Από τον Σεπτέμβριο του 2027 αναμένεται να μπουν στις τάξεις τα νέα σχολικά βιβλία καλύπτοντας το πρόγραμμα σπουδών από την Α Δημοτικού έως και την Α Λυκείου. Τα νέα αυτά σχολικά βιβλία εντάσσονται στη φιλοσοφία του «πολλαπλού βιβλίου» προσφέροντας περισσότερες επιλογές διδακτικού υλικού σε δασκάλους και καθηγητές. Ουσιαστικά παρέχεται στους εκπαιδευτικούς η δυνατότητα να επιλέγουν το διδακτικό πακέτο (βιβλίο μαθητή, τετράδιο ασκήσεων, ψηφιακό υλικό) που θεωρούν πιο κατάλληλο για την τάξη τους με έμφαση την εκπαιδευτική προσαρμοστικότητα.
Μπορείτε να δείτε τα 230 εγκεκριμμένα βιβλία που έχουν ήδη αναρτηθεί στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων https://mdv.iep.edu.gr/ ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να τα μελετήσουν και να επιλέξουν εκείνα που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες της τάξης τους. Το νέο σύστημα διαφοροποιείται ουσιαστικά από το μέχρι σήμερα μοντέλο, όπου κάθε μάθημα αντιστοιχούσε σε ένα και μοναδικό σχολικό εγχειρίδιο. Από την μεθεπόμενη σχολικλη χρονιάς 2027-2028 οι εκπαιδευτικοί θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν ανάμεσα σε περισσότερα εγκεκριμένα βιβλία, ενισχύοντας την παιδαγωγική ελευθερία και προσαρμόζοντας τη διδασκαλία τους στο επίπεδο και τα ενδιαφέροντα των μαθητών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Παράλληλα, το προσεχές διάστημα αναμένεται η έκδοση νέας υπουργικής απόφασης που θα καθορίζει αναλυτικά τη διαδικασία επιλογής των βιβλίων, τις προθεσμίες και όλα τα επιμέρους ζητήματα που αφορούν την εφαρμογή του νέου συστήματος. Οι εκπαιδευτικοί θα κληθούν να επιλέξουν τα βιβλία που θα χρησιμοποιηθούν σε κάθε μάθημα, διαμορφώνοντας έτσι ένα πιο ευέλικτο και προσαρμοσμένο εκπαιδευτικό περιβάλλον. Τα βιβλία που θα επιλεγούν θα διανεμηθούν στα σχολεία σε όλη τη χώρα με την έναρξη του σχολικού έτους 2027-2028, σηματοδοτώντας την πλήρη εφαρμογή του νέου μοντέλου. Η μετάβαση αυτή θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς αναμένεται να συμβάλει στην αναβάθμιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, ενισχύοντας την ποιότητα της διδασκαλίας και δίνοντας στους μαθητές πρόσβαση σε πιο σύγχρονο και ποικιλόμορφο εκπαιδευτικό υλικό. Το νέο σύστημα του πολλαπλού βιβλίου τονίζεται από πλευράς ΥΠΑΙΘΑ ότι αποτελεί μια από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στην εκπαίδευση, με στόχο ένα πιο ανοιχτό, σύγχρονο και αποτελεσματικό σχολείο που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της εποχής και της νέας γενιάς μαθητών.
Όπως τονίζει και το ΙΕΠ προβλέπεται διασύνδεση των βιβλίων με συμπληρωματικό ψηφιακό υλικό για καλύτερη εμπέδωση της διδασκαλίας. Η διασύνδεση των διδακτικών βιβλίων με το συμπληρωματικό ψηφιακό υλικό γίνεται σε δύο (2) επίπεδα: α) δίδεται η δυνατότητα διασύνδεσης του βιβλίου, τόσο στο σύνολό του (μακροεπίπεδο) όσο και κατά κεφάλαιο ή και κατά ενότητα (μικροεπίπεδο), με τα ψηφιακά μαθησιακά αντικείμενα του συμπληρωματικού υλικού μέσω συνδέσμου σε μορφή αναγνώσιμη και γραμμωτού κώδικα γρήγορης απόκρισης (QR code στο τεύχος του βιβλίου και κατάλληλο εικονίδιο στην ψηφιακή μορφή του και τα ψηφιακά μαθησιακά αντικείμενα) και β) δίδεται η δυνατότητα στοχευμένου εμπλουτισμού του ήδη πολυτροπικού περιεχομένου του βιβλίου με ψηφιακά μαθησιακά αντικείμενα, τα οποία αντιστοιχούν σε σημεία του κυρίως περιεχομένου ή των δραστηριοτήτων για τους μαθητές. Η διασύνδεση γίνεται μέσω συνδέσμου σε μορφή αναγνώσιμη και γραμμωτού κώδικα γρήγορης απόκρισης (QR code στο τεύχος του βιβλίου και κατάλληλο εικονίδιο στην ψηφιακή μορφή του και τα ψηφιακά μαθησιακά αντικείμενα).
