Προφορικές εξετάσεις 6ου Διαγωνισμού ΕΣΔι (clerks) 2026: 30 ενδεικτικές ερωτήσεις στο Σύνταγμα

Ερώτηση 1η : Ποια είναι η μορφή του πολιτεύματος;

Απάντηση: Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 1 παρ. 1 Συντάγματος. Θεμέλιο του Πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία: όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα (παρ. 2-3). Η διάταξη αυτή δεν αναθεωρείται (άρθρο 110 παρ. 1).

Ερώτηση 2η: Πόσο διαρκεί η θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας και πόσες φορές μπορεί να επανεκλεγεί το ίδιο πρόσωπο;

Απάντηση: Πέντε έτη και επανεκλογή επιτρέπεται μόνο μία φορά.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 30 παρ. 1 και 5. Ο Πρόεδρος εκλέγεται από τη Βουλή. Για να εκλεγεί κάποιος απαιτείται ελληνική ιθαγένεια τουλάχιστον πέντε ετών, καταγωγή από Έλληνα πατέρα ή μητέρα, συμπληρωμένο το 40ο έτος και ικανότητα ψήφου (άρθρο 31).

Ερώτηση 3η: Πόσοι μπορεί να είναι οι βουλευτές σύμφωνα με το Σύνταγμα;

Απάντηση: Ο αριθμός ορίζεται με νόμο: όχι λιγότεροι από 200 και όχι περισσότεροι από 300.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 51 παρ. 1. Σήμερα ο εκλογικός νόμος ορίζει 300 βουλευτές. Οι βουλευτές αντιπροσωπεύουν το Έθνος (παρ. 2). Για να εκλεγεί κάποιος βουλευτής πρέπει να έχει συμπληρώσει το 25ο έτος της ηλικίας του (άρθρο 55 παρ. 1).

Ερώτηση 4η: Πότε επιτρέπεται νέα αναθεώρηση του Συντάγματος;

Απάντηση: Όχι πριν περάσει πενταετία από την ολοκλήρωση της προηγούμενης αναθεώρησης.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 110 παρ. 6. Η πρόταση υποβάλλεται από τουλάχιστον 50 βουλευτές και απαιτείται πλειοψηφία 3/5 του όλου αριθμού (180) σε δύο ψηφοφορίες με απόσταση τουλάχιστον ενός μήνα. Δεν αναθεωρούνται οι διατάξεις για τη μορφή του πολιτεύματος και οι βασικές διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 4 παρ. 1, 4 παρ. 7, 5 παρ. 1 και 3, 13 παρ. 1 και 26.

Ερώτηση 5η: Ο Α συλλαμβάνεται επ’ αυτοφώρω το βράδυ της Παρασκευής και οδηγείται στον ανακριτή το πρωί της Δευτέρας «επειδή μεσολάβησε Σαββατοκύριακο». Τηρήθηκε το Σύνταγμα;

Απάντηση: Όχι, όποιος συλλαμβάνεται για αυτόφωρο έγκλημα ή με ένταλμα προσάγεται στον αρμόδιο ανακριτή το αργότερο μέσα σε 24 ώρες από τη σύλληψη.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 6 παρ. 1-3. Στα αυτόφωρα εγκλήματα δεν απαιτείται δικαστικό ένταλμα για τη σύλληψη, η προθεσμία όμως των 24 ωρών ισχύει πάντοτε, αν η σύλληψη έγινε έξω από την έδρα του ανακριτή, η προσαγωγή γίνεται μέσα στον απολύτως αναγκαίο χρόνο για τη μεταγωγή. Ο ανακριτής οφείλει, μέσα σε τρεις ημέρες από την προσαγωγή, είτε να απολύσει τον συλληφθέντα είτε να εκδώσει ένταλμα φυλάκισης. Αν οι προθεσμίες περάσουν άπρακτες, κάθε δεσμοφύλακας ή άλλος επιφορτισμένος με κράτηση οφείλει να τον απολύσει αμέσως.

