Tι προβλέπουν για το 2026 και την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας οι αναλυτές και άλλοι ειδικοί που πήραν μέρος στην έρευνα του έγκριτου Recap της Άγκυρας; Το Κ-Report των Κώστα Καλλίτση και Παύλου Τσίμα, που κυκλοφορεί καθημερινά σε συνδρομητική βάση με πλούσια ύλη, σε απόδοση της Μαρίας Ζαχαράκη παρουσιάζει τα βασικά συμπεράσματα:
Κατά γενική ομολογία, η Τουρκία εισέρχεται στο 2026 με μια εξωτερική πολιτική που αναζητεί λειτουργικές διεξόδους χωρίς μεγάλες τομές. Όλοι σχεδόν οι αναλυτές, στις προβλέψεις τους στο Recap Τουρκίας, συμφωνούν ότι η Άγκυρα θα κινηθεί πραγματιστικά, αποφεύγοντας ρήξεις, επενδύοντας σε επιμέρους συμβιβασμούς και διαχειριζόμενη ταυτόχρονα πιέσεις από τη Δύση, τη Μέση Ανατολή και το εσωτερικό της μέτωπο.
Δεν πρόκειται για μια χρονιά ρήξεων με κρότο, αλλά για ένα έτος λεπτών μετατοπίσεων: στις σχέσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο, στην εύθραυστη ισορροπία με τις ΗΠΑ, στη σκιά του Ισραήλ και στη διαρκή εκκρεμότητα της Συρίας. Οι προβλέψεις δεν υπόσχονται θεαματικές λύσεις· προμηνύουν, όμως, μια Τουρκία που θα δοκιμάσει τα όρια της διπλωματίας της, αναζητώντας χώρο ελιγμών σε ένα διεθνές περιβάλλον λιγότερο ανεκτικό και περισσότερο απαιτητικό.
PKK, Συρία και το βάρος της ασφάλειας
Σύμφωνα με την εκτίμηση της Νιγκάρ Γκιοκσέλ, Διευθύντριας του προγράμματος Τουρκίας/Κύπρου στο International Crisis Group, το πιο περίπλοκο μέτωπο για το 2026 παραμένει το Κουρδικό Ζήτημα, με προεκτάσεις στο Ιράκ και κυρίως στη Συρία. Οι προβλέψεις συγκλίνουν στο ότι η Συρία το 2026 θα παραμείνει πεδίο διαχείρισης, με την Τουρκία εγκλωβισμένη σε δύσκολες ισορροπίες.
Η Εζγκί Μπασαράν, καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, εκτιμά ότι το κουρδικό ζήτημα θα συνεχίσει να φιλτράρεται μέσα από τις εξελίξεις στη Συρία, με πιθανές συμφωνίες Δαμασκού-Κούρδων Συρίας (SDF) να αφήνουν την Άγκυρα μερικώς ανικανοποίητη, αλλά χωρίς να οδηγούν σε ανοιχτή σύγκρουση λόγω υψηλού κόστους.
H Σινέμξ Αντάρ, πρόεδρος του Κέντρου Εφαρμοσμένων Τουρκικών Σπουδών (CATS) στο SWP της Γερμανίας, βλέπει τη Συρία ως το πιο κρίσιμο στρατηγικό πεδίο για την Τουρκία, προβλέποντας ένα ιδιαίτερα ταραχώδες 2026 εξαιτίας της ασάφειας γύρω από το μέλλον των Κούρδων και των ανταγωνιστικών παρεμβάσεων περιφερειακών δυνάμεων.
Ελλάδα: Σταθερότητα χωρίς λύσεις
Οι προβλέψεις των αναλυτών για τις ελληνο-τουρκικές σχέσεις συγκλίνουν στο ότι το 2026 δεν θα αποτελέσει έτος θεαματικής προσέγγισης Ελλάδας και Τουρκίας, αλλά ούτε και άμεσης ρήξης. Αντιθέτως, προδιαγράφεται ως μια περίοδος ελεγχόμενης σταθερότητας, με εύθραυστα ισοζύγια και μόνιμο υπόβαθρο καχυποψίας.
