Έντονη κριτική στο νέο πλαίσιο για τις σχολικές εκδρομές ασκεί η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας (ΟΙΕΛΕ), χαρακτηρίζοντας ασφυκτικές τις νέες γραφειοκρατικές απαιτήσεις και δυσανάλογη την εργασιακή και νομική επιβάρυνση που, όπως υποστηρίζει, μεταφέρεται στους εκπαιδευτικούς.
Η ΟΙΕΛΕ επισημαίνει ότι οι σχολικές εκδρομές, ιδιαίτερα όταν έχουν σαφή παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα, αποτελούν σημαντικό μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, καθώς προσφέρουν στους μαθητές εμπειρίες και γνώσεις που δεν περιορίζονται στην τυπική ύλη του αναλυτικού προγράμματος. Ωστόσο, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, το νέο πλαίσιο μετατρέπει μια παιδαγωγικά χρήσιμη δραστηριότητα σε μια ιδιαίτερα σύνθετη γραφειοκρατική διαδικασία, δημιουργώντας παράλληλα κινδύνους για τους εκπαιδευτικούς.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η ανάθεση στους εκπαιδευτικούς ευθυνών που, όπως αναφέρει η ΟΙΕΛΕ, ξεπερνούν το αντικείμενο και τις γνώσεις τους. Μεταξύ άλλων, γίνεται λόγος για ελέγχους που αφορούν την καταλληλότητα εγκαταστάσεων, την ταχύτητα των οχημάτων και ζητήματα που άπτονται τεχνικών ή άλλων ειδικών γνώσεων. Η Ομοσπονδία προειδοποιεί ότι μια τέτοια διεύρυνση των ευθυνών μπορεί να δημιουργήσει ακόμη και πειθαρχικούς ή ποινικούς κινδύνους για τους εκπαιδευτικούς.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Παράλληλα, η διαδικασία επιλογής του προορισμού και του τουριστικού γραφείου που αναλαμβάνει τη μετακίνηση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα γραφειοκρατική, σε μια περίοδο κατά την οποία, όπως υποστηρίζει η ΟΙΕΛΕ, το εκπαιδευτικό προσωπικό είναι ήδη επιβαρυμένο εργασιακά.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο οικονομικό σκέλος των εκδρομών. Η ΟΙΕΛΕ εκφράζει ανησυχία για την πρόβλεψη πραγματοποίησης εκδρομών με μειωμένη συμμετοχή μαθητών, ακόμη και σε ποσοστό που μπορεί να φτάσει το 50%, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη δυνατότητα μπορεί να εντείνει τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες και να οδηγήσει στην περιθωριοποίηση μαθητών από οικογένειες με περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες. Αντίστοιχα, η υποχρέωση για την πραγματοποίηση τουλάχιστον έξι εκπαιδευτικών εκδρομών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετη οικονομική πίεση στις οικογένειες.
Ένα ακόμη ζήτημα που θέτει η ΟΙΕΛΕ αφορά την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών από τους μαθητές, ιδιαίτερα στις πολυήμερες εκδρομές. Όπως επισημαίνει, η πρακτική εφαρμογή των σχετικών προβλέψεων προκαλεί ερωτήματα, καθώς η συνεχής εποπτεία δεκάδων μαθητών, ειδικά κατά τις νυχτερινές ώρες, είναι εξαιρετικά δύσκολη.
«Τεράστιοι πειθαρχικοί και ποινικοί κίνδυνοι» για τους εκπαιδευτικούς
Ιδιαίτερα έντονη είναι η κριτική της ΟΙΕΛΕ για την κατάσταση στην ιδιωτική εκπαίδευση. Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι οι εκπαιδευτικοί των ιδιωτικών σχολείων, οι οποίοι εργάζονται σε ένα ιδιαίτερα επισφαλές εργασιακό περιβάλλον, είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν αυξημένες πιέσεις από διοικήσεις και γονείς προκειμένου να συμμετάσχουν σε πολυήμερες εκδρομές.
