Η πρώτη εξεταστική μέρα των Πανελληνίων 2026 ολοκληρώθηκε με τους μαθητές των Γενικών Λυκείων να εξετάζονται στο μάθημα της Έκθεσης όπως είναι κατά κόσμον γνωστή η Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία. Το θέμα στο οποίο κλήθηκαν να απαντήσουν κινήθηκε γύρω από την αυξανόμενη μοναξιά στη σύγχρονη εποχή και τη σχέση των νέων με τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας. Η θεματολογία θεωρήθηκε ιδιαίτερα επίκαιρη, καθώς συνδέεται άμεσα με τις αλλαγές στον τρόπο ζωής, την αποξένωση των ανθρώπων, την επίδραση της τεχνολογίας στις ανθρώπινες σχέσεις και τη σταδιακή αποδυνάμωση της επικοινωνίας ανάμεσα στις γενιές.
Οι υποψήφιοι κλήθηκαν να αναλύσουν τους λόγους που οδηγούν όλο και περισσότερους ανθρώπους στη μοναξιά. Ανάμεσα στα βασικά αίτια που έπρεπε να αναδειχθούν είναι οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής, η υπερβολική ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η απομάκρυνση από τις ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις, η οικονομική ανασφάλεια, αλλά και η ψυχολογική αποξένωση που βιώνουν πολλοί άνθρωποι στη σύγχρονη κοινωνία. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην τρίτη ηλικία, καθώς οι ηλικιωμένοι συχνά βιώνουν έντονα αισθήματα εγκατάλειψης, κοινωνικού αποκλεισμού και συναισθηματικής απομόνωσης.
Παράλληλα, το θέμα ζητούσε από τους μαθητές να προτείνουν τρόπους με τους οποίους οι νέοι μπορούν να συνεργαστούν και να έρθουν πιο κοντά με τους ηλικιωμένους ανθρώπους. Μέσα από τη συνύπαρξη των γενεών, την αλληλεγγύη, τον εθελοντισμό, την επικοινωνία και τη συμμετοχή σε κοινές δραστηριότητες, αναδεικνύεται η δυνατότητα δημιουργίας μιας πιο ανθρώπινης και συνεκτικής κοινωνίας. Οι νέοι μπορούν να προσφέρουν χρόνο, ενδιαφέρον και συντροφιά στους μεγαλύτερους, ενώ ταυτόχρονα να αντλήσουν εμπειρίες, αξίες και σοφία ζωής από εκείνους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα κείμενα που δόθηκαν στους υποψηφίους ενίσχυσαν τον προβληματισμό γύρω από το φαινόμενο της μοναξιάς. Το πρώτο κείμενο αναφερόταν στη σύγχρονη «κρίση μοναξιάς», παρουσιάζοντας κοινωνικές και ψυχολογικές διαστάσεις του προβλήματος, ενώ το δεύτερο, από έργο του Ευάγγελου Παπανούτσου, ανέδειξε τη σημασία της ισορροπίας και της συνεργασίας ανάμεσα στη νεότητα και τα γηρατειά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και το λογοτεχνικό κείμενο της εξέτασης, το ποίημα «Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει» του Ανδρέα Εμπειρίκου. Το ποίημα, με έντονα στοιχεία υπερρεαλισμού και δυναμικό λόγο, λειτουργούσε ως κάλεσμα αισιοδοξίας, ζωής και αγωνιστικότητας απέναντι στις δυσκολίες και την εσωτερική φθορά. Μέσα από εικόνες και προστακτικές εκφράσεις, ο ποιητής προτρέπει τον άνθρωπο να μη φοβηθεί τη ζωή, να αντισταθεί στη θλίψη και να παραμείνει ενεργός και δημιουργικός.
Μιλώντας στο Dnews ο φιλόλογος Αλέξανδρος Σουλιώτης κληθείς να σχολιάσει τα σημερινά θέματα σημειώσε ότι «Τα θέματα ήταν βατά. Μπορεί να ξενίζει η θεματική της μοναξιάς αλλά είναι ένα θέμα που είναι οικείο στην προετοιμασία των μαθητών και έχουν έρθει σε επαφή με την αντίστοιχη επιχειρηματολογία. Είναι ξεκάθαρα ένα θέμα που αφορά τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα και εντάσσεται στα ανθρωπιστικού τύπου θέματα.
Αυτό είναι το πρώτο ζητούμενο της Έκθεσης. Όσον αφορά το δεύτερο η θεματική του είναι το χάσμα γενεών που συνδέεται με την μοναξιά με τους υποψηφίους να καλούνται να καταθέσουν την άποψή τους για τους τρόπους με τους οποίους θα «θεραπευτεί» η μοναξιά και των δύο γενεών. Εδώ λοιπόν τολμώ να πω ότι υπάρχει μια σχετική παγίδα καθώς οι υποψήφιοι θα έπρεπε να έχουν εστιάσει και στις δύο γενιές και να μην περιοριστούν μόνο στην πλευρά της τρίτης ηλικίας. Το γραπτό λοιπόν θα έπρεπε να έχει στόχευση αμφίδρομη με προτάσεις και για τα δύο ηλικιακά κοινά. Επειδή οι νέοι θεωρούν αυτονόητη την μοναξιά στην τρίτη ηλικία υπάρχει το ενδεχόμενο υποψήφιοι να έχουν περιοριστεί μόνο για τους ηλικιωμένους και να μην έχουν αναπτύξει την θεματική ιδωμένη για τη νέα γενιά.
Ναι μεν ο τίτλος του ζητούμενο αναφέρει «να προτείνετε τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να συνεργάζονται οι νέοι με τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας, ώστε να θεραπευτεί η μοναξιά και των δύο γενεών» εύκολα θα μπορούσε ο υποψήφιος να μην εστιάσει στο «και των δύο γενεών» γεγονός που αυτόματα θα οδηγήσει σε ελλιπή απάντηση. Κατά τα λοιπά και η περίληψη και οι γλωσσικές ασκήσεις καθώς και το υπόλοιπο ασκησιολόγιο θεωρούνται αναμενόμενα και στο πλαίσιο μιας σωστής προετοιμασίας ο υποψήφιος ήταν έτοιμος να τα διαχειριστεί. Ιδίως οι γλωσσικές ασκήσεις για όσους έχουν διαβάσει και εμπεδώσει σωστά την ύλη αποτελούν «κλειδί» για υψηλές βαθμολογίες συνδυαστικά με μια καλή Έκθεση και μια σωστά δομημένη περίληψη. Το λογοτεχνικό κείμενο δεν έκρυβε παγίδες και όλα ήταν απόλυτα ξεκάθαρα».
Σύμφωνα με μια πρώτη αποτίμηση τα σημερινά θέματα ήταν βατά με την υποσημείωση ότι ο υποψήφιος έχει διαβάσει την θεωρία και έχει προετοιμαστεί καλά. Βέβαια σύμφωνα με τον κ. Σουλιώτη «και ένας μέτριος μαθητής δεν θα είχε δυσκολία σήμερα στην εξέταση». Παρ’ όλα αυτά, η ουσιαστική κατανόηση του δεύτερου ζητουμένου και η σωστή ανάπτυξη της αμφίδρομης σχέσης ανάμεσα στις δύο γενιές φαίνεται πως θα αποτελέσουν το στοιχείο που τελικά θα ξεχωρίσει τα πιο ολοκληρωμένα και υψηλόβαθμα γραπτά.
