Εννέα βασικά σημεία φέρεται να περιλαμβάνει το μνημόνιο κατανόησης στο οποίο συμφώνησαν οι Αμερικανοί και οι Ιρανοί διαπραγματευτές, το οποίο αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα. Ένας βασικός λόγος, είναι το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει εγκρίνει ακόμα αυτή τη συμφωνία, ενώ επισήμως ούτε η Τεχεράνη έχει δώσει το «πράσινο» φως.
Σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και μία πηγή από τη Μέση Ανατολή η οποία εμπλέκεται στην προσπάθεια διαμεσολάβησης- που μίλησαν στο Axios, οι διαπραγματευτικές ομάδες των δύο πλευρών κατέληξαν σε συμφωνία. Άλλα διεθνή ΜΜΕ επίσης μετέδωσαν στη συνέχεια ανάλογες πληροφορίες, αλλά παρότι θεωρείται ένδειξη σημαντικής προόδου στο διπλωματικό πεδίο- και μάλιστα ενώ κλονίζεται η εύθραυστη εκεχειρία- αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα. Εξάλλου αρκετές φορές ακόμα και ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει πως επίκειται συμφωνία, για να διαψευστεί στη συνέχεια.
Επιπλέον, ακόμα κι αν επιβεβαιωθεί αυτή η φορά η συμφωνία επί ενός μνημονίου κατανόησης, τα μεγαλύτερα «αγκάθια», που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, θα αποτελέσουν αντικείμενο των διαπραγματεύσεων που θα ακολουθήσουν. «Αυτή είναι μια συμφωνία για να καθίσουν όλοι στο τραπέζι. Θα διευθετήσουμε τις λεπτομέρειες στις διαπραγματεύσεις», ανέφερε ο ένας Αμερικανός αξιωματούχος που μίλησε στο Axios.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Τραμπ «θέλει να το σκεφτεί μερικές ημέρες»
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν στο Axios πως ως επί το πλείστον οι όροι του μνημονίου κατανόησης συμφωνήθηκαν από την Τρίτη, αλλά οι δύο πλευρές χρειάζονταν την έγκριση της ηγεσίας των χωρών. Οι Ιρανοί επανήλθαν και ανέφεραν ότι είχαν τις απαραίτητες εγκρίσεις και πως ήταν έτοιμοι να υπογράψουν, υποστήριξαν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι. Η Τεχεράνη δεν έχει επιβεβαιώσει επίσημα κάτι τέτοιο.
Παράλληλα, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές ενημέρωσαν τον Ντόναλντ Τραμπ για τις λεπτομέρειες της συμφωνίας, αλλά δεν έδωσε αμέσως την έγκρισή του. «Ο πρόεδρος είπε στους διαμεσολαβητές ότι θέλει μερικές ημέρες να το σκεφτεί», είπε στο Axios Αμερικανός αξιωματούχος.
«Όλοι παίζουν το παιχνίδι με την κότα και το αυγό»
Οι Αμερικανοί και οι Ιρανοί συμφώνησαν πριν από τρεις ημέρες, όμως αμφότερες οι πλευρές έχουν καθυστερήσει την οριστικοποίηση και την ανακοίνωση αυτής της εξέλιξης, σύμφωνα με υψηλόβαθμο Άραβα αξιωματούχο, που εμπλέκεται ευθέως στις προσπάθειες διαμεσολάβησης για τον τερματισμό του πολέμου.
«Ήταν ήδη κοντά στην Ντόχα πριν από τρεις ημέρες. Τώρα όλοι παίζουν το παιχνίδι με την κότα και το αυγό», δήλωσε ο αξιωματούχος στο NBC News, που χαρακτήρισε εκνευριστικές τις καθυστερήσεις.
Όταν ρωτήθηκε εάν ο Τραμπ πιέζει τους διαπραγματευτές να υπογράψουν τις Συμφωνίες του Αβραάμ και να αποκαταστήσουν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ, απάντησε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος το έχει αναφέρει. «Κάποιος έχει παρεξηγήσει την κατάσταση σε μεγάλο βαθμό. Θα έπρεπε να μας ξεπληρώσουν, όχι να πληρώσουμε το τίμημα», συμπλήρωσε ο Άραβας αξιωματούχος.
«Ερωτήματα» για το αν θα εγκρίνει ο Τραμπ τη συμφωνία
Πολλά διεθνή ΜΜΕ μεταδίδουν πληροφορίες για «προσωρινή» συμφωνία ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ. Αξιωματούχος που μίλησε στο Associated Press έκανε λόγο για το γενικό περίγραμμα μιας προσωρινής συμφωνίας. Όμως, υπογράμμισε πως ακόμα υπάρχουν ερωτήματα για το αν ο Τραμπ θα την αποδεχθεί τελικά.
