Μια μεγάλη συζήτηση για τα μετρητά έχει ανοίξει στην Ελλάδα, ειδικά όσο αποκαλύπτονται (ξαφνικά) περιπτώσεις φοροδιαφυγής, ωστόσο αυτές δεν είναι απαραίτητο ότι γίνονται με μετρητά, αλλά με κανονικές ηλεκτρονικές πληρωμές.
Η Ελλάδα διαθέτει πράγματι ένα από τα αυστηρότερα πλαίσια στην Ευρώπη. Στις συναλλαγές επιχειρήσεων με ιδιώτες, όταν η συνολική αξία αγοράς αγαθών ή παροχής υπηρεσιών φτάνει τα 500 ευρώ και πάνω, η πληρωμή δεν μπορεί να γίνει με μετρητά. Μάλιστα, με αλλαγή που έγινε το 2026, σε επιχείρηση που παραβιάζει τον συγκεκριμένο κανόνα επιβάλλεται για κάθε παράβαση πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο του ποσού που καταβλήθηκε με μετρητά.
Την ίδια ώρα, οι διαφορές στην Ευρώπη παραμένουν μεγάλες. Σε ορισμένες χώρες τα όρια είναι αρκετές χιλιάδες ευρώ, ενώ υπάρχουν και κράτη χωρίς αντίστοιχο γενικό ανώτατο όριο. Από το καλοκαίρι του 2027 θα εφαρμοστεί σε επίπεδο ΕΕ ανώτατο όριο 10.000 ευρώ για μεγάλες πληρωμές με μετρητά, ωστόσο τα κράτη-μέλη θα μπορούν να διατηρούν χαμηλότερα εθνικά όρια. Αυτό σημαίνει ότι το ελληνικό πλαίσιο των 500 ευρώ δεν καταργείται αυτομάτως.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τι αλλάζει το 2027 στα μετρητά
Το 2027 θα ισχύει στην Ευρωπαϊκή Ένωση όριο 10.000 ευρώ για τις πληρωμές με μετρητά στο πλαίσιο εμπορικών συναλλαγών, επηρεάζοντας χώρες, όπου σήμερα δεν υπάρχει αντίστοιχο γενικό ανώτατο όριο. Οι νέοι κανόνες προβλέπουν επίσης αυστηρότερους ελέγχους ταυτοποίησης για συναλλαγές με μετρητά από 3.000 ευρώ, χωρίς να απαγορεύουν τη διακράτηση μεγάλων ποσών σε χαρτονομίσματα.
Το μέτρο περιλαμβάνεται στον ευρωπαϊκό κανονισμό 2024/1624, ο οποίος εγκρίθηκε το 2024 στο πλαίσιο της καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Το άρθρο 80 καθορίζει το ανώτατο όριο για πληρωμές που σχετίζονται με αγαθά ή υπηρεσίες όταν συμμετέχει επιχείρηση ή επαγγελματίας.
Νέο πανευρωπαϊκό όριο στις πληρωμές με μετρητά από το καλοκαίρι του 2027
Οι κανόνες για τις πληρωμές με μετρητά εξακολουθούν να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Αυτό πρόκειται να αλλάξει, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό: η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει ένα ενιαίο ανώτατο όριο πληρωμών με μετρητά, ύψους 10.000 ευρώ. Το μέτρο θα τεθεί σε εφαρμογή από το καλοκαίρι του 2027 και αποσκοπεί στη δυσκολότερη πραγματοποίηση δραστηριοτήτων νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Το νέο όριο δεν εφαρμόζεται, κατά κανόνα, στις πληρωμές μεταξύ ιδιωτών, υπό την προϋπόθεση ότι κανένα από τα δύο μέρη δεν ενεργεί στο πλαίσιο επαγγελματικής δραστηριότητας. Τα κράτη-μέλη που έχουν ήδη θεσπίσει χαμηλότερα όρια πληρωμών με μετρητά μπορούν να τα διατηρήσουν. Επομένως, οι εθνικοί κανόνες θα εξακολουθήσουν να παρουσιάζουν διαφορές και στο μέλλον.
Ακόμη και σε χώρες όπου δεν υπάρχει νομοθετικά καθορισμένο όριο πληρωμών με μετρητά, ενδέχεται να ισχύουν πρόσθετες απαιτήσεις για συναλλαγές μεγάλων ποσών.
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, για πληρωμές με μετρητά ύψους 10.000 ευρώ ή περισσότερο, απαιτείται η επαλήθευση και η καταγραφή της ταυτότητας του πελάτη.
Τι πρέπει να γνωρίζετε
- Τα περισσότερα όρια πληρωμών με μετρητά αφορούν συναλλαγές με επιχειρήσεις. Οι πληρωμές μεταξύ ιδιωτών παραμένουν χωρίς περιορισμό ποσού σε πολλές χώρες.
- Στις χώρες της ευρωζώνης, κανείς δεν υποχρεούται γενικά να αποδεχθεί περισσότερα από 50 κέρματα σε μία συναλλαγή.
- Οι επιχειρήσεις μπορούν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να αρνηθούν την αποδοχή χαρτονομισμάτων ευρώ μεγάλης ονομαστικής αξίας.
- Γενικά, δεν υπάρχει περιορισμός στο ποσό των μετρητών που μπορεί να μεταφέρει κάποιος όταν ταξιδεύει εντός της ΕΕ. Ωστόσο, όποιος εισέρχεται ή εξέρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μεταφέροντας μετρητά αξίας 10.000 ευρώ ή περισσότερο πρέπει να δηλώσει το ποσό στις τελωνειακές αρχές. Ορισμένα κράτη-μέλη μπορούν επίσης να επιβάλλουν δικές τους υποχρεώσεις δήλωσης για ταξίδια εντός της ΕΕ.
