Οι περίεργες μέρες που περνάει ο πλανήτης, οι συνεχείς κρίσεις και οι ευάλωτες υποδομές φαίνεται ότι είναι αυτά που οδηγούν την Κομισιόν να κρίνει πως έχει μια χρησιμότητα να αποκτήσουμε οι κάτοικοι όλων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ένα κιτ επιβίωσης 72 ωρών.
Από τη Σουηδία και τη Φινλανδία μέχρι τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ολλανδία, το μήνυμα ήταν παρόμοιο: κάθε νοικοκυριό θα πρέπει να διαθέτει βασικά αποθέματα και να μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του για τουλάχιστον 72 ώρες, σε περίπτωση που μια σοβαρή κρίση διαταράξει την καθημερινότητα.
Η συζήτηση απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη διάσταση όταν, στις 3 Νοεμβρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε νέες κατευθυντήριες γραμμές για την ετοιμότητα του πληθυσμού απέναντι σε έκτακτες καταστάσεις. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυνατότητα των πολιτών να αυτοεξυπηρετηθούν κατά τις πρώτες τρεις ημέρες μιας κρίσης, μέχρι να κινητοποιηθούν πλήρως οι αρμόδιες υπηρεσίες.
Όπως εξήγησε η Επίτροπος για την Ισότητα, την Ετοιμότητα και τη Διαχείρισης Κρίσεων, Hadja Lahbib, δεν επίκειται κάποιος κίνδυνος, αλλά τα αλλεπάλληλα σοκ που βίωσε η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια, αν μη τι άλλο αποκάλυψαν πως οι υποδομές είναι ευάλωτες.
Άρα, χρειαζόμαστε μια κουλτούρα ατομικής προετοιμασίας, εν αντιθέσει με ό,τι πιστεύαμε τις προηγούμενες δεκαετίες σχετικά με το ότι το κάθε κράτος είναι υπεύθυνο για να λύσει άμεσα κάθε πρόβλημα.
Ο πρώην Πρόεδρος της Φινλανδίας, Sauli Niinistö, έγραψε και κατέθεσε μια έκθεση, για την ανάγκη της ενίσχυσης της πολιτικής και στρατιωτικής ετοιμότητας της ΕΕ, την οποία υιοθέτησε η Κομισιόν. Ο Niinistö ανέφερε ως παράδειγμα το μοντέλο της Φινλανδίας, της Σουηδίας και της Νορβηγίας που παραδοσιακά μοιράζουν στους πολίτες τους ανανεωμένα φυλλάδια με οδηγίες επιβίωσης και πρακτικές συμβουλές για την αντιμετώπιση κινδύνων, όπως οι φυσικές καταστροφές και οι κυβερνοεπιθέσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο κινήθηκαν και οι οδηγίες που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή «για την ενίσχυση της ετοιμότητας σε ολόκληρη την ΕΕ». Σε αυτό το πλαίσιο, από τον Οκτώβρη του 2027 και κάθε χρόνο, θα υπάρχει στο ημερολόγιο «Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ», ώστε να διατηρείται η συζήτηση ζωντανή.
Όπως είπε η Επίτροπος Lahbib, «η ουσία δεν είναι να ζούμε με τον φόβο του απρόοπτου, αλλά να γνωρίζουμε από πριν το σχέδιο εκκένωσης της γειτονιάς μας και το σημείο συγκέντρωσης, και να έχουμε έτοιμο ένα σακίδιο με τα απαραίτητα. Στο τέλος της ημέρας, η πρόληψη είναι η πιο ουσιαστική μορφή ηρεμίας».
Γιατί οι κυβερνήσεις ζητούν προετοιμασία 72 ωρών
Η σύσταση δεν αφορά αποκλειστικά ένα ενδεχόμενο πολεμικής σύρραξης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ακολουθεί πλέον μια προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη διαφορετικές κατηγορίες κινδύνων: ακραία καιρικά φαινόμενα, πλημμύρες, πυρκαγιές, σεισμούς, βιομηχανικά ατυχήματα, κυβερνοεπιθέσεις, διακοπές ηλεκτροδότησης και προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Δεν έχουν συμβεί και λίγα τα τελευταία χρόνια: η πανδημία, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι φυσικές καταστροφές και οι πρόσφατες διαταραχές σε κρίσιμες υποδομές ανέδειξαν πόσο εύκολα μπορεί να επηρεαστεί η πρόσβαση σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Γι' αυτό και η στρατηγική Preparedness Union της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2025, έθεσε ως στόχο την ενίσχυση της ετοιμότητας όχι μόνο των κρατικών μηχανισμών αλλά και των ίδιων των πολιτών.
