Με ανακοίνωσή της η Ένωση Ελλήνων Φυσικών σχολιάζει με θετική αποτίμηση τα φετινά θέματα στις Πανελλήνιες 2026 εξηγώντας αναλυτικά το πώς προκύπτει αυτό το συμπέρασμα. Όπως τονίζεται «Γενικά τα θέματα ήταν πιο εύκολα από τα αντίστοιχα της προηγούμενης χρονιάς. Η διατύπωσή τους ήταν σε γενικές γραμμές προσεκτική και σαφής. Ήταν στο πλαίσιο των οδηγιών του ΙΕΠ, σύμφωνα με τη σχολική πραγματικότητα και ο διαθέσιμος χρόνος κρίνεται επαρκής. Τα φετινά θέματα χαρακτηρίζονται από ισορροπημένη κάλυψη της ύλης, χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες και έμφαση στην κατανόηση των βασικών φυσικών αρχών. Το Θέμα Γ ήταν ιδιαίτερα προσιτό για καλά προετοιμασμένους μαθητές, ενώ το Θέμα Δ αποτέλεσε το βασικό φίλτρο διαβάθμισης των επιδόσεων. Παρά τις επιμέρους παρατηρήσεις στις διατυπώσεις των θεμάτων Β1 και Δ4, η συνολική εικόνα των εξετάσεων κρίνεται ποιοτική και αποτελεί μια σωστή αφετηρία στον εξορθολογισμό της δυσκολίας των θεμάτων.»
1. Βαθμός Δυσκολίας ανά Θέμα
ΘΕΜΑ Α (Βαθμός Δυσκολίας: Χαμηλός) Τυπικές ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και Σωστού/Λάθους. Ερωτήσεις ανάκλησης γνώσεων της θεωρίας ή απλών συμπερασμάτων από το σχολικό βιβλίο. Τα Α1 (Στροφορμή), Α2 (Κύματα), Α3 (Εναλλασσόμενο) και Α4 (Κρούσεις) δεν κρύβουν παγίδες για έναν καλά προετοιμασμένο μαθητή. Οι προτάσεις Σωστού/Λάθους (Α5) καλύπτουν βασικές έννοιες (Η/Μ κύματα, Συντονισμός, de Broglie κ.λπ.) χωρίς εξεζητημένες διατυπώσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΘΕΜΑ Β (Βαθμός Δυσκολίας: Χαμηλός προς Μέτριος) Β1 – Στάσιμα Κύματα Απαιτεί καλή κατανόηση συνθηκών δημιουργίας στάσιμου κύματος. Η καταμέτρηση δεσμών και η εύρεση λόγου περιόδων απαιτεί προσοχή. Βατό θέμα με ελαφρώς ασαφή διατύπωση. Β2 – Ηλεκτρομαγνητισμός (Δύναμη Laplace) Απλή εφαρμογή τύπου δύναμης μεταξύ παράλληλων αγωγών. Καθαρές αλγεβρικές πράξεις. Β3 – Στερεό Σώμα και Ισορροπία Το συγκεκριμένο ερώτημα είναι το πιο απαιτητικό του θέματος. Η επίλυσή του προϋποθέτει σωστή αναγνώριση και σχεδίαση των δυνάμεων που ασκούνται στο σύστημα, καθώς και ορθή εφαρμογή των συνθηκών ισορροπίας. Η γεωμετρική αντίληψη και η προσοχή στις ροπές παίζουν καθοριστικό ρόλο.
ΘΕΜΑ Γ (Βαθμός Δυσκολίας: Μέτριος) Το τρίτο θέμα προέρχεται εξ ολοκλήρου από τη Σύγχρονη Φυσική και συνδυάζει το φαινόμενο Compton με το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο. Τα ερωτήματα Γ1 και Γ2 βασίζονται στην εφαρμογή της σχέσης μεταβολής του μήκους κύματος κατά Compton και στην αρχή διατήρησης της ενέργειας. Τα Γ3 και Γ4 αποτελούν κλασικές εφαρμογές της φωτοηλεκτρικής εξίσωσης του Einstein και δεν απαιτούν ιδιαίτερα σύνθετες μαθηματικές επεξεργασίες. Η επιλογή των αριθμητικών δεδομένων διευκολύνει σημαντικά τις πράξεις, επιτρέποντας στους μαθητές να επικεντρωθούν στη φυσική ερμηνεία των φαινομένων.