Οι συνηθέστερες παρανοήσεις
- Η απουσία ανώτατου ορίου πληρωμών με μετρητά δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μπορούν να πραγματοποιούνται συναλλαγές οποιουδήποτε ποσού χωρίς έλεγχο ταυτότητας.
- Τα περισσότερα όρια πληρωμών με μετρητά ισχύουν μόνο για συναλλαγές με επιχειρήσεις και όχι για αγοραπωλησίες μεταξύ ιδιωτών.
- Ακόμη και χώρες χωρίς ανώτατο όριο πληρωμών με μετρητά μπορεί να εφαρμόζουν ειδικούς κανόνες σχετικά με την αποδοχή κερμάτων ή χαρτονομισμάτων μεγάλης αξίας.
Τα όρια πληρωμών με μετρητά ανά ευρωπαϊκή χώρα
Αυστρία
- Δεν υπάρχει νομοθετικά καθορισμένο ανώτατο όριο πληρωμών με μετρητά.
- Για πληρωμές 10.000 ευρώ ή περισσότερο, οι έμποροι υποχρεούνται να επαληθεύουν και να καταγράφουν την ταυτότητα του αγοραστή.
- Για τον σκοπό αυτό απαιτείται γενικά έγκυρο επίσημο έγγραφο ταυτοποίησης με φωτογραφία.
- Οι έμποροι μπορούν επίσης να ζητούν πληροφορίες σχετικά με την προέλευση των χρημάτων, καθώς και τα αντίστοιχα αποδεικτικά στοιχεία.
Βέλγιο
- Οι πληρωμές με μετρητά επιτρέπονται έως 3.000 ευρώ.
- Το όριο ισχύει τόσο για αγαθά όσο και για υπηρεσίες.
- Δεν επιτρέπονται πληρωμές με μετρητά για αγορά ακινήτων.
- Το όριο εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το εάν το ποσό καταβάλλεται εφάπαξ ή σε περισσότερες δόσεις.
- Οι έμποροι γενικά δεν επιτρέπεται να αρνούνται την αποδοχή μετρητών.
Δανία
- Δεν υπάρχει γενικό νομοθετικά καθορισμένο ανώτατο όριο πληρωμών με μετρητά.
Εσθονία
- Δεν υπάρχει νομοθετικά καθορισμένο ανώτατο όριο πληρωμών με μετρητά.
- Η κεντρική τράπεζα της Εσθονίας και όλα τα πιστωτικά ιδρύματα υποχρεούνται να δέχονται χαρτονομίσματα και κέρματα χωρίς περιορισμό.
- Όλα τα υπόλοιπα φυσικά πρόσωπα και οι επιχειρήσεις πρέπει να δέχονται χαρτονομίσματα χωρίς περιορισμό. Μπορούν, ωστόσο, να περιορίζουν την αποδοχή κερμάτων σε 50 ανά πληρωμή.
- Συναλλαγές με μετρητά που υπερβαίνουν τις 32.000 ευρώ υπόκεινται σε πρόσθετες υποχρεώσεις αναφοράς, σύμφωνα με τους κανόνες κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Φινλανδία
- Δεν υπάρχει νομοθετικά καθορισμένο ανώτατο όριο πληρωμών με μετρητά.
- Οι επιχειρήσεις γενικά δεν υποχρεούνται να δέχονται μετρητά ως μέσο πληρωμής.
- Εάν μια επιχείρηση δέχεται μετρητά, μπορεί να αρνηθεί περισσότερα από 50 κέρματα ή χαρτονομίσματα μεγάλης ονομαστικής αξίας. Ωστόσο, ο πελάτης πρέπει να έχει ενημερωθεί σχετικά πριν από την αγορά.
- Εάν ένα κατάστημα αρνείται να δεχθεί κέρματα του 1 και των 2 λεπτών, αυτό πρέπει επίσης να αναφέρεται στην είσοδο.
- Για πληρωμές με μετρητά 10.000 ευρώ ή περισσότερο, ισχύουν απαιτήσεις δέουσας επιμέλειας και ταυτοποίησης για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Γαλλία
- Για όσους έχουν τη φορολογική τους κατοικία στη Γαλλία, οι πληρωμές με μετρητά προς επιχειρήσεις περιορίζονται στα 1.000 ευρώ.
- Για όσους δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι Γαλλίας, το όριο είναι 15.000 ευρώ.
- Από τα 1.000 ευρώ, ο αγοραστής πρέπει να ταυτοποιείται με έγγραφο ταυτότητας.
Ιταλία
- Οι πληρωμές με μετρητά επιτρέπονται έως 5.000 ευρώ.
- Δεν επιτρέπεται η παράκαμψη του ορίου μέσω περισσότερων συνδεδεμένων τμηματικών πληρωμών.
- Για τουρίστες που κατοικούν εκτός ΕΕ ή Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, ισχύει όριο 15.000 ευρώ για αγορές αγαθών από εμπόρους και υπηρεσίες που παρέχονται από ταξιδιωτικές και τουριστικές επιχειρήσεις.
- Προσοχή: Οι πληρωμές ενοικίων, συμπεριλαμβανομένων των μισθώσεων τουριστικών καταλυμάτων, δεν επιτρέπεται να πραγματοποιούνται με μετρητά, ανεξαρτήτως ποσού.