Ερώτηση 6η: Υπηρετείς ως γραμματέας στο Πρωτοδικείο Αθηνών. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης δυσαρεστημένος από την απόδοσή σου, εκδίδει απόφαση με την οποία σε απολύει για υπηρεσιακή ανεπάρκεια. Είναι συνταγματική η απόλυση;

Απάντηση: Όχι, οι υπάλληλοι της γραμματείας όλων των δικαστηρίων και των εισαγγελιών είναι μόνιμοι και μπορεί να παυθούν μόνο με δικαστική απόφαση εξαιτίας ποινικής καταδίκης ή με απόφαση δικαστικού συμβουλίου για βαρύ πειθαρχικό παράπτωμα, ασθένεια ή αναπηρία ή υπηρεσιακή ανεπάρκεια.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 92 παρ. 1. Η υπηρεσιακή ανεπάρκεια είναι πράγματι λόγος παύσης, βεβαιώνεται όμως όπως νόμος ορίζει και την παύση αποφασίζει δικαστικό συμβούλιο, όχι ο Υπουργός. Προσοχή στη διαφορά: οι δικαστικοί λειτουργοί παύονται πάντοτε με δικαστική απόφαση, για όλους τους λόγους (άρθρο 88 παρ. 4).

Ερώτηση 7η: Είσαι δικαστικός υπάλληλος και το σωματείο σου κηρύσσει 24ωρη απεργία. Συνάδελφος υποστηρίζει ότι «στη Δικαιοσύνη η απεργία απαγορεύεται από το Σύνταγμα». Έχει δίκιο;

Απάντηση: Όχι, η απεργία απαγορεύεται με οποιαδήποτε μορφή στους δικαστικούς λειτουργούς και σε αυτούς που υπηρετούν στα σώματα ασφαλείας όχι στους δικαστικούς υπαλλήλους.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 23 παρ. 2. Η απεργία αποτελεί δικαίωμα και ασκείται από τις νόμιμα συστημένες συνδικαλιστικές οργανώσεις. Το δικαίωμα απεργίας των δημόσιων υπαλλήλων υπόκειται στους συγκεκριμένους περιορισμούς του νόμου που το ρυθμίζει, οι περιορισμοί αυτοί δεν μπορούν να φθάνουν έως την κατάργηση του δικαιώματος ή την παρεμπόδιση της νόμιμης άσκησής του.

Ερώτηση 8η: Αστυνομικοί εισέρχονται στο σπίτι της Β για έρευνα, χωρίς να συνοδεύονται από εισαγγελέα ή άλλον δικαστικό λειτουργό. Επικαλούνται ότι «η έρευνα προβλέπεται από τον νόμο». Αρκεί αυτό;

Απάντηση: Όχι. Καμία έρευνα δεν γίνεται σε κατοικία, παρά μόνο όταν και όπως ορίζει ο νόμος και πάντοτε με την παρουσία εκπροσώπων της δικαστικής εξουσίας.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 9. Η κατοικία του καθενός είναι άσυλο. Οι παραβάτες τιμωρούνται για παραβίαση του οικιακού ασύλου και για κατάχρηση εξουσίας και υποχρεούνται σε πλήρη αποζημίωση του παθόντος, όπως νόμος ορίζει. Συνδυάστε με το άρθρο 19 παρ. 3: απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών μέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του άρθρου 9.

Ερώτηση 9η: Το Υπουργικό Συμβούλιο αποφασίζει την παύση προέδρου πρωτοδικών, επειδή τον θεωρεί υπηρεσιακά ανεπαρκή. Είναι συνταγματική η παύση;

Απάντηση: Όχι. Οι δικαστικοί λειτουργοί είναι ισόβιοι και μπορούν να παυθούν μόνο ύστερα από δικαστική απόφαση, εξαιτίας ποινικής καταδίκης ή για βαρύ πειθαρχικό παράπτωμα ή ασθένεια ή αναπηρία ή υπηρεσιακή ανεπάρκεια.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 88 παρ. 1 και 4. Οι λόγοι παύσης βεβαιώνονται όπως νόμος ορίζει και τηρούνται οι διατάξεις του άρθρου 93 παρ. 2 και 3 (δημόσια συνεδρίαση, αιτιολογημένη απόφαση). Οι δικαστικοί λειτουργοί διορίζονται με προεδρικό διάταγμα. Συγκρίνετε με τους δικαστικούς υπαλλήλους: είναι μόνιμοι (όχι ισόβιοι) και παύονται με δικαστική απόφαση ή με απόφαση δικαστικού συμβουλίου (άρθρο 92 παρ. 1).