Το Al Jazeera μετέδωσε πως ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε τις πληροφορίες για ένα μνημόνιο κατανόησης, το οποίο δεν έχει εγκρίνει ακόμα ο Αμερικανός πρόεδρος. Όμως, το Reuters αναφέρει πως ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει αυτά τα δημοσιεύματα.
Η όποια πρόοδος στις συνομιλίες μπορεί να ανατραπεί γρήγορα, εάν ο Τραμπ αποφασίσει να μη δώσει την έγκρισή του, υπογράμμισαν αμερικανικές πηγές του CNN, το οποίο επισημαίνει πως ακόμα δεν είναι σαφές εάν έχει δώσει το «πράσινο» φως ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, βήμα που είναι επίσης απαραίτητο.
Τα 9 σημεία του μνημονίου κατανόησης
Το μνημόνιο κατανόησης παρατείνει για 60 ημέρες την εκεχειρία και ανοίγει «παράθυρο» διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Axios, τα 9 βασικά σημεία αναφέρουν:
1) Το μνημόνιο θα ορίζει πως θα είναι ελεύθερη η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Αυτό, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, σημαίνει όχι διόδια και παρενοχλήσεις, ενώ το Ιράν θα πρέπει εντός 30 ημερών να απομακρύνει όλες τις νάρκες από τα Στενά του Ορμούζ.
2) Οι ΗΠΑ θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό, αλλά αυτό θα γίνει αναλογικά με την αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας.
3) Οι ΗΠΑ θα εκδώσουν ορισμένες εξαιρέσεις των κυρώσεων, για να επιτρέψουν στο Ιράν να πουλάει ελεύθερα πετρέλαιο.
4) Το μνημόνιο θα περιλαμβάνει δέσμευση του Ιράν πως δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
5) Η συμφωνία θα ορίζει πως τα πρώτα ζητήματα για τα οποία θα γίνει διαπραγμάτευση στο «παράθυρο» των 60 ημερών θα είναι το πώς το Ιράν θα παραδώσει το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού αλλά και το τι θα συμβεί με το πρόγραμμα εμπλουτισμού της Τεχεράνης.
6) Οι ΗΠΑ θα δεσμευθούν να συζητήσουν την άρση κυρώσεων και την αποδέσμευση «παγωμένων» ιρανικών κεφαλαίων, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.
7) Το μνημόνιο θα προβλέπει συζήτηση σχετικά με έναν μηχανισμό που θα βοηθήσει το Ιράν να αρχίσει να δέχεται αγαθά και ανθρωπιστική βοήθεια.
8) Η συμφωνία θα ορίζει ότι θα τερματιστεί ο πόλεμος του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
9) Θα υπάρχει στο μνημόνιο αναφορά για την προώθηση της περιφερειακής ειρήνης και η κυβέρνηση Τραμπ ελπίζει πως θα γίνουν συζητήσεις για την υποστήριξη της Τεχεράνης στους πληρεξουσίους του Ιράν στην περιοχή.
«Δεν θα υπάρχουν παράλληλες συμφωνίες και κρυφές ρήτρες»
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios πως τώρα το Ιράν έχει τη δυνατότητα να απελευθερώσει την οικονομία του και συμπλήρωσε ότι «υπάρχουν άνθρωποι στο σύστημά τους που καταλαβαίνουν πως είναι ευκαιρία να πάνε προς την αντίθετη κατεύθυνση. Κατά τη διάρκεια των 60 ημερών της διαπραγμάτευσης θα διαπιστώσουμε εάν αυτό ισχύει».
Επίσης, Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν πως δεν θα υπάρχουν παράλληλες συμφωνίες, ούτε κρυφές ρήτρες για άρση κυρώσεων ή κονδύλια προς την Τεχεράνη. «Όσο περισσότερα είναι πρόθυμοι να δώσουν οι Ιρανοί, τόσο περισσότερα θα πάρουν», ανέφερε μία από τις πηγές του Axios.
Οι ίδιες πηγές δήλωσαν ότι οι Ιρανοί δεσμεύτηκαν προφορικά, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, για την προθυμία της Τεχεράνης να προχωρήσει σε υποχωρήσεις επί του πυρηνικού προγράμματος. Όμως, συμπλήρωσαν, «δεν θα το γνωρίζουμε, μέχρι να μπούμε στην αίθουσα (των διαπραγματεύσεων). Για αυτό θέλουμε να κάνουμε αυτό το μνημόνιο κατανόησης. Θα φέρει και τις δύο πλευρές στην αίθουσα, ώστε να διαπραγματευτούν απευθείας».
Παράλληλα, οι αξιωματούχοι υπογράμμισαν πως εάν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων γίνει σαφές πως το Ιράν δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στο θέμα των πυρηνικών, τότε ο Τραμπ θα έχει όλες τις επιλογές στο τραπέζι, οικονομικές και στρατιωτικές.
