Η συνάντηση των τριών ηγετών (Σι-Πούτιν-Τραμπ) στην κινεζική πόλη Σεντσέν, την έδρα της κινεζικής υψηλής τεχνολογίας, δεν πήρε τον χάρακα να σχεδιάσει την «νέα Γιάλτα» όπως αφελώς περίμεναν κάποιοι αλλά μέσα από τις τέσσερεις αποφάσεις, έδειξε ότι υπάρχει κλίμα συνεννόησης μόνο σε ότι αφορά τα κοινά συμφέροντα. Όχι όμως στους ανταγωνισμούς για τα «μεγάλα» (εμπορικοί φραγμοί, τεχνητή νοημοσύνη, πυρηνικά, πόλεμοι).
Έδειξε επίσης η συνάντηση ότι θέλουν να βάλουν κανόνες, όχι στους εαυτούς τους, αλλά στη λειτουργία και στα εμπόδια που τους βάζουν οι Διεθνείς Οργανισμοί, όπως τα Ηνωμένα Έθνη και το Διεθνές Δικαστήριο Εγκλημάτων.
Οι τέσσερις αποφάσεις, μετά από την 90 λεπτών τριμερή συνάντηση, αφορούν: την μεταρρύθμιση των Ηνωμένων Εθνών ώστε να είναι πιο «αποτελεσματικό», την αύξηση παραγωγής πετρελαίου, την διατήρηση της ασυλίας των κυβερνητικών εκπροσώπων, τον περιορισμό του Διεθνούς Δικαστηρίου Εγκλημάτων και τέλος τη διεξαγωγή διαλόγου για περιορισμό των πυρηνικών κινδύνων και της διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
Στη διμερή συνάντηση μεταξύ Τραμπ και Πούτιν συζητήθηκε το Ουκρανικό ενώ στη συνάντηση Πούτιν-Σι, την προηγουμένη μέρα είναι προφανές ότι συζητήθηκαν οι κοινοί στόχοι των δυο πλευρών.
Στο θέμα της Τεχνητής Νοημοσύνης που προκάλεσε τριβές με το «κατασκοπευτικό» θρίλερ της NVIDIA, ο Σι ζήτησε να μη χαθεί ο ανθρώπινος έλεγχος αλλά ούτε ο Τραμπ ούτε η κινεζική πλευρά θέλουν να πάρουν δεσμεύσεις μια και θεωρούν ότι η κάθε μία θα αποκτήσει υπεροχή στο μέλλον.
Σε ότι αφορά τα πυρηνικά όπλα οι ΗΠΑ και η Ρωσία διαθέτουν από 5.500 περίπου πυρηνικές κεφαλές και παράλληλα αναπτύσσουν νέες τεχνολογίες (υπερηχητικά όπλα, ευέλικτα τύπου Oreshnik, πυρηνικές τορπίλες κλπ) ενώ η Κίνα έχει μόνο 600 και σκοπεύει μέχρι το 2030 να αποκτήσει 1.000. Θεωρεί δε ζήτημα προς συζήτηση την ύπαρξη των βρετανικών και γαλλικών πυρηνικών.
Η κατάσταση αυτή δεν ευνοεί γενικότερες συζητήσεις για περιορισμό και παραμένουν στα ευχολόγια και η προσπάθεια μη διάδοσης σε άλλες χώρες (βλέπε Ιράν).
Παράλληλα, ο «Συνασπισμός των Προθύμων», που αποτελείται κυρίως από ευρωπαϊκά κράτη του ΝΑΤΟ, συνεδρίασε για να αποφασίσει ένα νέο γενναίο πακέτο βοήθειας στο καθεστώς Ζελένσκι και να αναζητήσει ρόλο στον παγκόσμιο καταμερισμό κερδών και συμφερόντων.
Η προσβολή της γέφυρας του στενού του Κερτς που συνδέει την Κριμαία με την ρωσική απέναντι πλευρά, με ολλανδικούς πυραύλους καθώς και δυο διυλιστηρίων που εφοδιάζουν με πετρέλαιο τα ρωσικά στρατεύματα του μετώπου, δείχνει τις προθέσεις της ευρωπαϊκής πλευράς για συνέχιση της φθοράς της ρωσικής ισχύος.
Η αμερικανική πλευρά ενισχύει με τρίτο αεροπλανοφόρο τις δυνάμεις της στην περιοχή του Περσικού προσπαθώντας να διατηρήσει ένα μόνιμο αποκλεισμό της ιρανικής οικονομίας.