Η υποχρέωση επιτήρησης μαθητών εκτός εργασιακού ωραρίου, σε μη εκπαιδευτικό περιβάλλον και ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας, χαρακτηρίζεται από την ΟΙΕΛΕ «επαγγελματικό χαρακίρι». Παράλληλα, η Ομοσπονδία αναφέρει ότι κατά την προηγούμενη σχολική χρονιά υπήρξαν περιπτώσεις εμπλοκής εκπαιδευτικών σε αστυνομικές έρευνες που συνδέονταν είτε με παραβατικές συμπεριφορές μαθητών κατά τη διάρκεια πολυήμερων εκδρομών είτε με παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας από οδηγούς τουριστικών λεωφορείων.
Στο ίδιο πλαίσιο, η ΟΙΕΛΕ επαναφέρει το ζήτημα των λεγόμενων «sleepovers» σε ιδιωτικά σχολεία, όπου εκπαιδευτικοί καλούνται να επιτηρούν μαθητές κατά τη διάρκεια της νύχτας, υποστηρίζοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η συμμετοχή τους επιβάλλεται υπό την απειλή απόλυσης.
Τι ισχύει διεθνώς
Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι διεθνώς η ευθύνη των εκπαιδευτικών στις σχολικές εκδρομές περιορίζεται στην οργάνωση της εκπαιδευτικής δραστηριότητας και στην τυπική εποπτεία των μαθητών, στο πλαίσιο του ρόλου τους ως συνοδών. Όπως αναφέρει, οι εκπαιδευτικοί λειτουργούν in loco parentis, δηλαδή ασκούν την εποπτεία που θα ασκούσε ένας γονέας σε αντίστοιχη επίσκεψη, χωρίς να αναλαμβάνουν ρόλους τεχνικού ελέγχου οχημάτων, ελέγχου κτιριακών εγκαταστάσεων ή οικονομικής διαχείρισης της εκδρομής. Η επιλογή του τουριστικού γραφείου, τα οικονομικά ζητήματα, καθώς και κρίσιμες παράμετροι προστασίας και ασφάλειας των μαθητών θα πρέπει, σύμφωνα με την ΟΙΕΛΕ, να αποτελούν ευθύνη των αρμόδιων εκπαιδευτικών και κρατικών αρχών και της διοίκησης του σχολείου.
Οι προτάσεις της ΟΙΕΛΕ
Η ΟΙΕΛΕ ζητά τη διεξαγωγή ειδικού διαλόγου με τις εκπαιδευτικές Ομοσπονδίες προκειμένου να εξεταστεί η αναθεώρηση του υφιστάμενου πλαισίου. Επιπλέον, η συμμετοχή των εκπαιδευτικών στις πολυήμερες εκδρομές να είναι αυστηρά προαιρετική και να καταβάλλεται αξιοπρεπής αμοιβή για τους συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς σε εκδρομές που διεξάγονται εκτός του διδακτικού τους ωραρίου. Να απαλλαγούν οι εκπαιδευτικοί από κάθε νομική ευθύνη για περιπτώσεις κατοχής παράνομων ουσιών ή αντικειμένων, έκνομης συμπεριφοράς και ασθένειας ή ατυχήματος όπως και από κάθε ευθύνη πέρα από την εκπαιδευτική οργάνωση της εκδρομής και την τυπική εποπτεία που ασκούν σε εξωτερικό χώρο in loco parentis. Να είναι υποχρεωτική η συμμετοχή εκπροσώπων του Συλλόγου Γονέων/Κηδεμόνων, χωρίς την οποία να μην επιτρέπεται η διοργάνωση της πολυήμερης εκδρομής. Τέλος, οι εκπαιδευτικοί στα ιδιωτικά σχολεία να μπορούν να δηλώνουν στις αρμόδιες αρχές αν πιέστηκαν να συμμετέχουν, με ταυτόχρονη προστασία από αναιτιολόγητη απόλυση.
Κλείνοντας τονίζει ότι στόχος δεν είναι η κατάργηση των σχολικών εκδρομών, αλλά η δημιουργία ενός πλαισίου που θα διασφαλίζει τον παιδαγωγικό τους χαρακτήρα, την ασφάλεια των μαθητών και την προστασία των εκπαιδευτικών, χωρίς να μετατρέπεται η εκπαιδευτική δραστηριότητα σε δυσανάλογο διοικητικό και νομικό βάρος.