Η Νιγκάρ Γκιοκσέλ εκτιμά ότι οι σχέσεις Άγκυρας-Αθήνας έχουν εισέλθει σε φάση σχετικής εξομάλυνσης μέσω διαύλων επικοινωνίας και μηχανισμών προειδοποίησης. Αν και μια συνολική λύση στα ζητήματα του Αιγαίου παραμένει μακρινή, η διατηρήσιμη αυτή ηρεμία μπορεί να έχει θετικές παρενέργειες τόσο στο Κυπριακό όσο και στη συνεργασία Τουρκίας-ΕΕ. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η βαθιά ριζωμένη δυσπιστία και οι εξωτερικές παρεμβάσεις εξακολουθούν να λειτουργούν ως ανασχετικοί παράγοντες.
Ο Οζγκιούρ Ουνλουχισαρτζικλί, διευθυντής του German Marshall Fund για τον Νότο και επικεφαλής του γραφείου Άγκυρας, σημειώνει ότι το 2026 οι ελληνοτουρκικές σχέσεις θα παραμείνουν αβέβαιες. Παρά τη σημερινή περίοδο σχετικής ηρεμίας, η αυξανόμενη στρατηγική σύμπλευση Ελλάδας, Ισραήλ και Κυπριακής Δημοκρατίας –με χαρακτηριστικά «περιμετρικής αποτροπής» της Τουρκίας– ενδέχεται να λειτουργήσει ως καταλύτης νέων εντάσεων και να ανατρέψει γρήγορα το υφιστάμενο κλίμα.
Από την πλευρά της ευρωπαϊκής διάστασης, ο Riccardo Gasco, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια και συνεργάτης του İstanbul Policy Center, επισημαίνει ότι οι σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ το 2026 θα είναι κυρίως λειτουργικές και επιλεκτικές, με έμφαση στην ασφάλεια.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα ελληνοτουρκικά θα συνεχίσουν να επηρεάζονται έμμεσα από τις ευρωπαϊκές ισορροπίες: η αντίσταση κρατών-μελών όπως η Ελλάδα και η Κύπρος περιορίζει τη θεσμική εμβάθυνση των σχέσεων Άγκυρας-Βρυξελλών, γεγονός που διατηρεί τα διμερή ζητήματα σε κατάσταση «ελεγχόμενης εκκρεμότητας».
Συνολικά, οι αναλυτές βλέπουν το 2026 οι ελληνοτουρκικές σχέσεις να κινούνται σε μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στη συνεννόηση και την πιθανή ανατροπή.
Κυπριακό: παραμένει εκκρεμές
Η Φιόνα Μάλεν περιγράφει το 2026 ως χρονιά εύθραυστης κινητικότητας στο Κυπριακό. Η τουρκική πρόταση για «πάγωμα» του πολιτικού ζητήματος και εστίαση σε ενέργεια και πρακτική συνεργασία θα συνεχίσει να ισχύει και φέτος. Η προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ και οι προσκλήσεις προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Χακάν Φιντάν εντάσσονται σε αυτή τη δοκιμαστική φάση.
Ο Ερόλ Καϊμάκ εκτιμά ότι η Τουρκία θα επιδιώξει συμμετοχή στον ευρωπαϊκό επανεξοπλισμό όχι μέσω θεσμικής ένταξης, αλλά με κοινοπραξίες τύπου SAFE, υπεργολαβίες και παραγωγή εντός ΕΕ. Η παρουσία τουρκικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά ενισχύεται, ενώ το πολιτικό βάρος μετατοπίζεται από τις μεγάλες λύσεις στην κινητικότητα και τη διαχείριση.
Τουρκία-ΗΠΑ: F-35 και προσωπική διπλωματία
Οι αναλυτές συγκλίνουν στο ότι το 2026 οι σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ θα κινηθούν στη λογική της διαχείρισης και πάλι, με το πρόγραμμα των F-35 να παραμένει ο πιο δύσκολος και πολιτικά φορτισμένος φάκελος, ο οποίος δεν πρόκειται να ανοίξει και πάλι.
Η Εβρέν Μπαλτά, καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Özyeğin και επισκέπτρια ερευνήτρια στο Harvard Weatherhead Center, εκτιμά ότι ο ρόλος της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ θα καθοριστεί από δύο αμερικανικές προτεραιότητες: τη διατήρηση της αποτρεπτικής ισχύος στην ανατολική πτέρυγα και την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης στη Μαύρη Θάλασσα. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να χρειάζεται την Άγκυρα, χωρίς όμως να της προσφέρει πολιτικά «δώρα» υψηλού συμβολισμού, όπως η άνευ όρων επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.
