Πρόεδροι των ΗΠΑ που έχουν υποστεί σαρωτική ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές χάνοντας τον έλεγχο Βουλής και Γερουσίας τείνουν συνήθως να γίνονται παρεμβατικοί στην εξωτερική πολιτική. Η υπόθεση αυτή ισχύει πολύ περισσότερο όταν ο πρόεδρος αυτός είναι ο Ντόναλαντ Τραμπ, με το γνωστό αυταρχικό ήθος και όταν οι εκλογές κρίθηκαν (και) πάνω στην εξωτερική πολιτική. Αν και ως πρώτη αντίδραση ο πρόεδρος Τραμπ εμφανίσθηκε πρόθυμος να συνεργασθεί με τους Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο και να μην προχωρήσει σε νέα επίθεση εναντίον του Ιράν (παρά τις αρχικές εξαγγελίες του). Το είδος πάντως εξωτερικής πολιτικής που θα θελήσει να ασκήσει ενδιαφέρει ιδιαίτερα τη χώρα μας. Η Ελλάδα είναι η χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξαρτάται πολύ περισσότερο από τις ΗΠΑ από οποιαδήποτε άλλη (με Ουκρανία και Ισραήλ εκτός ΕΕ). Ο ένοικος του Λευκού Οίκου ή η σύνθεση του Κογκρέσου (με σημαντική ομογενειακή παρουσία) μπορεί να επηρεάσουν κρίσιμα ζητήματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, ιδιαίτερα με αναφορά στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ο ρόλος των ΗΠΑ στη διαμόρφωση επομένως της Ελληνοτουρκικής σχέσης υπήρξε καθοριστικός, από το να διευκολύνουν την επίλυση ενός θέματος μέχρι του να αποτρέψουν την κλιμάκωση μιας αντιπαράθεσης σε σύγκρουση (π.χ. Ίμια). Ή ακόμη να διαμορφώσουν την ισορροπία δυνάμεων μεταξύ των δύο χωρών (πώληση ή μη οπλικών συστημάτων, F-35 κ.α.). Γι αυτό τα αποτελέσματα των εκλογών στις ΗΠΑ παρακολουθούνται πάντοτε με υψηλό ενδιαφέρον από την Αθήνα.
Η νέα πολιτική πραγματικότητα στην Ουάσιγκτoν μπορεί να θεωρηθεί ευνοϊκότερη για τις ελληνικές απόψεις και συμφέροντα. Ωστόσο και ανάλογα με το πώς θα ξετυλιχθεί η εξωτερική πολιτική Τραμπ απ’ εδώ και πέρα, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως Κόλπος/Μ. Ανατολή, Ευρώπη, η Ελλάδα μπορεί να έχει εκ του πλαγίου ορισμένες ζημιογόνες επιπτώσεις. Η πολιτική Τράμπ για τον Κόλπο/Μ.Ανατολή θεωρείται ήδη ως μία παταγώδης αποτυχία. Άλλωστε ο αντιπρόεδρος Τζ.Ντ. Βάνς απέδωσε την συντριπτική ήττα του Ρεπουμπλικανικού κόμματος στον πόλεμο Τραμπ εναντίον του Ιράν και τις συνέπειες του. Το πιθανότερο σενάριο επομένως είναι οι ΗΠΑ να αποσυρθούν σταδιακά από τη Μ. Ανατολή και να αποστασιοποιηθούν από το Ισραήλ. Ως εκ τούτου, οι χώρες της περιοχής του Κόλπου θα αναζητήσουν νέα σχήματα ασφάλειας τύπου Συμφώνου της Μέκκας (Σ. Αραβία, Τουρκία, Πακιστάν), μια διαδικασία που μάλλον ενισχύει την Τουρκία (παρά την εξασθένηση του διδύμου Τράμπ-Ερντογάν) και συρρικνώνει τον περιφερειακό ρόλο του Ισραήλ (εξέλιξη που αυτονόητα θα πρέπει να απασχολήσει την Ελλάδα).
Η φιλελεύθερη Ευρώπη από την πλευρά της αισθάνεται ανακούφιση από τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών. Η αποκατάσταση της δημοκρατικής τάξης στις ΗΠΑ ελπίζεται ότι θα διευκολύνει κάποια ομαλοποίηση των διατλαντικών σχέσεων χωρίς την προσδοκία βέβαια ότι θα επιστρέψουν στην προ Τραμπ κατάσταση. Επομένως η Ευρώπη θα συνεχίσει την επιδίωξη της στρατηγικής αυτονομίας με όλες τις πολιτικές που την συνοδεύουν. Ελπίζεται ωστόσο ότι η σαρωτική ήττα Τραμπ θα ανακόψει Ευρωπαίους λαϊκιστές από την ορμή για την κατάληψη της εξουσίας. Ενώ για την Ουκρανία, η Ευρώπη αισθάνεται δικαιωμένη και διεκδικεί ρόλο στις μελλοντικές συνομιλίες για τερματισμό του πολέμου και επίτευξη δίκαιης ειρήνης (με ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας που θα καθορίσει η ίδια). Η Ελλάδα στον Ευρωπαϊκό της ρόλο.
Με έναν τραυματισμένο Τραμπ (lame duck) που είναι άγνωστο εάν (θα) έχει στρατηγική για οτιδήποτε...
(Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ. Και μέλος του ΕΛΙΑΜΕΠ - Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Τα Νέα»)
