Ο σχεδιασμός του Εθνικού Απολυτηρίου αποτελεί προτεραιότητα του Υπουργείου Παιδείας επιχειρώντας να αναδιαμορφώσει το πλαίσιο φοίτησης και εξέτασης στο Λύκειο και κατ΄επέκταση ο τρόπος εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση χωρίς οι Πανελλήνιες να αποτελεί το μοναδικό εχέγγυο εισόδου στο πανεπιστήμιο.
Οι οριστικοί άξονες και το πλήρες σχέδιο που αποτελούν το Εθνικό Απολυτήριο ακόμη δεν έχουν διευκρινιστεί πλήρως όμως όπως τονίζεται από την ηγεσία του ΥΠΑΙΘΑ πρόκειται για μια βαθιά «τομή» για την ενίσχυση του κύρους του Λυκείου και την αποκατάσταση της αξιοπιστίας του ελληνικού απολυτηρίου. Όπως όμως εξηγεί ο εκπαιδευτικός αναλυτής Στράτος Στρατηγάκης το νέο σύστημα κινδυνεύει να δημιουργήσει ένα ακόμη πιο βαρύ και πιεστικό εξεταστικό πλαίσιο, μετατρέποντας το Λύκειο σε μια ατέρμονη δοκιμασία που θυμίζει «Πανελλήνιες σε τρεις δόσεις».
Όπως σημειώνει «η συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο πρέπει να ξεκινά από την αρχή. Τι και γιατί διδάσκουμε και πώς το διδάσκουμε. Το σχολείο μας έχει μείνει σε παλιές εποχές. Είναι δυνατόν έχοντας ήδη διανύσει το ¼ του 21ου αιώνα να διδάσκουμε Οικονομία και Πληροφορική μόνο σε μία ομάδα μαθητών (τους μαθητές της ομάδας προσανατολισμού Οικονομίας και Πληροφορικής); Είναι δυνατόν να εισάγονται στις σχολές Ψυχολογίας και Ιατρικής υποψήφιοι που δεν έχουν διδαχθεί Μαθηματικά και Στατιστική; Είναι δυνατόν να υπάρχουν ακόμη οι 4 κατευθύνσεις, που μπορεί να λέγονται δέσμες ή ομάδες προσανατολισμού αλλά πρόκειται για το ίδιο αναχρονιστικό πλαίσιο; Η συζήτηση, λοιπόν, ξεκινά από τη μέση και όχι από την αρχή.» Αυτή η διαπίστωση εν πολλοίς επιβεβαιώνει και τα σαθρά στηρίγματα πάνω στα οποία θα εδράζονται οι όποιες αλλαγές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
{https://exchange.glomex.com/video/v-dclwn1og1aqh?integrationId=40599y14juihe6ly}
Από τη γνώση… στην εξέταση
Η φιλοσοφία του Εθνικού Απολυτηρίου, όπως παρουσιάστηκε, εστιάζει κυρίως στον τρόπο αξιολόγησης και όχι στο περιεχόμενο της εκπαίδευσης. Τα εξεταζόμενα μαθήματα παραμένουν τα ίδια· αυτό που αλλάζει είναι ότι τα θέματα θα προέρχονται εξ ολοκλήρου από την Τράπεζα Θεμάτων, ενώ τα γραπτά θα ψηφιοποιούνται, θα αποθηκεύονται σε αποθετήριο και θα ελέγχονται δειγματοληπτικά από εξωτερικούς βαθμολογητές. Παράλληλα, ο βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου θα συνυπολογίζει τις επιδόσεις και των τριών τάξεων του Λυκείου, καθιστώντας κάθε σχολική χρονιά «κομβική» για το μέλλον των μαθητών. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο μαθητής θα βρίσκεται σε καθεστώς εξεταστικής πίεσης για τρία συνεχή χρόνια. Το Λύκειο παύει να είναι χώρος μάθησης και εξελίσσεται σε μια «μαραθώνια» διαδικασία προετοιμασίας και αξιολόγησης.
