Τα αυταρχικά καθεστώτα του Κόλπου έχουν πεισθεί ότι με τη λήξη του πολέμου με το Ιράν δεν μπορούν να γυρίσουν στην κατάσταση και στις συμμαχίες που βρίσκονταν πριν τον πόλεμο.
Η ενεργειακή ασφάλεια των κρατών του Κόλπου είναι απόλυτα συνδεδεμένη με τη στρατιωτική ασφάλεια και αυτή με τη σειρά της με τον έλεγχο των κοινωνιών και όλα αυτά δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς περιφερειακή ασφάλεια.
Το ισχύον δόγμα προστασίας από εξωτερικούς παράγοντες έχει αποτύχει. Όπως έχει αποτύχει η πολυετής μονομερής πρόσδεση των χωρών στις αμερικανικές επιδιώξεις και στην αντιπαράθεση με το Ιράν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι συμφωνίες του Αβραάμ, που επιδίωκαν την διασφάλιση της ισραηλινής προστασίας έχουν πλέον οριστικά ενταφιαστεί. Οι αμερικανικές βάσεις, μετά τις καταστροφές που έχουν υποστεί είναι αμφίβολο αν λειτουργήσουν, μάλιστα σε απόσταση αναπνοής από τις ιρανικές βάσεις πυραύλων.
Οι Χούθις (Ansar Allah) με την καλά σχεδιασμένη επίθεσή τους για κατάληψη όλης της Υεμένης και έλεγχο του στενού του Μπαμπ ελ Μαντεμπ, έδειξαν ότι στην περιοχή όποιος έχει λαϊκή-μαζική υποστήριξη και καταφέρει να συνενώσει τα συμφέροντα των διαφόρων φυλών μπορεί να ταρακουνήσει τους καλομαθημένους πλούσιους πρίγκιπες και τα σαθρά καθεστώτα τους.
Η Σαουδική Αραβία με 350 σύγχρονα αεροσκάφη F-15 και Eurofighters, 300 άρματα μάχης Μ1Α2 και πληθώρα πυροβόλων και τεθωρακισμένων οχημάτων, με 11 φρεγάτες και αποβατικά πλοία, δεν τολμάει να αντιμετωπίσει τους γειτονικούς «ξυπόλητους» Χούθις με τα καλάσνικοφ, τα TOYOTA αλλά και υπερηχητικούς ή βαλλιστικούς πυραύλους και ζητάει τη βοήθεια των Αμερικανών, Αιγύπτιων, Τούρκων και Πακιστανών. Εξάλλου η προσπάθεια ανατροπής των Χούθις το 2015 κατέληξε σε αποτυχία, διαίρεση της χώρας και μακροχρόνιο πόλεμο.
Ο σαουδαραβικός στρατός με 250.000 στρατιώτες εκ των οποίων 120.000 στην εθνοφρουρά που υπάγεται απευθείας στο βασιλιά, σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, δεν προορίζεται να πολεμήσει γιατί τότε θα αποκτήσει ισχύ και θα γίνει ανεξέλεγκτος. Αρκείται στο να στηρίζει το καθεστώς και να δίνει «κύρος» στη χώρα με τους υπερεξοπλισμούς και το μέγεθός του.
Ο κίνδυνος εμφάνισης ενός νέου Νάσερ ή διάσπασης της ενότητας των φυλών που στηρίζουν το καθεστώς η ακόμη εμφύλιας διαμάχης εντός της βασιλικής οικογένειας (υπάρχει ήδη και έχει επιβληθεί παρακάμπτοντας την ιεραρχία ο πρίγκιπας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν-MBS) έχει αδρανοποιήσει τις ένοπλες δυνάμεις. Τα μέλη τους είναι ευτυχισμένα με υψηλούς μισθούς και καλοπέραση.
Ο MBS επιδιώκει με την Agenda 2030 να στρέψει την οικονομία από το πετρέλαιο στον τουρισμό και σε επενδύσεις και γι αυτό δεν θέλει πολεμικές περιπέτειες που θα αποδυναμώσουν την οικονομία και θα κλονίσουν το θρόνο του. Όμως η κατάσταση όλης της περιοχής δεν φαίνεται να «συμφωνεί» με τους στόχους του.
Η αναζήτηση νέων θεσμών προστασίας, χωρίς κατ΄ ανάγκη εγκατάλειψη των μέχρι τώρα, οδήγησε στη σύναψη της συμφωνίας της Μέκκα, μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας.
Ο ηγέτης του Κατάρ σεΐχης αλ Θάνι αυτές τις μέρες από τη Ν. Υόρκη ζήτησε καλές σχέσεις με το Ιράν και τόνισε ότι «δεν μπορεί οι χώρες της περιοχής να απειλούν η μια την άλλη».
