Νέα δεδομένα για χιλιάδες δυνητικά εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις δημιουργεί η απόφαση 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την ΑΑΔΕ να δίνει οδηγίες για την παραγραφή ελέγχων που αφορούν την περίοδο 2012-2017. Ωστόσο, η αδυναμία καταλογισμού φόρων και προστίμων δεν αποκλείει την υποβολή μηνυτήριων αναφορών για φοροδιαφυγή.
Με χθεσινή εγκύκλιο η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων διευκρινίζει τις συνέπειες της απόφασης του Β΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, το οποίο έκρινε αντισυνταγματική τη μεταβατική διάταξη του νόμου 4646/2019 που προέβλεπε δεκαετή προθεσμία παραγραφής για συγκεκριμένες υποθέσεις φοροδιαφυγής.
Το δικαστήριο έκρινε ότι η αναδρομική παράταση της παραγραφής παραβιάζει το άρθρο 78 του Συντάγματος και τις αρχές της ασφάλειας δικαίου. Παράλληλα, έκρινε ανίσχυρη και την προγενέστερη διάταξη που προέβλεπε εικοσαετή παραγραφή για περιπτώσεις φοροδιαφυγής, ως αντίθετη στην αρχή της αναλογικότητας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ποιες υποθέσεις επηρεάζονται
Η εγκύκλιος αφορά τις χρήσεις 2012 και 2013 και τα φορολογικά έτη 2014, 2015, 2016 και 2017.
Για τις χρήσεις 2012-2013 και το φορολογικό έτος 2014, η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι το δικαίωμα κοινοποίησης καταλογιστικών πράξεων, με βάση τη συγκεκριμένη μεταβατική διάταξη, έχει ήδη παραγραφεί.
Για τα φορολογικά έτη 2015-2017, οι ελεγκτικές υπηρεσίες καλούνται να μην εκδίδουν και να μην κοινοποιούν νέες πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμων που στηρίζονται στην ίδια διάταξη.
Για παράδειγμα, εάν επιχείρηση ελέγχεται για πιθανή απόκρυψη εισοδημάτων το 2016 και ο έλεγχος βασίζεται αποκλειστικά στη δεκαετή προθεσμία που κρίθηκε αντισυνταγματική, η Εφορία δεν μπορεί να προχωρήσει σε καταλογισμό επικαλούμενη τη συγκεκριμένη ρύθμιση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φορολογική υπόθεση της περιόδου παραγράφεται αυτομάτως, ανεξάρτητα από τη νομική βάση του ελέγχου.
Τι γίνεται με τους ελέγχους που βρίσκονται σε εξέλιξη
Η ΑΑΔΕ προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία για τις εκκρεμείς υποθέσεις.
Εάν έχει κοινοποιηθεί σημείωμα διαπιστώσεων ή προσωρινός προσδιορισμός φόρου, αλλά δεν έχει ολοκληρωθεί ο καταλογισμός, η υπηρεσία συντάσσει σημείωμα περάτωσης και το τοποθετεί στον φάκελο.
Εάν έχουν εκδοθεί οριστικές καταλογιστικές πράξεις χωρίς να έχουν κοινοποιηθεί, αυτές παραμένουν στον φάκελο, με επισήμανση ότι δεν μπορούν να κοινοποιηθούν λόγω παραγραφής.
Για παράδειγμα, εάν ελεγκτικό κέντρο έχει υπολογίσει πρόσθετο φόρο 100.000 ευρώ για τη χρήση 2015, αλλά δεν έχει κοινοποιήσει την πράξη και ο καταλογισμός στηρίζεται στη συγκεκριμένη διάταξη, δεν μπορεί πλέον να την κοινοποιήσει.
Ο φορολογούμενος ενημερώνεται ηλεκτρονικά για την περάτωση της υπόθεσης.
Παραγραφή φόρων, αλλά όχι αυτομάτως των ποινικών υποθέσεων
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη ότι η παραγραφή του δικαιώματος φορολογικού καταλογισμού δεν αποκλείει την υποβολή μηνυτήριας αναφοράς.
Η εγκύκλιος προβλέπει ότι, όταν έχουν ήδη εκδοθεί οριστικές πράξεις για εγκλήματα φοροδιαφυγής, είτε έχουν κοινοποιηθεί είτε όχι, υποβάλλεται χωρίς καθυστέρηση μηνυτήρια αναφορά στον αρμόδιο εισαγγελέα.
Αντίστοιχη υποχρέωση προβλέπεται για συγκεκριμένες υποθέσεις έκδοσης ή αποδοχής εικονικών φορολογικών στοιχείων και νόθευσης παραστατικών, εφόσον έχουν ολοκληρωθεί τα προβλεπόμενα στάδια του ελέγχου.
Για παράδειγμα, εάν σε έλεγχο για το 2016 έχουν διαπιστωθεί εικονικά τιμολόγια και έχει εκδοθεί η σχετική πράξη επιβολής προστίμου, η αδυναμία κοινοποίησής της λόγω παραγραφής δεν εμποδίζει την αποστολή μηνυτήριας αναφοράς, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Στην αναφορά επισημαίνεται ότι η καταλογιστική πράξη δεν θα κοινοποιηθεί λόγω παραγραφής.
Η υποβολή αναφοράς δεν σημαίνει αυτομάτως άσκηση ποινικής δίωξης ή καταδίκη. Επίσης, η εγκύκλιος δεν επιλύει το ξεχωριστό ζήτημα της ποινικής παραγραφής.
Πότε ενημερώνεται η Αρχή για το ξέπλυμα χρήματος
Ξεχωριστές οδηγίες δίνονται για υποθέσεις φοροδιαφυγής που συνδέονται με βασικά αδικήματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
Στις περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, εικονικά φορολογικά στοιχεία συνολικής αξίας άνω των 75.000 ευρώ.
Για παράδειγμα, εάν έχουν καταλογιστεί πρόστιμα για εικονικά τιμολόγια αξίας 200.000 ευρώ, έχει παρέλθει η προθεσμία ενδικοφανούς προσφυγής και τα ποσά παραμένουν ανεξόφλητα, μπορεί να ενεργοποιείται η υποχρέωση αποστολής αναφοράς στην αρμόδια Αρχή, εφόσον πληρούνται και οι υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις.
Τι ισχύει για φόρους και πρόστιμα που πληρώθηκαν
Η απόφαση δεν συνεπάγεται αυτόματη επιστροφή χρημάτων.
Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι ποσά που έχουν ήδη βεβαιωθεί ή καταβληθεί δεν διαγράφονται ούτε επιστρέφονται χωρίς ακύρωση ή τροποποίηση των σχετικών πράξεων από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών ή τα διοικητικά δικαστήρια.
Επομένως, φορολογούμενος που κατέβαλε πρόστιμο 50.000 ευρώ για παλαιά χρήση δεν αποκτά αυτομάτως δικαίωμα επιστροφής του ποσού μόνο λόγω της νέας απόφασης.