Σύμφωνα με την πρόταση, οι επιδόσεις των μαθητών και των τριών τάξεων του Λυκείου θα συνυπολογίζονται στον τελικό βαθμό του Εθνικού Απολυτηρίο. Αυτό σημαίνει ότι οι μαθητές θα «κρίνονται» όχι μόνο από την Γ’ Λυκείου όπως συμβαίνει σήμερα με τις Πανελλήνιες αλλά και από τη Β’ και έστω και την Α’ Λυκείου, δημιουργώντας μια πολλαπλή πίεση εξέτασης σε τρία επίπεδα. Η Α’ Λυκείου, ειδικά, δεν είναι τάξη όπου οι μαθητές βρίσκονται στο τελικό στάδιο ωρίμανσης· αντιθέτως, δοκιμάζουν, προσαρμόζονται, πειραματίζονται με κατεύθυνση και ύλη. Η βαρύτητά της σε μια υψηλών απαιτήσεων διαδικασία όπως το Εθνικό Απολυτήριο μπορεί να επιβάλει άδικες συνέπειες για παιδιά που τότε δεν έχουν κατασταλάξει ως προς τις σπουδές που επιθυμούν.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dcox86mxowzt?integrationId=40599y14juihe6ly}
Ένα παλιό σύστημα με νέο περιτύλιγμα
Εξάλλου όπως επισημαίνει ο κ. Στρατηγάκης η ιδέα του Εθνικού Απολυτηρίου δεν είναι νέα. Είχε εφαρμοστεί ήδη τη δεκαετία του ’90 επί Αρσένη, με σχεδόν πανομοιότυπη λογική: οι μαθητές εξετάζονταν στα μαθήματα του σχολείου τους με κοινά θέματα σε εθνικό επίπεδο και προσαρμογή του προφορικού βαθμού στον γραπτό. Το αποτέλεσμα ήταν, τότε, το 30% των μαθητών της Β’ Λυκείου να αποτύχει και να μείνει στην ίδια τάξη, οδηγώντας σε κοινωνική κατακραυγή και τελικά στην απόσυρση του συστήματος. Το νέο σχέδιο δείχνει να επαναλαμβάνει το ίδιο λάθος, απλώς με περισσότερη τεχνολογία: ψηφιοποίηση γραπτών, ηλεκτρονική τράπεζα θεμάτων, επιτροπές ελέγχου. Όμως, η τεχνολογική «αναβάθμιση» δεν αναιρεί την παιδαγωγική αδυναμία του συστήματος. Η μάθηση δεν μετριέται με αλγορίθμους, ούτε διασφαλίζεται με περισσότερα τεστ.
Μάλιστα θέτει εύλογα ερωτήματα και για το τι μέλλει γενέσθαι με τα ΕΠΑΛ. Σημειώνει ότι «Τι θα γίνει με τα ΕΠΑΛ; Το 1999 δεν έδιναν απολυτήριο ισότιμο με του Γενικού Λυκείου, οπότε εξαιρέθηκαν από το σύστημα των Πανελλαδικών. Τώρα δίνουν απολυτήριο Λυκείου ισότιμο με του Γενικού Λυκείου και εξετάζονται και αυτοί οι μαθητές με τράπεζα θεμάτων. Αυτό σημαίνει ότι θα ισχύσουν και για τα ΕΠΑΛ αυτά τα μέτρα, με απρόβλεπτες συνέπειες στο ποσοστό αποτυχίας. Το σύστημα αυτό δοκιμάστηκε, λοιπόν, και οι τότε εμπνευστές του απέτυχαν να προβλέψουν τι θα συμβεί, βρέθηκαν προ οδυνηρής εκπλήξεως, όπως πιστεύω ότι θα βρεθούν και οι σύγχρονοι μιμητές τους.»
