Νέα δεδομένα για την ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος της χώρας δημιουργεί η ενεργοποίηση του μηχανισμού «on-bill financing», που ενσωματώνεται πλέον στον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, ανοίγοντας τον δρόμο για παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας σε κατοικίες και επιχειρήσεις χωρίς αρχική οικονομική επιβάρυνση και με αποπληρωμή μέσω των λογαριασμών ενέργειας σε βάθος χρόνου.
Με τη νέα ρύθμιση, ιδιοκτήτες ακινήτων θα μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις για έργα ενεργειακής αναβάθμισης που θα περιλαμβάνουν την προμήθεια εξοπλισμού, όπως αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και φωτοβολταϊκά συστήματα, αλλά και εργασίες εγκατάστασης ή άλλες παρεμβάσεις βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, όπως αντικατάσταση κουφωμάτων και αναβάθμιση υποδομών.
Το νέο μοντέλο θεωρείται ότι μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης, ιδιαίτερα για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα δυσκολεύονταν να προχωρήσουν σε επενδύσεις εξοικονόμησης λόγω του υψηλού αρχικού κόστους. Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι οι παρεμβάσεις θα μπορούν να υλοποιούνται χωρίς προκαταβολή, ενώ η αποπληρωμή θα γίνεται σταδιακά μέσω των λογαριασμών ενέργειας, συνδέοντας ουσιαστικά τη χρηματοδότηση με τα οφέλη της εξοικονόμησης.
Παράλληλα, το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει προστατευτικές δικλείδες για τους καταναλωτές. Οι χρεώσεις που αφορούν τις ενεργειακές υπηρεσίες θα εμφανίζονται διακριτά στους λογαριασμούς και δεν θα θεωρούνται χρεώσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ δεν θα επιτρέπεται διακοπή ηλεκτροδότησης αποκλειστικά λόγω οφειλών που σχετίζονται με ενεργειακές αναβαθμίσεις. Επιπλέον, η συμμετοχή σε τέτοια σχήματα δεν θα περιορίζει το δικαίωμα αλλαγής παρόχου ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, παρά τα αναμενόμενα οφέλη, η εφαρμογή του «on-bill financing» συνοδεύεται και από προκλήσεις που προκαλούν προβληματισμό στην αγορά. Ένας από τους βασικούς κινδύνους αφορά την πιθανή επιβάρυνση των νοικοκυριών, καθώς το κόστος των παρεμβάσεων θα μεταφέρεται στους λογαριασμούς ενέργειας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σε περιβάλλον αυξημένου ενεργειακού κόστους, πρόσθετες χρεώσεις ενδέχεται να ασκήσουν πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, ιδιαίτερα σε καταναλωτές με περιορισμένη δυνατότητα αποπληρωμής.
Παράλληλα, ειδικοί επισημαίνουν την ανάγκη πλήρους διαφάνειας στις συμβάσεις, καθώς τα νέα σχήματα μπορεί να συνδυάζουν εξοπλισμό, εργασίες, χρηματοδότηση και πρόσθετες επιβαρύνσεις. Η σαφής αποτύπωση του συνολικού κόστους θεωρείται κρίσιμη προκειμένου να αποφευχθούν φαινόμενα αδιαφάνειας ή «κρυφών» χρεώσεων.
Ερωτήματα διατυπώνονται και για την πραγματική απόδοση των παρεμβάσεων. Εάν οι εργασίες ή ο εξοπλισμός δεν οδηγήσουν στην αναμενόμενη εξοικονόμηση ενέργειας, υπάρχει ο κίνδυνος οι καταναλωτές να συνεχίσουν να αποπληρώνουν έργα χωρίς ουσιαστικό οικονομικό όφελος, αποδυναμώνοντας τη λογική του μοντέλου.
Τέλος, προκλήσεις αναμένεται να προκύψουν και σε περιπτώσεις μεταβίβασης ακινήτων ή αλλαγής ενοικιαστών, καθώς θα απαιτηθεί σαφές πλαίσιο για τη διαχείριση των υποχρεώσεων αποπληρωμής.