Η Σινέμ Αντάρ, επικεφαλής του Κέντρου Εφαρμοσμένων Τουρκικών Σπουδών (CATS) στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Ασφαλιστικών Υποθέσεων (SWP), σημειώνει ότι η φαινομενική σύγκλιση Άγκυρας-Ουάσιγκτον στο συριακό και η χαλάρωση ορισμένων αμερικανικών περιορισμών δεν αναιρούν το δομικό πρόβλημα εμπιστοσύνης. Το ζήτημα των S-400 εξακολουθεί να λειτουργεί ως «κόκκινη γραμμή» για το Κογκρέσο, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 χωρίς αυστηρούς όρους και περιορισμούς χρήσης.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γιορούκ Ισίκ, γεωπολιτικός αναλυτής και επικεφαλής του Bosphorus Observer, εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει την Τουρκία ως αναγκαίο, αλλά απρόβλεπτο σύμμαχο. Αυτό μεταφράζεται σε επιλεκτική συνεργασία σε θέματα ασφάλειας, αλλά όχι σε πλήρη αποκατάσταση της αμυντικής εμπιστοσύνης που θα άνοιγε τον δρόμο για τα F-35.
Συνολικά, οι προβλέψεις δείχνουν ότι το 2026 δεν θα είναι η χρονιά της επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35. Το πιθανότερο σενάριο είναι η διατήρηση του σημερινού καθεστώτος: στενή αλλά δύσπιστη συνεργασία με τις ΗΠΑ, συζητήσεις στο παρασκήνιο για εναλλακτικές αμυντικές λύσεις και το θέμα των F-35 να παραμένει περισσότερο μοχλός πολιτικής πίεσης παρά ρεαλιστική προοπτική.
Ισραήλ-Τουρκία: Ένταση
Οι αναλυτές συμφωνούν ότι το 2026 δεν διαγράφεται ως έτος εξομάλυνσης των σχέσεων Τουρκίας-Ισραήλ, αλλά ως περίοδος ελεγχόμενης έντασης, με τη Συρία και τη Γάζα να αποτελούν τους βασικούς πυρήνες τριβής.
Ο Louis Fishman, αναπληρωτής καθηγητής στο Brooklyn College, εκτιμά ότι το κρίσιμο ερώτημα είναι, αν μπορεί να αποφευχθεί μια τροχιά σύγκρουσης, καθώς η τουρκική επιρροή στη μετα-Άσαντ Συρία προκαλεί ισραηλινή καχυποψία, ενώ ένα ενδεχόμενο τουρκικής παρουσίας στη Γάζα θα είχε εκρηκτικές συνέπειες, παρά το περιορισμένο περιθώριο αισιοδοξίας λόγω ισραηλινών εκλογών.
Ο Alan Makovsky, ανώτερος ερευνητής στο Center for American Progress και πρώην στέλεχος της αμερικανικής διπλωματίας, εντάσσει τη σύγκρουση στο τρίγωνο Άγκυρας–Ουάσιγκτον–Τελ Αβίβ, εκτιμώντας ότι η ένταση θα συνεχίσει να επηρεάζει αρνητικά ζητήματα όπως τα F-35 και τον συντονισμό σε Συρία και Γάζα.
Ο Σονέρ Τσαγαπτάι, διευθυντής του Προγράμματος Τουρκικών Σπουδών στο Washington Institute, επισημαίνει τον φόβο της Άγκυρας για ενίσχυση κουρδικών δομών στη Συρία με ισραηλινή στήριξη, θεωρώντας τον ανταγωνισμό με το Ισραήλ δομικό και διαρκή.
Ένα έτος διαχείρισης, όχι επίλυσης
Ο πολιτικός αναλυτής Σελίμ Κορού προειδοποιεί ότι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για το 2026 ίσως προέρχονται από το εσωτερικό της Τουρκίας. Η επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης και η πολιτική κόπωση αυξάνουν την πίεση στο προεδρικό σύστημα, με κινήσεις διαδοχής να λειτουργούν περισσότερο ως ένδειξη αδυναμίας παρά σταθερότητας.
Συμπέρασμα: Το 2026 προδιαγράφεται ως χρονιά περιορισμένων συμφωνιών, επιλεκτικών συνεργασιών και διαρκούς διαχείρισης κρίσεων για την Τουρκία.