Το συμπληρωματικό ψηφιακό υλικό, με το οποίο διασυνδέεται το περιεχόμενο του διδακτικού βιβλίου μπορεί να περιλαμβάνει ιδίως: εικόνες, κείμενα, αρχεία ήχου, βίντεο, προσομοιώσεις, οπτικοποιήσεις, πειράματα, επιδείξεις, μοντέλα, γραφήματα, δυναμικές γραφικές αναπαραστάσεις, διερευνήσεις/μικροπειράματα, εκπαιδευτικά παιχνίδια, δραστηριότητες πρακτικής και εξάσκησης, τεστ αξιολόγησης, χάρτες, εννοιολογικούς χάρτες, 3D χάρτες, παρτιτούρες, έργα τέχνης, παρουσιάσεις, χρονογραμμές, αναμεταδόσεις – podcast/broadcast, τρισδιάστατες 15 εικονικές περιηγήσεις (3D/Virtual Reality), περιηγήσεις, αντικείμενα ή εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας (Augmented Reality), ανοιχτές δραστηριότητες, εξερευνήσεις, εργαλεία, εφαρμογές λογισμικού, ιστοσελίδες, γλωσσάρια, οδηγούς, εγχειρίδια, λεξικά, ακολουθώντας σύγχρονες τεχνολογικές μεθόδους δημιουργίας, διαμοιρασμού και επαναχρησιμοποίησης μαθησιακών αντικειμένων.
Η νέα γενιά σχολικών βιβλίων έχει βλέμμα...ψηφιακό
Η φιλοσοφία των νέων διδακτικών βιβλίων βασίζεται σε μια ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη γνώση και τη μάθηση. Στη σύγχρονη εποχή, η ραγδαία εξέλιξη των μέσων επικοινωνίας και των ψηφιακών τεχνολογιών έχει μετασχηματίσει τον ρόλο του παραδοσιακού σχολικού εγχειριδίου, το οποίο δεν αποτελεί πλέον το μοναδικό και κλειστό εργαλείο διδασκαλίας. Αντίθετα, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται στη δημιουργία ενός ευρύτερου μαθησιακού περιβάλλοντος, όπου συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν διαφορετικά εκπαιδευτικά μέσα. Σε αυτό το πλαίσιο, η μάθηση προκύπτει μέσα από τη συνεργασία εκπαιδευτικών και μαθητών, την ανταλλαγή απόψεων και τη διαπραγμάτευση των νοημάτων, λαμβάνοντας υπόψη το κοινωνικό και πολιτισμικό συγκείμενο. Τα νέα διδακτικά βιβλία λειτουργούν πλέον ως μέρος ενός δυναμικού δικτύου ροών πληροφορίας. Συνδέονται άμεσα με τα Προγράμματα Σπουδών, αλλά και με ποικίλο συμπληρωματικό ψηφιακό υλικό, το οποίο εμπλουτίζει τη μαθησιακή διαδικασία. Έτσι, το εγχειρίδιο δεν περιορίζεται στην απλή μετάδοση γνώσεων, αλλά καθοδηγεί τη μαθησιακή πορεία, προτείνει δραστηριότητες και ενθαρρύνει την αξιοποίηση πολλαπλών πηγών. Η υβριδικότητα, δηλαδή ο συνδυασμός έντυπου και ψηφιακού υλικού, αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό αυτής της νέας προσέγγισης. Μέσα από αυτήν, ενισχύεται η ενεργός συμμετοχή των μαθητών, καλλιεργούνται δεξιότητες κριτικής σκέψης και προωθείται μια πιο ανοιχτή και ευέλικτη μορφή μάθησης, που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας.