Ερώτηση 10η: Με ποιες πλειοψηφίες εκλέγεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και τι γίνεται αν δεν συγκεντρωθούν;

Απάντηση: Εκλέγεται από τη Βουλή με ονομαστική ψηφοφορία. Στις δύο πρώτες ψηφοφορίες απαιτούνται τα δύο τρίτα του όλου αριθμού των βουλευτών, στην τρίτη τα τρία πέμπτα, στην τέταρτη η απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών και στην πέμπτη αρκεί η σχετική πλειοψηφία.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 32 παρ. 3 και 4, όπως αναθεωρήθηκε το 2019. Σε Βουλή 300 βουλευτών: 200 – 200 – 180 – 151 – σχετική πλειοψηφία. Κάθε ψηφοφορία επαναλαμβάνεται ύστερα από πέντε ημέρες. Μετά την αναθεώρηση του 2019 η αδυναμία εκλογής Προέδρου δεν οδηγεί πλέον σε διάλυση της Βουλής. Ο Πρόεδρος εκλέγεται για περίοδο πέντε ετών και επανεκλογή του ίδιου προσώπου επιτρέπεται μία φορά μόνο (άρθρο 30 παρ. 1 και 5).

Ερώτηση 11η: Είσαι υπάλληλος εισαγγελίας. Την ώρα της υπηρεσίας μοιράζεις στο κοινό φυλλάδια υπέρ πολιτικού κόμματος, το απόγευμα, εκτός υπηρεσίας, παρευρίσκεσαι σε προεκλογική συγκέντρωση του ίδιου κόμματος. Παραβιάζεις το Σύνταγμα;

Απάντηση: Μόνο με την πρώτη ενέργεια. Στους υπαλλήλους του Δημοσίου οι οποιασδήποτε μορφής εκδηλώσεις υπέρ ή κατά πολιτικού κόμματος απαγορεύονται απολύτως κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 29 παρ. 3. Για τους δικαστικούς λειτουργούς και για όσους υπηρετούν στις ένοπλες δυνάμεις και στα σώματα ασφαλείας η απαγόρευση είναι γενική δεν περιορίζεται στον χρόνο της υπηρεσίας. Για τους υπαλλήλους του Δημοσίου, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ισχύει μόνο κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Ερώτηση 12η: Το Συμβούλιο της Επικρατείας κρίνει διάταξη νόμου αντισυνταγματική, ενώ ο Άρειος Πάγος είχε κρίνει την ίδια διάταξη συνταγματική. Ποιο δικαστήριο λύνει οριστικά τη διαφωνία;

Απάντηση: Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο. Σε αυτό υπάγεται η άρση της αμφισβήτησης για την ουσιαστική αντισυνταγματικότητα ή την έννοια διατάξεων τυπικού νόμου, αν εκδόθηκαν γι' αυτές αντίθετες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 100 παρ. 1 περ. ε΄, παρ. 2 και παρ. 4. Οι αποφάσεις του είναι αμετάκλητες. Διάταξη νόμου που κηρύσσεται αντισυνταγματική είναι ανίσχυρη από τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης ή από τον χρόνο που ορίζεται με την απόφαση. Στις περιπτώσεις δ΄ και ε΄ μετέχουν στη σύνθεση και δύο τακτικοί καθηγητές νομικών μαθημάτων των νομικών σχολών των πανεπιστημίων της Χώρας, που ορίζονται με κλήρωση.

Ερώτηση 13η: Εκδίδεται πράξη νομοθετικού περιεχομένου, αλλά η Κυβέρνηση την υποβάλλει στη Βουλή για κύρωση δύο μήνες μετά την έκδοσή της, ενώ η Βουλή βρισκόταν σε σύνοδο. Ισχύει ακόμη η πράξη;

Απάντηση: Όχι. Αν δεν υποβληθεί στη Βουλή για κύρωση μέσα σε σαράντα ημέρες από την έκδοσή της, η πράξη παύει να ισχύει στο εξής.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 44 παρ. 1. Οι πράξεις νομοθετικού περιεχομένου εκδίδονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης. Υποβάλλονται για κύρωση μέσα σε σαράντα ημέρες από την έκδοσή τους ή μέσα σε σαράντα ημέρες από τη σύγκληση της Βουλής σε σύνοδο. Παύουν επίσης να ισχύουν στο εξής αν δεν εγκριθούν από τη Βουλή μέσα σε τρεις μήνες από την υποβολή τους.

