Στην Ελλάδα, η συμπλήρωση του 67ου έτους της ηλικίας ενός δημοσίου υπαλλήλου συνεπάγεται, κατά γενικό κανόνα, την υποχρεωτική αποχώρησή του από την υπηρεσία.
Μαζί του, όμως, αποχωρεί και ένα σημαντικό κεφάλαιο γνώσης, εμπειρίας και τεχνογνωσίας, στη δημιουργία του οποίου έχουν επενδύσει επί δεκαετίες τόσο η Πολιτεία όσο και ο ίδιος ο υπάλληλος.
Γιατί, λοιπόν, ένας συνταξιούχος δημόσιος υπάλληλος, ο οποίος έχει τη διάθεση και την ικανότητα να συνεχίσει να προσφέρει, να μην έχει τη δυνατότητα να επιστρέψει στην υπηρεσία του ή ακόμη και σε κάποια άλλη δημόσια υπηρεσία, με διαφορετική μορφή απασχόλησης, όπως συμβαίνει στον ιδιωτικό τομέα;
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν ήδη αντίστοιχα θεσμικά πλαίσια. Στην Ολλανδία προβλέπεται η δυνατότητα σύναψης νέας σύμβασης ορισμένου χρόνου μετά τη συνταξιοδότηση, στο Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόζονται ευέλικτες μορφές επαναπρόσληψης και μερικής συνταξιοδότησης, ενώ στη Γερμανία και τη Γαλλία παρέχεται, υπό προϋποθέσεις, η δυνατότητα παράτασης της υπηρεσίας. Στην Ιρλανδία, επίσης, υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για την επαναπρόσληψη συνταξιούχων με ιδιαίτερη κατάρτιση και εμπειρία.
Παρά τις διαφορές μεταξύ των επιμέρους συστημάτων, η προσέγγιση είναι κοινή: η συμπλήρωση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης δεν σημαίνει απαραίτητα και το τέλος της παραγωγικής προσφοράς ενός ανθρώπου.
Θα μπορούσε, κατά την άποψή μου, να εξεταστεί και στην Ελλάδα η θεσμοθέτηση ενός αντίστοιχου πλαισίου, με βασικούς άξονες:
● Τη δημιουργία Εθνικού Μητρώου Εμπειρίας και Τεχνογνωσίας Συνταξιούχων Δημοσίων Υπαλλήλων.
● Τη δυνατότητα απασχόλησής τους στην υπηρεσία από την οποία αποχώρησαν ή σε άλλον δημόσιο φορέα, με συμβάσεις μερικής απασχόλησης, ορισμένου χρόνου ή έργου, ακόμη και μετά το 67ο έτος της ηλικίας τους.
● Την αξιοποίηση της εξειδικευμένης εμπειρίας τους για την αντιμετώπιση σύνθετων διοικητικών, επιστημονικών και τεχνικών υποθέσεων.
● Την εκπαίδευση και καθοδήγηση των νεότερων υπαλλήλων, καθώς και την οργανωμένη καταγραφή και μεταφορά της συσσωρευμένης γνώσης.
Η χρησιμότητα μιας τέτοιας πρωτοβουλίας γίνεται περισσότερο αντιληπτή σε υπηρεσίες όπως ο ΕΦΚΑ, η ΑΑΔΕ, οι πολεοδομίες και οι τεχνικές υπηρεσίες των δήμων και των περιφερειών. Πρόκειται για υπηρεσίες όπου η πολυπλοκότητα της νομοθεσίας και οι συνεχείς μεταβολές της καθιστούν την πολυετή εμπειρία ιδιαίτερα σημαντική. Όσοι συναλλασσόμαστε καθημερινά με αυτές τις υπηρεσίες γνωρίζουμε πόσο καθοριστική μπορεί να είναι η εμπειρία ενός υπαλλήλου στην επίλυση μιας δύσκολης υπόθεσης.
Βεβαίως, η εφαρμογή ενός τέτοιου θεσμού θα πρέπει να διέπεται από αντικειμενικά κριτήρια επιλογής, διαφάνεια, σαφώς καθορισμένη διάρκεια απασχόλησης και αξιολόγηση του παραγόμενου έργου. Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να λειτουργεί εις βάρος των νέων προσλήψεων ή της υπηρεσιακής εξέλιξης των νεότερων υπαλλήλων.
Δεν πρόκειται για πρόταση αύξησης των ορίων συνταξιοδότησης ή υποχρεωτικής παράτασης του εργασιακού βίου, αλλά για μια διαφορετική αντίληψη ως προς τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού της δημόσιας διοίκησης.
Από τη στιγμή που η Πολιτεία έχει ήδη αναγνωρίσει ασφαλιστικά τη δυνατότητα απασχόλησης των συνταξιούχων, θεωρώ ότι αξίζει να ανοίξει η συζήτηση και για την αξιοποίησή τους στο Δημόσιο. Είναι, άλλωστε, παράδοξο το κράτος να επενδύει επί δεκαετίες στην κατάρτιση και την εξειδίκευση των υπαλλήλων του και να μην έχει προβλέψει έναν οργανωμένο τρόπο αξιοποίησης της εμπειρίας τους μετά τη συνταξιοδότηση.
(Ο Απόστολος Γκούνης είναι Οικονομολόγος και πιστοποιημένος επαγγελματίας e-ΕΦΚΑ)

