Τέλος στο ένα σχολικό βιβλίο
Η εισαγωγή του πολλαπλού βιβλίου στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική καινοτομία που μετασχηματίζει τη μαθησιακή διαδικασία και ενισχύει τον ρόλο τόσο του/της εκπαιδευτικού όσο και των μαθητών. Αντί για ένα και μοναδικό εγχειρίδιο, οι μαθητές έχουν πρόσβαση σε περισσότερες πηγές γνώσης, γεγονός που εμπλουτίζει την εκπαιδευτική εμπειρία. Ένα από τα βασικότερα οφέλη είναι η πολυφωνία στη γνώση. Διαφορετικά βιβλία προσεγγίζουν τα ίδια θέματα με ποικίλους τρόπους, δίνοντας τη δυνατότητα στους μαθητές να κατανοήσουν βαθύτερα τις έννοιες και να δουν πολλαπλές οπτικές. Παράλληλα, ενισχύεται η κριτική σκέψη, καθώς οι μαθητές καλούνται να συγκρίνουν πληροφορίες, να αξιολογούν πηγές και να διαμορφώνουν τη δική τους άποψη, αντί να αποστηθίζουν ένα και μοναδικό κείμενο. Με απλά λόγια το πολλαπλό βιβλίο δεν αντικαθιστά απλώς το παραδοσιακό εγχειρίδιο, αλλά επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε και διδάσκουμε στο σύγχρονο σχολείο.
Αντιδράσεις για τα νέα βιβλία
Δεν πρόλαβαν να δοθούν στη δημοσιότητα τα σχολικά βιβλία και ήδη καταγράφονται οι πρώτες αρνητικές αντιδράσεις με εκπαιδευτικούς να εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για το περιεχόμενο αυτών.Εκπαιδευτικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν καταξιωμένοι εκδοτικοί οργανισμοί και συγγραφείς με επιστημονικό κύρος και θεσμική αξιοπιστία, προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα και η αντικειμενικότητα των νέων βιβλίων.
Χαρακτηριστική η άποψη της Δρ Τίνας Νάντσου Ειδικής συμβούλου εκπαίδευσης Perimeter Institute for Theoretical Physics Canada που σημειώνει ότι «θεωρώ απαράδεκτο να ανατίθεται η συγγραφή σχολικών βιβλίων σε ομιλο φροντιστήριων. Δεν πρόκειται για εκδοτικό οίκο με θεσμικό ρόλο στην εκπαίδευση, αλλά για ιδιωτική επιχείρηση με ξεκάθαρο εμπορικό συμφέρον. Η επιλογή αυτή μυρίζει διαφήμιση της παραπαιδείας από χιλιόμετρα, και τίποτε περισσότερο. Αναμένουμε, φυσικά, να δούμε τα ίδια τα βιβλία του φροντιστηριου για να τα κρίνουμε και ως προς το περιεχόμενό τους, τοτε θα εχουμε πληρη εικονα- ελπιζω αληθεια να ειναι καλα. Ωστόσο, σε προσωπικό επίπεδο, όταν συνάδελφοι με ρωτούν ποιο βιβλίο να επιλέξουν για τα σχολεία τους, η θέση μου θα είναι ξεκάθαρη. Μακριά από τα φροντιστήρια, μακρια απο την παραπαιδεια. Η έμμεση διαφήμιση ενός ομίλου φροντιστηρίων μέσα από τα σχολικά βιβλία είναι θεσμικά και ηθικά απαράδεκτη. Ουσιαστικά κατευθύνεις τους μαθητές προς συγκεκριμένη ιδιωτική δομή φροντιστηριων. Εξίσου φυσικά απαράδεκτη ήταν και η προώθηση ιδιωτικού σχολείου μέσα από βιβλία φυσικής στο Δημοτικό. Αντί να αξιοποιηθούν καταξιωμενοι εκδοτικοι οικοι και συγγραφεις, όπως οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, που αποτελουν έναν δημόσιο και αξιόπιστο οργανισμό υψηλού διεθνούς κύρους, επιλέγονται λύσεις απο το ΙΕΠ και το ΥΠΕΘ που γεννούν σοβαρά ερωτήματα. Όταν μιλάμε για εκπαιδευτικό υλικό που θα παει σε ολα τα σπιτια και που χρηματοδοτείται από τους φόρους όλων μας, τέτοιες επιλογές του ΙΕΠ δεν είναι απλώς ατυχείς, είναι προκλητικές για τους πολιτες. Αναμένοντας λοιπον και τα ιδια τα σχολικά βιβλια για να κανουμε δημοσια κριτικη. Και θα κάνουμε αυστηρή κριτική γιατί εμείς πληρώσαμε αυτά τα βιβλία.»