{https://exchange.glomex.com/video/v-dcn4h2jdj5ep?integrationId=40599y14juihe6ly}
Τριπλές Πανελλήνιες επιμελώς κρυμμένες
Η αναφορά του σε «πανελλήνιες εξετάσεις και στις τάξεις του Λυκείου» ουσιαστικά αποτελούν σύνοψη των όσων έχουν ήδη αποτυπωθεί από τους αρμοδίους χωρίς όμως να γίνει επ ουδενί παραδοχή για τριπλές Πανελλήνιες καθώς θα πυροδοτήσει θύελλα αντιδράσεων. Όπως τονίζει ο εκπαιδευτικός αναλυτής με τα δεδομένα ότι στο προτεινόμενο σύστημα όλα τα θέματα θα προέρχονται από την Τράπεζα Θεμάτων, όχι μόνο το μισό ποσοστό όπως σήμερα, θα γίνεται κλήρωση θεμάτων και όχι επιλογή, προφορικός βαθμός θα προσαρμόζεται ώστε να μην αποκλίνει υπερβολικά από τον γραπτό. Αυτές οι ρυθμίσεις, αν συνδυαστούν με την τακτική αξιολόγηση των τριών τάξεων, μπορούν να μετατρέψουν κάθε χρονιά του Λυκείου σε ένα «εξεταστικό στάδιο», με συνεχείς ενδιάμεσες δοκιμασίες και την πίεση της συνεχούς αξιολόγησης.
Χαρακτηριστική η άποψη του Στρατηγάκη ότι «βλέπουμε ότι η ανάγκη να μην ακούγεται σαν Πανελλαδικές Εξετάσεις και στις 3 τάξεις του Λυκείου το ΕθΑπ, φέρνει την Τράπεζα Θεμάτων και την ψηφιοποίηση των γραπτών που δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει. Τα προβλήματα που δημιουργεί είναι πολύ περισσότερα από το να υπήρχαν Πανελλαδικές Εξετάσεις. Αλλά οι Πανελλαδικές Εξετάσεις ακούγονται κάπως, οπότε προσπαθούμε να πούμε ότι δεν είναι Πανελλαδικές.»
Οι μαθητές, ήδη εξουθενωμένοι από φροντιστήρια και συνεχείς αξιολογήσεις, θα βρίσκονται αντιμέτωποι με εξετάσεις εθνικού χαρακτήρα σε κάθε τάξη, χωρίς περιθώριο για αποτυχία. Η ψηφιοποίηση των γραπτών και η αποθήκευσή τους σε αποθετήριο φαίνεται μοντέρνα επιλογή, αλλά στην πράξη μεταφράζεται σε τεράστιο διοικητικό φόρτο. Υπολογίζεται ότι θα πρέπει να ψηφιοποιούνται περίπου 2,5 εκατομμύρια γραπτά κάθε χρόνο – μια διαδικασία χρονοβόρα και δαπανηρή, που περισσότερο θυμίζει γραφειοκρατική άσκηση παρά ουσιαστική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Κι ενώ η κυβέρνηση επιδιώκει να αποφύγει τη φράση “Πανελλήνιες σε τρεις τάξεις”, το αποτέλεσμα θα είναι παρόμοιο: συνεχείς εξετάσεις, κοινά θέματα, τυποποιημένη βαθμολόγηση, πίεση σε μαθητές και καθηγητές.
Το ζητούμενο: παιδεία, όχι μηχανισμός εξετάσεων
Σε κάθε περίπτωση σύμφωνα με τον κ. Στρατηγάκη η ουσία της μεταρρύθμισης δεν πρέπει να είναι η αλλαγή του εξεταστικού συστήματος, αλλά η αναμόρφωση του περιεχομένου της εκπαίδευσης. Αν δεν απαντήσουμε στο «τι» και «πώς» διδάσκουμε, όποιο σύστημα κι αν εφαρμόσουμε θα είναι καταδικασμένο να αποτύχει. Αν το Εθνικό Απολυτήριο δεν συνοδευτεί από μια συνολική εκπαιδευτική αναθεώρηση, θα παραμείνει απλώς μια αλλαγή στη φόρμα, όχι στην ουσία. Και τότε, το ελληνικό σχολείο δεν θα γίνει πιο αξιόπιστο· θα γίνει απλώς πιο εξουθενωτικό. Οι μαθητές μας αξίζουν κάτι καλύτερο από τρεις συνεχόμενες δόσεις Πανελληνίων. Αξίζουν μια Παιδεία που τους προετοιμάζει για τη ζωή, όχι για τις εξετάσεις.
