Εκ του αποτελέσματος, η πρόσφατη παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα στο πλαίσιο διοργάνωσης του Economist σχετικά με την πιθανή πώληση των F-35 στην Τουρκία, προκάλεσε έναν έντονο κυβερνητικό εκνευρισμό. Ήταν αναμενόμενο βέβαια, με δεδομένο ότι πολλά έχουν “στραβώσει” στην εξωτερική πολιτική το τελευταίο διάστημα, αλλά αδιαμφισβήτητα κατέφυγε σε πρωτοφανείς ανακρίβειες, μισές αλήθειες και ολόκληρα ψέματα.
Διαφαίνεται ότι αυτό που εκνεύρισε το επιτελείο του Πρωθυπουργού, ήταν η αποστροφή του Προέδρου της ΕΛ.Α.Σ για «εθνική ήττα» στο ενδεχόμενο πώλησης των F-35 στην Τουρκία από τις ΗΠΑ. Και στο σημείο αυτό, τόσο ο κυβερνητικός εκπρόσωπος όσο και -αναρμόδια- μέλη της Κυβέρνησης όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης, βιάστηκαν να κάνουν τα μαύρα…άσπρα. Και αυτό προκειμένου να πείσουν την κοινή γνώμη ότι το εμπάργκο για τα F-35 υπήρξε αποτέλεσμα των ημερών και των πολιτικών Μητσοτάκη και δει τον Δεκέμβριο του 2020, με την επιβολή των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA. Συνεπώς δεν μπορεί, κάπου θα υπάρχει μία…παρέμβαση του Έλληνα Πρωθυπουργού στον Λευκό Οίκο, προκειμένου να επιτευχθεί αυτή η μπαριέρα στα εξοπλιστικά της γείτονος…
Η αλήθεια ωστόσο είναι κατάφορα διαφορετική, είναι γνωστή και αδιαμφισβήτητη. Η συμφωνία Ρωσίας – Τουρκίας για την αγορά των S-400υπογράφηκε τον Σεπτέμβριο του 2017, με αποτέλεσμα το ξύπνημα της μήνης των ΗΠΑ και με άμεσο επακόλουθο, το ξεκίνημα σε επίπεδο δημόσιας ρητορικής μιας δριμύτατης – διακομματικής – κριτική εναντίον της Τουρκίας, με επίδικο πλέον την εκδίωξή της από το Πρόγραμμα F35 που επικυρώθηκε τον Ιούλιο 2019. Τότε είναι και η ακριβής στιγμή όπου με την σημαντική συμβολή του ελληνοαμερικανικού λόμπι και ιδιαίτερα της οργάνωσης HALC και – ατυχώς για το επιτελείο Κυριάκου Μητσοτάκη- σε τότε συντονισμό με την κυβέρνηση Τσίπρα, αναλαμβάνονται οι ακόλουθες νομοθετικές πρωτοβουλίες στο Κογκρέσο:
– Ο νόμος 2781 της Αμερικανικής Γερουσίας από τις 26.4.2018 και ο νόμος 5863 της Βουλής των Αντιπροσώπων με ημερομηνία 17.5.2018 όπου μεταξύ άλλων αναφέρουν ότι “κανένα από τα κονδύλια που εγκρίνονται προς διάθεση στο Υπουργείο Άμυνας ή σε οποιοδήποτε άλλο υπουργείο ή υπηρεσία δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν για τη διευκόλυνση της μεταβίβασης ή την έγκριση της μεταβίβασης αεροσκάφους F-35 στην Τουρκία”
Οι σχετικές διατάξεις του νόμου περί αμυντικών δαπανών των ΗΠΑ (I)
– Η πράξη Αμυντικές δαπάνες των ΗΠΑ για το έτος 2019”, η οποία κατατέθηκε με σχέδιο νόμου στις 3 Αυγούστου του 2018 και για πρώτη φορά βάζει εμπάργκο στην πώληση των F-35. Ειδικότερα, το σχέδιο νόμου καλεί το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ να εκπονήσει έκθεση εντός 90 ημερών που να αξιολογεί τις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας, ιδιαίτερα όσον αφορά στο ζήτημα «του συστήματος αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας S-400 από τη Ρωσική Ομοσπονδία, καθώς και των πιθανών επιπτώσεων μιας τέτοιας προμήθειας στις διμερείς σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών–Τουρκίας” με ιδιαίτερη μνεία στους επιχειρησιακούς κινδύνους και κινδύνους αντικατασκοπείας που δημιουργεί η ανάπτυξη των S-400 όσον αφορά τα F-35. Μάλιστα, σύμφωνα με το εν λόγω νομοσχέδιο, το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ “δεν επιτρέπεται να παραδώσει οποιοδήποτε αεροσκάφος F-35 στη Δημοκρατία της Τουρκίας έως ότου υποβληθεί η έκθεση που προβλέπεται». Για την ιστορία, η ανωτέρω νομοθετική πρόταση έγινε αποδεκτή από τον Donald Trump και υπογράφηκε στις 13 Αυγούστου 2018, αποτελώντας τον Νόμο 115-232 των ΗΠΑ.