Οι Financial Times έγραψαν ότι η Σαουδική Αραβία συζητά συμφωνία μη επίθεσης των χωρών της Μέσης Ανατολής με το Ιράν.
Κεντρικός διπλωμάτης των Εμιράτων (η χώρα με τις πιο στενές σχέσεις με το Ισραήλ) τόνισε ότι απαιτείται «νέα αντίληψη» για το μέλλον της περιοχής που θα περιλαμβάνει το μέλλον των Αραβικών κρατών και του Ιράν πέραν της αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Ιράν.
Οι σεΐχηδες του Κόλπου καταλαβαίνουν ότι χωρίς διακίνηση πετρελαίου δεν μπορούν να σταθούν. Κατάλαβαν με την πρόσφατη κρίση και τον πόλεμο πόσο ευάλωτοι είναι και ότι η αμερικανική προστασία δεν αρκεί.
Είδαν ότι πρέπει να διασφαλιστούν σαν περιοχή και όχι μόνο σαν αυτόνομα κράτη. Παράδειγμα αποτελεί το Μπαχρέιν όπου η έδρα του 5ου αμερικανικού στόλου αποτέλεσε εστία καταστροφών αντί προστασίας. Και μιλάμε για μια ασταθή κοινωνικά χώρα όπου το 80% των κατοίκων είναι σιίτες και κυβερνά το 20% των σουνιτών.
Αποδείχτηκε επίσης ότι η ασφάλεια του Περσικού Κόλπου δεν μπορεί να διαχωριστεί από την ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας.
Και φυσικά φάνηκε ότι δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν το Ιράν ούτε με τη βοήθεια ξένων.
Ακόμη και ο βασιλιάς της Ιορδανίας Αμπντουλάχ κατηγόρησε στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το Ισραήλ για «επεκτατική πολιτική» και «περιφερειακή απειλή». Η Ιορδανία αποτελεί μεν ασπίδα για το Ισραήλ από το Ιράν αλλά το 60% του πληθυσμού είναι Παλαιστίνιοι.
Οι χώρες του Κόλπου κατάλαβαν ότι δεν προέχει μόνο η αποκατάσταση των καταστροφών που προκλήθηκαν από τον πόλεμο και η ελευθερία στη διακίνηση πετρελαίου. Χρειάζεται περιφερειακή ασφάλεια με τη συμμετοχή του Ιράν, συμμαχίες ευρύτερες και όχι μόνο με την Ουάσιγκτον και επενδύσεις πέραν του πετρελαίου.
Το θέμα είναι αν όλα αυτά μπορούν να γίνουν με τα πολυσπάταλα και διεφθαρμένα καθεστώτα του Κόλπου ή θα αναλάβουν άλλοι που μπορεί να είναι εθνικιστές στρατιωτικοί, πληγωμένοι από την αμερικανική εγκατάλειψη ή φατρίες από άλλες φυλές (περίπτωση Σαουδικής Αραβίας) ή ακόμη κοινωνικές δυνάμεις (για την περίπτωση του Μπαχρέιν) ή επανάληψη εισβολής από ιρακινές πολιτοφυλακές στο Κουβέιτ (όπου το 2024 ανεστάλη το Σύνταγμα και διαλύθηκε το μοναδικό Κοινοβούλιο σε χώρα του Κόλπου) και που θα επιλέξουν άλλες συμμαχίες και φιλίες.
Πάντως είναι εμφανής η αδυναμία των Αμερικανών και λοιπών δυτικών να επιβάλλουν τα δικά τους σχέδια στη περιοχή.
Η Κίνα δεν θέλει να εμπλακεί εκτός αν της ζητηθεί από όλους, κάτι μάλλον απίθανο.
Ένα είναι σίγουρο. Τίποτα μετά τη λήξη του πολέμου δεν θα είναι ίδιο.
Αυτό το καταλαβαίνουν όλοι εκτός από την ελληνική εξωτερική πολιτική που διατηρεί πυροβολαρχία Patriot για προστασία των διυλιστηρίων της Aramco και εξυπηρέτηση εφοπλιστικών συμφερόντων.
Και το ερώτημα που προκύπτει είναι πώς θα μπορέσει να συνεργασθεί η ελληνική κυβέρνηση με τις χώρες του Κόλπου μετά τη «νέα τάξη πραγμάτων» που κατά πάσα πιθανότητα θα προκύψει μετά τον πόλεμο;
(Ο Νίκος Τόσκας είναι υποστράτηγος ε.α. και πρώην υπουργός)