Ερώτηση 14η: Εισαγγελέας παραγγέλλει την κατάσχεση εφημερίδας μετά την κυκλοφορία της, για προσβολή του προσώπου του Προέδρου της Δημοκρατίας. Τρεις ημέρες αργότερα το δικαστικό συμβούλιο δεν έχει ακόμη αποφασίσει. Τι γίνεται με την κατάσχεση;

Απάντηση: Αίρεται αυτοδικαίως. Ο εισαγγελέας οφείλει, μέσα σε είκοσι τέσσερις ώρες από την κατάσχεση, να υποβάλει την υπόθεση στο δικαστικό συμβούλιο και αυτό, μέσα σε άλλες είκοσι τέσσερις ώρες, να αποφασίσει για τη διατήρηση ή την άρση της.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 14 παρ. 3 και 4. Η κατάσχεση εφημερίδων και άλλων εντύπων απαγορεύεται, είτε πριν είτε μετά την κυκλοφορία. Κατ' εξαίρεση επιτρέπεται, με παραγγελία του εισαγγελέα και μόνο μετά την κυκλοφορία, στις τέσσερις περιπτώσεις της παρ. 3: προσβολή θρησκείας, προσβολή του προσώπου του Προέδρου της Δημοκρατίας, δημοσιεύματα για τις ένοπλες δυνάμεις και την οχύρωση της Χώρας ή με σκοπό τη βίαιη ανατροπή του πολιτεύματος ή κατά της εδαφικής ακεραιότητας, και άσεμνα δημοσιεύματα. Έφεση και αναίρεση επιτρέπονται στον εκδότη και στον εισαγγελέα.

Ερώτηση 15η: Υπηρετείς ως δικαστική υπάλληλος σε Εφετείο. Σου κοινοποιείται μετάθεση σε άλλη πόλη, χωρίς να έχει προηγηθεί κρίση υπηρεσιακού συμβουλίου. Είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα η μετάθεση;

Απάντηση: Όχι. Οι προαγωγές, τοποθετήσεις, μεταθέσεις, αποσπάσεις και μετατάξεις των δικαστικών υπαλλήλων ενεργούνται ύστερα από σύμφωνη γνώμη υπηρεσιακών συμβουλίων, που συγκροτούνται κατά πλειοψηφία από δικαστικούς λειτουργούς και δικαστικούς υπαλλήλους.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 92 παρ. 3. «Σύμφωνη γνώμη» σημαίνει ότι η υπηρεσιακή μεταβολή δεν μπορεί να γίνει αν το συμβούλιο δεν συμφωνήσει. Κατά των αποφάσεων που αφορούν μεταβολές της υπηρεσιακής κατάστασης των δικαστικών υπαλλήλων επιτρέπεται προσφυγή, όπως νόμος ορίζει. Συγκρίνετε με τους δικαστικούς λειτουργούς: εκεί απαιτείται προεδρικό διάταγμα ύστερα από απόφαση ανώτατου δικαστικού συμβουλίου (άρθρο 90 παρ. 1).

Ερώτηση 16η: Ένας εφέτης και ένας αρεοπαγίτης συμπληρώνουν και οι δύο το 65ο έτος της ηλικίας τους τον Φεβρουάριο. Ποιος αποχωρεί από την υπηρεσία και πότε;

Απάντηση: Αποχωρεί μόνο ο εφέτης, στις 30 Ιουνίου του ίδιου έτους. Οι δικαστικοί λειτουργοί έως και τον βαθμό του εφέτη ή του αντεισαγγελέα εφετών αποχωρούν υποχρεωτικά μόλις συμπληρώσουν το 65ο έτος της ηλικίας τους, ενώ όσοι έχουν ανώτερους βαθμούς μόλις συμπληρώσουν το 67ο.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 88 παρ. 5. Ως ημέρα συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας θεωρείται, σε κάθε περίπτωση, η 30ή Ιουνίου του έτους αποχώρησης. Ο αρεοπαγίτης έχει βαθμό ανώτερο από του εφέτη, άρα υπηρετεί έως το 67ο έτος. Συγκρίνετε: οι συμβολαιογράφοι αποχωρούν υποχρεωτικά μόλις συμπληρώσουν το 70ό έτος της ηλικίας τους (άρθρο 92 παρ. 5).