ΘΕΜΑ Δ (Βαθμός Δυσκολίας: Μέτριος προς Υψηλός) Το τέταρτο θέμα συνδυάζει δύο βασικές ενότητες της ύλης: την Ηλεκτρομαγνητική Επαγωγή και τις Μηχανικές Ταλαντώσεις. Στα ερωτήματα Δ1 και Δ2 απαιτείται προσεκτικός προσδιορισμός της αρχικής παραμόρφωσης του ελατηρίου πριν από την κοπή του νήματος, καθώς και της νέας θέσης ισορροπίας μετά την αποδέσμευση του σώματος, ώστε να προσδιοριστεί σωστά η εξίσωση της ταλάντωσης. Τα ερωτήματα Δ3 και Δ4 συνδυάζουν ενεργειακές μελέτες στο ηλεκτρικό κύκλωμα (φαινόμενο Joule) με τη δυναμική συμπεριφορά του αγωγού κατά την προσέγγιση της οριακής ταχύτητας. Η επιτυχής αντιμετώπισή τους απαιτεί καλή κατανόηση τόσο της επαγωγής όσο και των αρχών διατήρησης της ενέργειας
2. Κατανομή και Συχνότητα Εμφάνισης των Κεφαλαίων
Τα θέματα χαρακτηρίζονται από ισορροπημένη κατανομή της εξεταστέας ύλης, καθώς καλύπτουν σχεδόν το σύνολο των βασικών ενοτήτων της Φυσικής Προσανατολισμού.
Ηλεκτρομαγνητισμός – Επαγωγή – Εναλλασσόμενο Ρεύμα
Η ενότητα εμφανίζεται στο Α3, στο Β2 και κυριαρχεί στο Θέμα Δ, όπου εξετάζονται φαινόμενα ηλεκτρομαγνητικής επαγωγής, δύναμης Laplace, οριακής ταχύτητας και θερμικών απωλειών λόγω φαινομένου Joule. Ταλαντώσεις και Κύματα Εξετάζονται στο Α2, στο Β1 μέσω των στάσιμων κυμάτων και στο Θέμα Δ μέσω της απλής αρμονικής ταλάντωσης σώματος συνδεδεμένου με ελατήριο.
Μηχανική Στερεού Σώματος Η ενότητα εκπροσωπείται από το Α1 (στροφορμή) και το Β3 (ισορροπία στερεού σώματος).
Κρούσεις Εμφανίζονται κυρίως στο Α4, ενώ υπάρχει και έμμεση θεωρητική αναφορά στο Α5.
Σύγχρονη Φυσική – Κβαντομηχανική Η παρουσία της είναι ιδιαίτερα έντονη, καθώς πέρα από τη σχετική πρόταση του Α5, καλύπτει ολόκληρο το Θέμα Γ μέσω του φαινομένου Compton και του φωτοηλεκτρικού φαινομένου. Παρατήρηση Αξιοσημείωτο είναι ότι, όπως και στις περσινές εξετάσεις, περιλαμβάνεται ερώτημα θεωρίας στο Γ3, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της ουσιαστικής κατανόησης των εννοιών της Σύγχρονης Φυσικής και όχι μόνο της μηχανιστικής επίλυσης ασκήσεων.
3. Κατανομή Μονάδων ανά Κεφάλαιο
Η κατανομή των μονάδων αποκαλύπτει μια αξιοσημείωτη ισορροπία μεταξύ των βασικών γνωστικών αντικειμένων της ύλης.
4. Παρατηρήσεις και Πιθανές Αστοχίες στη Διατύπωση
Β1: Η διατύπωση «συνολικά δύο δεσμούς» δεν διευκρινίζει αν συμπεριλαμβάνεται ο δεσμός στο στερεωμένο άκρο
Γ. Μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένο λόγο T₁/T₂. Δ4: Η διατύπωση «...μετατρέπεται σε θερμότητα» είναι λανθασμένη. Σύμφωνα με τις οδηγίες ΙΕΠ 2022, η ορθή διατύπωση είναι «...σε θερμική ενέργεια».