Από την μεριά του το Ιράν απειλεί με επιθέσεις ακόμη και σε ευρωπαϊκές χώρες αν συνεχιστούν οι επιθέσεις.
Η εμφάνιση αμερικανικών αεροσκαφών ανεφοδιασμού στη βάση της Πάφου στην Κύπρο δείχνει ότι αναζητούνται εναλλακτικές λύσεις μετά την καταστροφή αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο. Οι επιπτώσεις στην ανεξαρτησία του νησιού είναι εμφανείς.
Οι ΗΠΑ προσπαθούν να διατηρήσουν ότι έχει μείνει από την παγκόσμια ηγεμονία τους με οικονομικές απειλές και στρατιωτικά μέσα, διατηρώντας υπό έλεγχο την Ευρώπη και την Λατινική Αμερική αλλά και τους παγκόσμιους διαδρόμους του εμπορίου.
Η Ρωσία προσπαθεί να ξεφύγει από την ασφυκτική οικονομική πίεση και την στρατιωτική περικύκλωση στην Ευρώπη και στην κεντρική Ασία.
Η Κίνα κερδίζει χρόνο για την οικονομική και τεχνολογική ηγεμονία. Σχεδιάζει τώρα την εμπορική σύνδεση των «τριών Κόλπων», του Σεντσέν (έδρα της BYD, Huawei, κοντά στο Χονγκ Κονγκ) με το Τόκιο (παρά τις κακές σχέσεις με την Ιαπωνία) και το Σαν Φραντσίσκο, προσπαθώντας να επεκταθεί και να υπερκεράσει τους αμερικανικούς φραγμούς και τις ιαπωνικές αντιρρήσεις.
Η Ευρώπη αποδυναμωμένη οικονομικά, παίζει όλα της τα χαρτιά στην ενίσχυση της Ουκρανίας για να φθείρει τη Ρωσία. Η «οικονομία πολέμου» στην οποία στήριξε από το 2024 την ελπίδα γενικότερης οικονομικής ανάπτυξης των βιομηχανικών χωρών της δεν επιβεβαιώνεται και έχει επιπτώσεις στις κοινωνίες.
Στο παγκόσμιο σύστημα δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για μείωση των ανταγωνισμών και επόμενα των πολέμων. Η μείωση της αμερικανικής ισχύος και η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας δημιούργησαν πολλούς πόλους, με κυρίαρχο της Κίνας, που δεν είναι διατεθειμένοι να γυρίσουν στην εποχή της αμερικανικής μονοκρατορίας της δεκαετίας του 1990.
Οι ανταγωνισμοί έχουν περάσει το σημείο συνύπαρξης ή αμοιβαίας κατανομής ρόλων και επιρροής και βρίσκονται σε φάση σύγκρουσης, για την ώρα «δι’ αντιπροσώπων».
Βέβαια, η προοπτική δεν είναι μονόδρομος. Συνυπάρχουν εξάρσεις, υφέσεις και παζάρια, με συνομιλίες και πισώπλατα μαχαιρώματα, όπως συμβαίνει ιστορικά σε περιόδους που διακυβεύονται τα κρίσιμα συμφέροντα των κυρίαρχων χωρών.
Μαζί με τις κυρίαρχες χώρες ανοίγει η όρεξη και για άλλες περιφερειακές που οσμίζονται κέρδη, ειδικά όταν οι γείτονες είναι υποχωρητικοί ή εξαρτώμενοι από εξωτερικές «συμμαχίες» και εσωτερικά ολιγαρχικά συμφέροντα και εδώ περιλαμβάνεται σαν χαρακτηριστική περίπτωση κινδύνου η Ελλάδα.
Το πιθανότερο είναι ότι οι κρίσεις θα συνεχιστούν (παγκόσμια και περιφερειακά). Ακόμη και αν κλείσει ένας πόλεμος θα ανοίξει κάποιος άλλος. Η εξωτερική ανασφάλεια θα συνδυάζεται με εσωτερικές κρίσεις.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον οι λαοί δεν έχουν περιθώρια εφησυχασμού.
(Ο Νίκος Τόσκας είναι υποστράτηγος ε.α. και πρώην υπουργός)