Ερώτηση 17η: Η Βουλή ψηφίζει με 185 ψήφους νόμο που χορηγεί αμνηστία σε όσους καταδικάστηκαν για κλοπές. Είναι συνταγματικός ο νόμος;

Απάντηση: Όχι. Αμνηστία για κοινά εγκλήματα δεν παρέχεται ούτε με νόμο.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 47. Αμνηστία παρέχεται μόνο για πολιτικά εγκλήματα, με νόμο που ψηφίζεται από την Ολομέλεια της Βουλής με πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών (παρ. 3) η πλειοψηφία, όσο μεγάλη κι αν είναι, δεν «σώζει» αμνηστία για κοινά εγκλήματα (παρ. 4). Μην τη συγχέετε με τη χάρη (παρ. 1): αυτή απονέμεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ύστερα από πρόταση του Υπουργού Δικαιοσύνης και γνώμη συμβουλίου που συγκροτείται κατά πλειοψηφία από δικαστές.

Ερώτηση 18η: Η διοίκηση ανακαλεί την άδεια λειτουργίας του καταστήματος του Γ για παραβάσεις, χωρίς προηγουμένως να τον καλέσει να εκθέσει τις απόψεις του. Ποιο συνταγματικό δικαίωμά του παραβιάστηκε;

Απάντηση: Το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης. Το δικαίωμα αυτό του ενδιαφερομένου ισχύει και για κάθε διοικητική ενέργεια ή μέτρο που λαμβάνεται σε βάρος των δικαιωμάτων ή συμφερόντων του.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 20. Η παρ. 1 κατοχυρώνει το δικαίωμα δικαστικής προστασίας: καθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια και μπορεί να αναπτύξει σε αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή συμφέροντά του, όπως νόμος ορίζει. Η παρ. 2 επεκτείνει την προηγούμενη ακρόαση και στη διοικητική δράση: ο ενδιαφερόμενος ακούγεται πριν ληφθεί το δυσμενές μέτρο.

Ερώτηση 19ο: Υπηρετείς ως δικαστικός υπάλληλος και θέλεις να είσαι υποψήφιος στις βουλευτικές εκλογές. Τι πρέπει να κάνεις και πότε;

Απάντηση: Να παραιτηθείς πριν από την ανακήρυξή σου ως υποψηφίου. Οι έμμισθοι δημόσιοι λειτουργοί και υπάλληλοι δεν μπορούν να ανακηρυχθούν υποψήφιοι ούτε να εκλεγούν βουλευτές, αν δεν παραιτηθούν πριν από την ανακήρυξή τους ως υποψηφίων.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 56 παρ. 1 και 2. Η παραίτηση συντελείται με μόνη τη γραπτή υποβολή της — δεν χρειάζεται αποδοχή από την υπηρεσία. Το Σύνταγμα αποκλείει ρητά την επάνοδο στην ενεργό υπηρεσία μόνο για τους στρατιωτικούς που παραιτούνται. Από τους περιορισμούς της παρ. 1 εξαιρούνται οι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, των οποίων η άσκηση των καθηκόντων αναστέλλεται όσο διαρκεί η βουλευτική θητεία.

Ερώτηση 20η: Ο Υπουργός Δικαιοσύνης αποστέλλει εγκύκλιο στα δικαστήρια με οδηγίες για το πώς πρέπει να ερμηνεύεται μια διάταξη νόμου. Δεσμεύεται ο δικαστής που δικάζει σχετική υπόθεση;

Απάντηση: Όχι. Οι δικαστές κατά την άσκηση των καθηκόντων τους υπόκεινται μόνο στο Σύνταγμα και στους νόμους και σε καμία περίπτωση δεν υποχρεούνται να συμμορφώνονται με διατάξεις που έχουν τεθεί κατά κατάλυση του Συντάγματος.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 87. Η δικαιοσύνη απονέμεται από δικαστήρια συγκροτούμενα από τακτικούς δικαστές, που απολαμβάνουν λειτουργική και προσωπική ανεξαρτησία (παρ. 1). Λειτουργική: κανένα όργανο δεν τους δίνει εντολές ή οδηγίες για το πώς θα κρίνουν. Προσωπική: ισοβιότητα και εγγυήσεις για την υπηρεσιακή τους κατάσταση (άρθρα 88–91). Η επιθεώρηση των τακτικών δικαστών ενεργείται από δικαστές ανώτερου βαθμού, καθώς και από τον Εισαγγελέα και τους Αντεισαγγελείς του Αρείου Πάγου (παρ. 3).

