Οι τιμές του πετρελαίου αναμένεται να κινηθούν έντονα ανοδικά με το άνοιγμα των αγορών τη Δευτέρα, μετά τις στρατιωτικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, ωστόσο η διάρκεια και η έκταση της σύγκρουσης θα καθορίσουν τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη πορεία της αγοράς, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών.
Η αγορά αναμένεται να αντιδράσει αρχικά με απότομη άνοδο των τιμών ακόμη και στα 80 δολάρια το βαρέλι, ως αποτέλεσμα μιας ενστικτώδους αντίδρασης στον γεωπολιτικό κίνδυνο. Το Μπρεντ, σημείο αναφοράς για περίπου τα δύο τρίτα του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, έκλεισε την Παρασκευή με άνοδο 2,87% στα 72,87 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate ενισχύθηκε κατά 2,78%, στα 67,02 δολάρια.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, εφόσον οι επιθέσεις τερματιστούν σύντομα, οι τιμές ενδέχεται να υποχωρήσουν εκ νέου, καθώς η παγκόσμια αγορά παραμένει επαρκώς εφοδιασμένη.
Αντίθετα, σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, ο κίνδυνος απώλειας σημαντικού μέρους της παγκόσμιας προσφοράς θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές προς τα 100 δολάρια το βαρέλι. Το ενδεχόμενο αυτό συνδέεται κυρίως με πιθανές διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου στη Μέση Ανατολή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ημερήσιας κατανάλωσης πετρελαίου, δηλαδή σχεδόν 20 εκατ. βαρέλια. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή στη διέλευση δεξαμενόπλοιων θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς όχι μόνο στις αγορές πετρελαίου, αλλά και στο φυσικό αέριο και στα παγκόσμια χρηματοπιστωτικά συστήματα.
Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι τα πρόσφατα πλήγματα ενδέχεται να περιλαμβάνουν ενεργειακές υποδομές εντός του Ιράν, γεγονός που θα μπορούσε να έχει πρόσθετες επιπτώσεις στην προσφορά. Το Ιράν καλύπτει περίπου το 4% της παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου, με το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών του να κατευθύνεται σε ασιατικές αγορές. Παρότι οι κυρώσεις έχουν περιορίσει την παραγωγική του ικανότητα, τα επίπεδα εξαγωγών παραμένουν σημαντικά.
Η Κίνα αναμένεται να είναι η χώρα που θα επηρεαστεί περισσότερο από ενδεχόμενες διαταραχές στις ιρανικές ροές, αν και διαθέτει αυξημένα στρατηγικά αποθέματα, τα οποία μειώνουν τον κίνδυνο άμεσων ελλείψεων. Τον τελευταίο χρόνο, οι κινεζικές αρχές έχουν ενισχύσει συστηματικά τα αποθέματα πετρελαίου, προετοιμαζόμενες για περιόδους αυξημένης αστάθειας.
Την ίδια στιγμή, οι χώρες του ΟΠΕΚ+ αναμένεται να εξετάσουν τις επιπτώσεις της σύγκρουσης, με το ενδεχόμενο προσαρμογής της παραγωγικής τους πολιτικής. Υπάρχουν ενδείξεις ότι παραγωγοί του Κόλπου έχουν ήδη αυξήσει την παραγωγή τους προκειμένου να αντισταθμίσουν πιθανές απώλειες από το Ιράν, υπό την προϋπόθεση ότι η σύγκρουση δεν θα επεκταθεί ευρύτερα στην περιοχή.
Σε πολιτικό επίπεδο, η σύγκρουση φαίνεται να αποκτά πιο μακροπρόθεσμο χαρακτήρα, καθώς έχει τεθεί ως στόχος η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Σε αντίθεση με προηγούμενες, περιορισμένης διάρκειας στρατιωτικές επιχειρήσεις, το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης αντιπαράθεσης αυξάνει την πιθανότητα οι τιμές του πετρελαίου να διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα, ενσωματώνοντας ένα διαρκές γεωπολιτικό ασφάλιστρο, έως ότου υπάρξει σαφής αποκλιμάκωση και επιβεβαιωθεί ότι η παγκόσμια προσφορά δεν θα υποστεί σοβαρές διαταραχές.