Οι σχετικές διατάξεις του νόμου περί αμυντικών δαπανών των ΗΠΑ (II)
– Το East Med Act, γνωστό και ως νομοσχέδιο Rubio – Menendez. Ίσως, η πιο εμβληματική πρωτοβουλία τόσο για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις όσο και για το ζήτημα των F-35. Ένα νομοσχέδιο το οποίο κατατέθηκε στο αμερικανικό Κογκρέσο τον Απρίλιο του 2019και αποτελεί αμερικανικό νόμο από τον Ιούλιο του 2019. Μεταξύ άλλων, το East Med Actζητάει να συμπεριληφθεί η Τουρκία στη λίστα των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA, καθώς και να μην πωληθούν τα F-35 στην Τουρκία. Μάλιστα την ίδια ημέρα ο Λευκός Οίκος μεανακοίνωση του θέτει τέλος και επισήμως στην πώληση των F-35 αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Δυστυχώς, η απόφαση της Τουρκίας να αγοράσει ρωσικά συστήματα αεράμυνας S-400 καθιστά αδύνατη τη συνέχιση της εμπλοκής της με τα F-35. Τα F-35δεν μπορούν να συνυπάρχουν με μια ρωσική πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών που θα χρησιμοποιηθεί για την απόκτηση πληροφοριών σχετικά με τις προηγμένες δυνατότητες τους». Να σημειωθεί δε παράλληλα ότι περίπου την ίδια περίοδο, τον Ιούνιο του 2019, διακόπηκε και η εκπαίδευση των Τούρκων πιλότων στα F-35.
Επομένως, παρά τα όσα κατά καιρούς επιμένει να λέει η κυβέρνηση, το εμπάργκο για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35επικυρώνεται τον Ιούλιο 2019 και όχι την περίοδο διακυβέρνησης Μητσοτάκη.
Το νομοσχέδιο Rubio – Menendez
Αυτό που σχετίζεται με το 2020 και όντως έγινε, είναι ότι, τον Δεκέμβριο εκείνου του έτους η Τουρκία όντως συμπεριλήφθηκε στη λίστα των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA. Η επισημοποίηση δηλαδή του εμπάργκο στην πώληση των F-35 που επιβλήθηκε τον Ιούλιο του 2019. Και αυτό φυσικά ήταν μία σημαντική επιτυχία. Βέβαια αυτή η επιτυχία, αποτελεί την κατάληξη σε μία πορεία που ξεκίνησε το 2017, με τον συντονισμό της κυβέρνησης Τσίπρα με την HALC και το ομογενειακό λόμπι στις ΗΠΑ.
Με λίγα λόγια, η συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα συμπαραγωγής των F-35 επί περιόδου Τσίπρα κάθε άλλο παρά ανέμελη υπήρξε και βρέθηκε εμπρός σε αναχαιτιστικά εμπόδια. Τότε τέθηκαν δυναμικά οι βάσεις που απαγόρευσαν την πώληση των F-35 στην Τουρκία και η κυβέρνηση Μητσοτάκη περιφρονεί την θεσμική συνέχεια που πρέπει να έχει η εξωτερική μας πολιτική με το να μην το αναφέρει και προσβάλει την πολιτική και υπηρεσιακή αποτελεσματικότητα της χώρας μας και της Ελληνικής Διπλωματίας με το να μην το αναγνωρίζει.
Η δήλωση του Λευκού Οίκου
Και σήμερα, τι γίνεται τελικά σήμερα; Η Τουρκία εξοπλίστηκε με F-16 από τις ΗΠΑ με όρους που δεν εφαρμόζονται. Εξοπλίζεται με Eurofighter, με Meteor και με αντιαεροπορικά MAMBA από Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία, παίρνει τους αμερικανικούς κινητήρες F110 και βρίσκεται προ των πυλών της αγοράς F-35. Για μία κυβέρνηση που ισχυρίζεται ότι μετράει μόνο επιτυχίες στην εξωτερική της πολιτική και στα εξοπλιστικα , μάλλον κάτι πρέπει να πηγαίνει πολύ λάθος…
(Ο Παυσανίας Παπαγεωργίου είναι Δικηγόρος και Αναπληρωτής Τομεάρχης Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΛ.Α.Σ.)