Ερώτηση 21η: Είσαι γραμματέας έδρας σε ποινική δίκη. Ο προεδρεύων ζητά από το ακροατήριο να εγκαταλείψει την αίθουσα «για να μη φορτίζεται το κλίμα», χωρίς το δικαστήριο να εκδώσει σχετική απόφαση. Είναι αυτό σύμφωνο με το Σύνταγμα;

Απάντηση: Όχι. Οι συνεδριάσεις κάθε δικαστηρίου είναι δημόσιες, εκτός αν το δικαστήριο κρίνει με απόφασή του ότι η δημοσιότητα πρόκειται να είναι επιβλαβής στα χρηστά ήθη ή ότι συντρέχουν ειδικοί λόγοι προστασίας της ιδιωτικής ή οικογενειακής ζωής των διαδίκων.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 93 παρ. 2. Χρειάζονται δύο πράγματα: απόφαση του δικαστηρίου (όχι απλή εντολή του προεδρεύοντος) και ένας από τους δύο λόγους που ορίζει το Σύνταγμα. Εξαιρέσεις προβλέπει το ίδιο το Σύνταγμα: στα δικαστήρια ανηλίκων μπορεί να μην εφαρμόζεται η παρ. 2 (άρθρο 96 παρ. 3), ενώ δεν εφαρμόζεται και κατά την επεξεργασία των κανονιστικών διαταγμάτων από το Συμβούλιο της Επικρατείας (άρθρο 95 παρ. 2).

Ερώτηση 22η: Πότε γίνεται δεκτή από τη Βουλή πρόταση εμπιστοσύνης και πότε πρόταση δυσπιστίας;

Απάντηση: Η πρόταση εμπιστοσύνης γίνεται δεκτή αν εγκριθεί από την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων βουλευτών, η οποία όμως δεν επιτρέπεται να είναι κατώτερη από τα δύο πέμπτα του όλου αριθμού των βουλευτών. Η πρόταση δυσπιστίας γίνεται δεκτή μόνο αν εγκριθεί από την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 84. Σε Βουλή 300 βουλευτών: τουλάχιστον 120 ψήφοι για την εμπιστοσύνη, 151 για τη δυσπιστία. Η Κυβέρνηση οφείλει να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης μέσα σε δεκαπέντε ημέρες από την ορκωμοσία του Πρωθυπουργού. Η πρόταση δυσπιστίας πρέπει να είναι υπογραμμένη από το ένα έκτο τουλάχιστον των βουλευτών και υποβάλλεται μόνο μετά την πάροδο εξαμήνου από την απόρριψη προηγούμενης — εκτός αν είναι υπογραμμένη από την πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών. Ψηφίζουν και οι Υπουργοί και Υφυπουργοί που είναι βουλευτές.

Ερώτηση 23η: Ο Δ κρατείται προσωρινά για κακούργημα επί δεκατέσσερις μήνες. Δεν έχει εκδοθεί απόφαση δικαστικού συμβουλίου για παράταση της κράτησής του. Είναι νόμιμη η συνέχισή της;

Απάντηση: Όχι. Το ανώτατο όριο της προφυλάκισης δεν μπορεί να υπερβεί το ένα έτος στα κακουργήματα και τους έξι μήνες στα πλημμελήματα.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 6 παρ. 4. Σε εντελώς εξαιρετικές περιπτώσεις τα ανώτατα αυτά όρια μπορούν να παραταθούν κατά έξι και τρεις μήνες αντίστοιχα, με απόφαση του αρμόδιου δικαστικού συμβουλίου — άρα το απώτατο όριο είναι 18 μήνες για κακούργημα και 9 μήνες για πλημμέλημα. Απαγορεύεται η υπέρβαση των ανώτατων ορίων με τη διαδοχική επιβολή του μέτρου για επιμέρους πράξεις της ίδιας υπόθεσης.

