«Καμπανάκι» του Συνήγορου του Πολίτη για ρατσιστικά σχόλια και αρνητικά στερεότυπα σε σχολικά βιβλία και φυλλάδια που διανεμήθηκαν σε μαθητές. Ειδικότερα η Αρχή δέχθηκε αναφορες για φράσεις με αρνητικά στερεότυπα και ρατσιστικά στοιχεία, όπως η φράση «τεμπέληδες» σε βιβλίο Γ΄ Λυκείου και η αναφορά «τον αράπη κι αν τον πλύνεις, το σαπούνι σου χαλάς» σε φυλλάδιο δημοτικού. Ο Συνήγορος του Πολίτη εξέτασε τις επίμαχες αναφορές και διαπίστωσε την ορθότητα των καταγγελιών, ζητώντας διορθώσεις και παρεμβάσεις στο σχολικό υλικό για την αποφυγή ανάλογων περιπτώσεων στο μέλλον.
Οι επίμαχες αναφορές που ξεσήκωσαν αντιδράσεις για ρατσισμό και στερεότυπα
Στο βιβλίο «Αρχές Οικονομικής Θεωρίας» της Γ΄ Λυκείου (Γενικού και ΕΠΑΛ) στο Κεφάλαιο 9, «Οικονομικές Διακυμάνσεις-Πληθωρισμός-Ανεργία», στο υποκεφάλαιο 4 «Ανεργία», μεταξύ άλλων, αναφέρεται ότι «…Επίσης άτομα τα οποία μπορούν να εργαστούν, αλλά για διάφορους λόγους δε θέλουν, για παράδειγμα, τεμπέληδες, δεν ανήκουν στο εργατικό δυναμικό. Συνεπώς, τα άτομα τα οποία δεν μπορούν ή δε θέλουν να εργαστούν αποτελούν τον οικονομικά μη ενεργό πληθυσμό…». Κατόπιν σχετικής έρευνας, ο Συνήγορος ενημερώθηκε ότι η συγκεκριμένη φράση διαγράφεται κάθε χρόνο από τη διδακτέα ύλη της Γ΄ τάξης στο Γενικό Λύκειο. Ωστόσο, δεν φαίνεται να ισχύει το ίδιο όσον αφορά τη διδακτέα ύλη του βιβλίου στη Γ΄ τάξη των ΕΠΑΛ. Η εν λόγω διατύπωση, ωστόσο, αναπαράγει ένα αρνητικό στερεότυπο σχετικά με τους λόγους που ένας/μία πολίτης δεν εργάζεται και τροφοδοτεί επιζήμιες αναπαραστάσεις. Η φράση «τεμπέληδες» αφαιρέθηκε από τη διδασκαλία της Γ΄ τάξης των ΕΠΑΛ και προβλέπεται η διόρθωσή της στις επόμενες ανατυπώσεις του βιβλίου «Αρχές Οικονομικής Θεωρίας».
Γονείς μαθητή Δημοτικού διαπίστωσαν ότι σε φυλλάδιο που, όπως αναφέρθηκε είχε αντληθεί από τον ιστοχώρο του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου, και δόθηκε στους/στις μαθητές/τριες από εκπαιδευτικό της τάξης περιλαμβανόταν ως παράδειγμα για τη μελέτη της κλίσης ονομάτων, η φράση «τον αράπη κι αν τον πλύνεις, το σαπούνι σου χαλάς», με οδηγία να προσεχθεί η κλίση του ουσιαστικού «αράπης». Κατόπιν, ενεργοποίησης των γονέων τόσο προς τη σχολική μονάδα όσο και προς το ΠΣΔ αφαιρέθηκε το φυλλάδιο αυτό, που αυτονόητα αναπαράγει προβληματικά στερεότυπα.
Παρά το γεγονός ότι στον ιστοχώρο του ΠΣΔ αναφέρεται ρητά η απουσία ελέγχου και ευθύνης για το περιεχόμενο που προέρχεται από χρήστες θεωρείται ότι είναι σκόπιμο να προταθεί μέσω του Υπουργείου η ανάρτηση στον ιστοχώρο σχετικής οδηγίας αυξημένης εγρήγορσης των χρηστών/τριών ως προς το περιεχόμενο που αναρτάται προς αξιοποίηση στα σχολεία της χώρας, για την αποφυγή, μεταξύ άλλων, φράσεων και όρων που θα μπορούσαν να αξιολογηθούν ως ρατσιστικοί και στερεοτυπικοί.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το φυλλάδιο με τη ρατσιστική φράση αποσύρθηκε από τη χρήση, ενώ το ΙΕΠ και το ΙΤΥΕ «Διόφαντος» ενημέρωσαν για οδηγίες ευαισθητοποίησης των εκπαιδευτικών και αυστηρότερη επιμέλεια του περιεχομένου που αναρτάται στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο (ΠΣΔ). Στους νέους όρους χρήσης του ΠΣΔ αναφέρεται ότι απαγορεύεται η ανάρτηση περιεχομένου που ενισχύει προκαταλήψεις ή προσβάλει ομάδες ατόμων, ενώ οι εκπαιδευτικοί καλούνται να εφαρμόζουν αυξημένη επιμέλεια και να προάγουν ισότητα, συμπερίληψη και σεβασμό στη διαφορετικότητα.
Όπως τονίζεται από πλευράς Συνηγόρου του Πολίτη «με τις παρεμβάσεις αυτές ενισχύεται η ισότητα, η συμπερίληψη και ο σεβασμός στη διαφορετικότητα στην εκπαίδευση.»
