους. Οι επικριτές του νομοσχεδίου προειδοποιούν πως η ασάφεια στις διατάξεις μπορεί να οδηγήσει σε μαζική επιτήρηση πολιτών και χρήση των δεδομένων χωρίς διαφανείς ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Σε.... σύγκρουση με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR)
Ένα ακόμα ζήτημα που προκαλεί αντιδράσεις είναι η απουσία συγκεκριμένων διαδικασιών για τον έλεγχο των δεδομένων στα οποία θα έχει πρόσβαση η ΔΙ.Δ.Α.Π., καθώς και η διατήρησή τους για διάστημα έως και πέντε ετών, γεγονός που έρχεται σε σύγκρουση με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR). Δεν προβλέπεται, επίσης, ανεξάρτητη αξιολόγηση της αναγκαιότητας διατήρησης των δεδομένων πέραν των έξι μηνών, ενώ η απουσία αυστηρών πειθαρχικών και ποινικών κυρώσεων για περιπτώσεις κατάχρησης αφήνει ανοιχτά περιθώρια ανεξέλεγκτης χρήσης τους.
Ανησυχία προκαλεί και η πρόβλεψη του νομοσχεδίου για τη δημιουργία «ηλεκτρονικής πλατφόρμας άρσης απορρήτου», χωρίς προηγούμενη δικαστική έγκριση, κάτι που θέτει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την προστασία των προσωπικών δεδομένων των πολιτών. Οι επικριτές επισημαίνουν πως με τις προτεινόμενες διατάξεις, το κράτος αποκτά ακόμη μεγαλύτερο έλεγχο στην επιτήρηση πολιτών, χωρίς ουσιαστικές δικλίδες ασφαλείας.
Η θέση της κυβέρνησης, οι αντιδράσεις
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, υποστηρίζει πως το νέο νομοσχέδιο στοχεύει στον εκσυγχρονισμό των δομών ασφαλείας και τη βελτίωση της επιτήρησης των κρατουμένων. Ωστόσο, τα κόμματα της αντιπολίτευσης εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις, με τη Νέα Αριστερά να ζητά την τοποθέτηση της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής. Το αίτημα αυτό απορρίφθηκε από την κυβερνητική πλειοψηφία, γεγονός που εντείνει τις υποψίες για προσπάθεια αποφυγής ελέγχου. Ο βουλευτής της Νέας Αριστεράς, Νάσος Ηλιόπουλος, σχολίασε χαρακτηριστικά πως «η κυβέρνηση συνεχίζει να φοβάται την ΑΔΑΕ» και κατηγόρησε την πλειοψηφία ότι αποκλείει κάθε δυνατότητα διαφάνειας στη διαδικασία νομοθέτησης.
Με τη δίκη για το Predator και τις εμπλεκόμενες εταιρείες Intellexa και Krikel να βρίσκεται σε εξέλιξη, το νέο νομοσχέδιο για την Ελληνική Αστυνομία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει πως η κυβέρνηση προχωρεί σε νέες αμφιλεγόμενες πρακτικές που στρώνουν το χαλί για την καταπάτηση θεμελιωδών δικαιωμάτων.