Ερώτηση 24η: Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, δικάζοντας αίτηση ακύρωσης, καταλήγει ότι διάταξη τυπικού νόμου είναι αντισυνταγματική. Για το ζήτημα δεν υπάρχει προηγούμενη απόφαση της Ολομέλειας ή του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου. Μπορεί το Τμήμα να κρίνει οριστικά το ζήτημα;

Απάντηση: Όχι. Όταν τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου κρίνει διάταξη τυπικού νόμου αντισυνταγματική, παραπέμπει υποχρεωτικά το ζήτημα στην οικεία ολομέλεια.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 100 παρ. 5. Η παραπομπή δεν χρειάζεται αν το ζήτημα έχει κριθεί με προηγούμενη απόφαση της ολομέλειας ή του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου. Η ολομέλεια συγκροτείται σε δικαστικό σχηματισμό και αποφαίνεται οριστικά, όπως νόμος ορίζει. Προσοχή: η υποχρέωση αφορά μόνο τα τμήματα των τριών ανώτατων δικαστηρίων, τα υπόλοιπα δικαστήρια απλώς δεν εφαρμόζουν τη διάταξη (άρθρο 93 παρ. 4).

Ερώτηση 25η: Πρωτοδίκης δέχεται δύο προτάσεις: να εκλεγεί μέλος του διδακτικού προσωπικού σε Νομική Σχολή και να αναλάβει, με αμοιβή, νομικός σύμβουλος εταιρείας. Τι του επιτρέπει το Σύνταγμα;

Απάντηση: Μόνο το πρώτο. Απαγορεύεται στους δικαστικούς λειτουργούς να παρέχουν κάθε άλλη μισθωτή υπηρεσία καθώς και να ασκούν οποιοδήποτε επάγγελμα· κατ' εξαίρεση επιτρέπεται να εκλέγονται μέλη της Ακαδημίας Αθηνών ή του διδακτικού προσωπικού ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 89. Επιτρέπεται επίσης η συμμετοχή τους σε συμβούλια ή επιτροπές που ασκούν αρμοδιότητες πειθαρχικού, ελεγκτικού ή δικαιοδοτικού χαρακτήρα και σε νομοπαρασκευαστικές επιτροπές, εφόσον η συμμετοχή αυτή προβλέπεται ειδικά από τον νόμο. Απαγορεύονται: η ανάθεση διοικητικών καθηκόντων, η συμμετοχή στην Κυβέρνηση και οι διαιτησίες εκτός του πλαισίου των υπηρεσιακών καθηκόντων. Επιτρέπεται η συγκρότηση ένωσης δικαστικών λειτουργών, όπως νόμος ορίζει.

Ερώτηση 26η: Ποιος ασκεί την πειθαρχική εξουσία στους δικαστικούς υπαλλήλους;

Απάντηση: Οι ιεραρχικά προϊστάμενοί τους δικαστές ή εισαγγελείς ή επίτροποι ή υπάλληλοι, καθώς και υπηρεσιακό συμβούλιο, όπως νόμος ορίζει.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 92 παρ. 1 και 3. Κατά των πειθαρχικών αποφάσεων των υπηρεσιακών συμβουλίων επιτρέπεται προσφυγή, όπως νόμος ορίζει. Η παύση για βαρύ πειθαρχικό παράπτωμα, όμως, γίνεται μόνο με απόφαση δικαστικού συμβουλίου (παρ. 1). Για τους δικαστικούς λειτουργούς η πειθαρχική εξουσία ρυθμίζεται χωριστά, στο άρθρο 91.

Ερώτηση 27η: Ακίνητο της Ε απαλλοτριώνεται για την κατασκευή δρόμου. Η προσωρινή αποζημίωση ορίστηκε με δικαστική απόφαση, αλλά δύο χρόνια μετά τη δημοσίευσή της δεν έχει καταβληθεί. Τι συμβαίνει με την απαλλοτρίωση;

Απάντηση: Αίρεται αυτοδικαίως. Η αποζημίωση καταβάλλεται υποχρεωτικά το αργότερο μέσα σε ενάμισι έτος από τη δημοσίευση της απόφασης για τον προσωρινό προσδιορισμό της· διαφορετικά η απαλλοτρίωση αίρεται αυτοδικαίως.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 17 παρ. 2 και 4. Κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει, και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση. Η αποζημίωση ορίζεται από τα αρμόδια δικαστήρια. Πριν καταβληθεί η οριστική ή η προσωρινή αποζημίωση διατηρούνται ακέραια όλα τα δικαιώματα του ιδιοκτήτη και δεν επιτρέπεται η κατάληψη.