Γιατί επιλέχθηκαν οι 72 ώρες;
Πρόκειται για ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα αυτονομίας, κατά το οποίο οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης μπορεί να βρίσκονται υπό μεγάλη πίεση, ενώ απαιτείται χρόνος για την οργάνωση της παροχής βοήθειας, την αποκατάσταση υποδομών και τη διανομή προμηθειών. Όσο περισσότερα νοικοκυριά μπορούν να καλύψουν προσωρινά τις βασικές ανάγκες τους, τόσο περισσότερους διαθέσιμους πόρους μπορούν οι αρχές να κατευθύνουν σε ανθρώπους που χρειάζονται άμεση υποστήριξη. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι αρχές προβλέπουν πως θα συμβεί κάποια καταστροφή ή ότι η βοήθεια θα καθυστερήσει υποχρεωτικά τρεις ημέρες. Οι 72 ώρες αποτελούν ένα ελάχιστο επίπεδο προετοιμασίας και όχι πρόβλεψη για την εξέλιξη μιας κρίσης.
Μετρητά και σημαντικά έγγραφα
Σε μια έκτακτη κατάσταση μπορεί να μη λειτουργούν τα ΑΤΜ, τα POS ή οι ηλεκτρονικές πληρωμές. Γι' αυτό είναι χρήσιμο να υπάρχει ένα μικρό απόθεμα μετρητών, κατά προτίμηση και σε μικρά χαρτονομίσματα και κέρματα. Παράλληλα, κρατήστε σε αδιάβροχη θήκη φωτοτυπίες ή αντίγραφα σημαντικών εγγράφων, όπως ταυτότητες, διαβατήρια, ασφαλιστικά στοιχεία και ιατρικές συνταγές.
Τι πρέπει να βάλουμε στο κιτ επιβίωσης 72 ωρών
Ο οδηγός επιβίωσης στηρίζεται σε τρεις πυλώνες. Ο πρώτος, όπως διαβάσατε ήδη, είναι η αυτονομία των πρώτων 72 ωρών. Έχει στο επίκεντρο ένα κιτ έκτακτης ανάγκης, δηλαδή μιας τσάντας άμεσης φυγής. Σε αυτήν βάζουμε:
- τουλάχιστον 2-3 μικρά μπουκαλάκια νερό,
- μπάρες δημητριακών, ξηρούς καρπούς, κονσέρβες με ενσωματωμένο άνοιγμα και άλλες τροφές που διαρκούν καιρό και είναι υψηλής ενέργειας,
- ένα πολυεργαλείο (που να λειτουργεί ως μαχαίρι και ανοιχτήρι),
- ατομικό φαρμακείο με το βασικό σετ πρώτων βοηθειών, όπως είναι οι γάζες, οι επίδεσμοι, τα τσιρότα, το αντισηπτικό, το αιμοστατικό, τα παυσίπονα, τα αντιπυρετικά και τα αντισταμινικά και την όποια φαρμακευτική αγωγή λαμβάνουμε, συν είδη προσωπικής υγιεινής και φροντίδας (μαντηλάκια, αντισηπτικό χεριών, χαρτομάντιλα, μάσκες υψηλής προστασίας για σκόνη, καπνό ή/και ιούς),
- φακό (ιδανικά κεφαλής, ώστε να είναι ελεύθερα τα χέρια), εφεδρικές μπαταρίες, φορτισμένο powerbank και τα καλώδια φόρτισης, μικρό φορητό ραδιόφωνο για να ενημερωνόμαστε για τις εξελίξεις εάν δεν υπάρχει internet, μια σφυρίχτρα για να βοηθήσει στον εντοπισμό μας από σωστικά συνεργεία,
- ταυτότητες, διαβατήρια, βιβλιάρια υγείας, στοιχεία επικοινωνίας συγγενών γραμμένα σε χαρτί (για την περίπτωση που τελειώσει η μπαταρία στο κινητό), αντίγραφα σημαντικών συμβολαίων και ιατρικών γνωματεύσεων και μετρητά, αφού αν δεν υπάρχει ρεύμα, δεν υπάρχουν και ΑΤΜ ή POS. Βάζουμε όλα τα παραπάνω σε μια αδιάβροχη θήκη.
- μια αλλαξιά ρούχα, μια ισοθερμική κουβέρτα και ένας αναπτήρας ή σπίρτα.
Τι πρέπει να έχουμε στο σπίτι;
Πάντα σύμφωνα με τον οδηγό της Κομισιόν, σε προσβάσιμο σημείο του σπιτιού μας πρέπει να έχουμε περίπου 2 λίτρα νερό την ημέρα ανά άτομο –για τρεις μέρες–, τρόφιμα μακράς διάρκειας που καταναλώνονται άμεσα χωρίς μαγείρεμα (κονσέρβες, μπάρες δημητριακών, ξηρούς καρπούς) και ό,τι υπάρχει μέσα την τσάντα επιβίωσης.