Ερώτηση 28η: Πώς επιλέγονται οι Πρόεδροι των τριών ανώτατων δικαστηρίων και πόσο διαρκεί η θητεία τους;

Απάντηση: Οι προαγωγές στις θέσεις του προέδρου και του αντιπροέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου ενεργούνται με προεδρικό διάταγμα, ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, με επιλογή μεταξύ των μελών του αντίστοιχου ανώτατου δικαστηρίου. Η θητεία των Προέδρων δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη των τεσσάρων ετών.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 90 παρ. 1, 5 και 6. Το όριο των τεσσάρων ετών ισχύει και για τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου και τους Γενικούς Επιτρόπους, ακόμη και αν ο δικαστικός λειτουργός δεν καταλαμβάνεται από το όριο ηλικίας. Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου επιλέγεται μεταξύ των μελών του Αρείου Πάγου και των αντεισαγγελέων του. Για τους υπόλοιπους βαθμούς οι προαγωγές ενεργούνται με προεδρικό διάταγμα ύστερα από απόφαση ανώτατου δικαστικού συμβουλίου (παρ. 1). Οι αποφάσεις ή πράξεις κατά το άρθρο 90 δεν προσβάλλονται στο Συμβούλιο της Επικρατείας (παρ. 6).

Ερώτηση 29η: Ο Ζ τέλεσε τον Μάρτιο μια πράξη που τότε δεν ήταν αξιόποινη. Τον Ιούνιο ψηφίζεται νόμος που την τιμωρεί με φυλάκιση και ορίζει ότι ισχύει αναδρομικά από τον Ιανουάριο. Μπορεί να καταδικαστεί ο Ζ;

Απάντηση: Όχι. Έγκλημα δεν υπάρχει ούτε ποινή επιβάλλεται χωρίς νόμο που να ισχύει πριν από την τέλεση της πράξης και να ορίζει τα στοιχεία της.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 7. Ποτέ δεν επιβάλλεται ποινή βαρύτερη από εκείνη που προβλεπόταν κατά την τέλεση της πράξης (παρ. 1). Από το ίδιο άρθρο: τα βασανιστήρια, οποιαδήποτε σωματική κάκωση, βλάβη υγείας ή άσκηση ψυχολογικής βίας και κάθε άλλη προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας απαγορεύονται και τιμωρούνται (παρ. 2), η γενική δήμευση απαγορεύεται και θανατική ποινή δεν επιβάλλεται, εκτός από κακουργήματα που τελούνται σε καιρό πολέμου και σχετίζονται με αυτόν (παρ. 3).

Ερώτηση 30η: Ποιες διαφορές υπάγονται στα διοικητικά και ποιες στα πολιτικά δικαστήρια;

Απάντηση: Στο Συμβούλιο της Επικρατείας και στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια υπάγονται οι διοικητικές διαφορές, με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Στα πολιτικά δικαστήρια υπάγονται οι ιδιωτικές διαφορές, καθώς και οι υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας.

Τι πρέπει να ξέρετε: Άρθρο 94 παρ. 1–3. Τα δικαστήρια διακρίνονται σε διοικητικά, πολιτικά και ποινικά (άρθρο 93 παρ. 1). Σε ειδικές περιπτώσεις και προκειμένου να επιτυγχάνεται η ενιαία εφαρμογή της αυτής νομοθεσίας, μπορεί να ανατεθεί με νόμο η εκδίκαση κατηγοριών ιδιωτικών διαφορών στα διοικητικά δικαστήρια ή κατηγοριών διοικητικών διαφορών ουσίας στα πολιτικά δικαστήρια. Τις συγκρούσεις μεταξύ τους αίρει το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (άρθρο 100 παρ. 1 περ. δ΄).