Νέο πλαίσιο για το ιδιωτικό χρέος και τη λειτουργία των servicers φέρνει δέσμη 16 παρεμβάσεων, με στόχο αφενός την ενίσχυση της προστασίας των οφειλετών και αφετέρου την αυστηρότερη εποπτεία, διαφάνεια και λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Οι οκτώ παρεμβάσεις αφορούν άμεσα τους οφειλέτες και οι υπόλοιπες οκτώ τη λειτουργία των servicers. Στην πράξη, επιχειρείται η μετάβαση από διαδικασίες που σε αρκετές περιπτώσεις μπορούσαν να παραμένουν ανοιχτές για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ένα πλαίσιο με συγκεκριμένες προθεσμίες, υποχρεώσεις και συνέπειες σε περίπτωση παραβίασής τους.
Οι σημαντικότερες αλλαγές για τους δανειολήπτες είναι η υποχρέωση απάντησης του πιστωτή εντός τριών μηνών στη διμερή ρύθμιση, το ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή, η αυξημένη προστασία όσων τηρούν τη ρύθμισή τους, η αναστολή της τοκοφορίας όταν ο πιστωτής δεν παρέχει εγκαίρως πλήρη στοιχεία για την οφειλή και η επαναφορά ορίων στη διόγκωση ληξιπρόθεσμων χρεών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Την ίδια στιγμή, οι servicers καλούνται να δημοσιοποιούν περισσότερα στοιχεία, να υποβάλλουν ετήσια στρατηγικά σχέδια στην Τράπεζα της Ελλάδος και, όταν διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, να υπόκεινται σε ανεξάρτητο ετήσιο έλεγχο.
Τι σημαίνουν όμως όλα αυτά στην πράξη; Το Dnews.gr παραθέτει ένα χρήσιμο οδηγό για τις βασικές αλλαγές μέσα από 14 ερωτήσεις και απαντήσεις.
Τι αλλάζει συνολικά για τους οφειλέτες;
Η βασική αλλαγή είναι ότι η διμερής ρύθμιση αποκτά συγκεκριμένους κανόνες και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα. Το σημερινό σύστημα βασίζεται κυρίως στον Κώδικα Δεοντολογίας του ν. 4224/2013. Με το νέο πλαίσιο θεσπίζεται αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία, χωρίς να χάνει ο οφειλέτης τη δυνατότητα να προσφύγει στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό.
Παράλληλα, ενισχύονται τα δικαιώματα του οφειλέτη ως προς την ενημέρωση για το ύψος και τη σύνθεση του χρέους του και καθιερώνονται συγκεκριμένες συνέπειες όταν ο πιστωτής ή ο servicer δεν τηρεί τις υποχρεώσεις του.
Σε πόσο χρόνο θα πρέπει να απαντά τράπεζα ή servicer σε αίτημα ρύθμισης;
Ο οφειλέτης θα υποβάλλει αίτηση μαζί με πλήρη φάκελο και ο πιστωτής θα έχει προθεσμία τριών μηνών για να απαντήσει.
Μέσα σε αυτό το διάστημα θα πρέπει είτε να καταθέσει πρόταση βιώσιμης ρύθμισης είτε να απορρίψει το αίτημα με έγγραφη και τεκμηριωμένη αιτιολογία.
Ο οφειλέτης θα έχει στη συνέχεια έναν μήνα για να ανταποκριθεί, ενώ ολόκληρη η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.
Έτσι μπαίνει συγκεκριμένο χρονικό όριο σε διαπραγματεύσεις που μέχρι σήμερα μπορούσαν να παρατείνονται χωρίς σαφή κατάληξη.
Τι συμβαίνει αν ο πιστωτής δεν απαντήσει μέσα στο τρίμηνο;
Η παρέλευση της προθεσμίας δεν θα μένει χωρίς συνέπειες. Προβλέπεται αυτοδίκαιη καταγραφή της παράβασης, ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος και αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων.
Επομένως, η τρίμηνη προθεσμία δεν λειτουργεί απλώς ως σύσταση προς τον πιστωτή αλλά συνδέεται με συγκεκριμένες συνέπειες σε περίπτωση μη τήρησής της.
Τι αλλάζει όταν πλησιάζει ένας πλειστηριασμός;
Τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, ο πιστωτής υποχρεούται να υποβάλει πρόταση ρύθμισης.
Η πρόταση δεν θα μπορεί να είναι απλώς τυπική. Θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη με βάση την πραγματική οικονομική κατάσταση του οφειλέτη, το εισόδημά του και την αξία της περιουσίας του.
Στόχος είναι ο οφειλέτης να γνωρίζει τι ακριβώς του προτείνεται και με ποια οικονομικά δεδομένα έχει διαμορφωθεί η πρόταση.
Μπορεί ο πιστωτής να απορρίπτει χωρίς εξήγηση ένα αίτημα ρύθμισης;
Όχι. Η αρνητική απάντηση θα πρέπει να είναι έγγραφη και αιτιολογημένη.
Αντίστοιχα, η πρόταση που κατατίθεται θα πρέπει να είναι τεκμηριωμένη και να λαμβάνει υπόψη τα εισοδήματα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Όταν υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές λύσεις, θα πρέπει να παρουσιάζονται και οι δύο, ώστε ο πολίτης να μπορεί να επιλέξει.
Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος θα καθοριστούν επίσης οι ελάχιστες πληροφορίες που θα πρέπει να περιλαμβάνει κάθε πρόταση ρύθμισης.
Πόση προκαταβολή θα μπορεί να ζητήσει ο πιστωτής;
Για πρώτη φορά θεσπίζεται ανώτατο όριο 15% της οφειλής στην προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί για απευθείας διμερή ρύθμιση.
Μέχρι σήμερα το ποσό αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και, σύμφωνα με τα στοιχεία που συνοδεύουν τις νέες ρυθμίσεις, υπήρχαν περιπτώσεις στις οποίες η απαίτηση ξεπερνούσε το 30% ή έφθανε ακόμη και στο 50% της οφειλής.
Το 15% αποτελεί ανώτατο όριο και η προκαταβολή μπορεί να καθοριστεί χαμηλότερα όταν συντρέχουν ιδιαίτερες οικονομικές ή κοινωνικές συνθήκες.
Τι προστασία έχει κάποιος που πληρώνει κανονικά τη ρύθμισή του;
Η προστασία γίνεται σαφώς ισχυρότερη. Όσο ο οφειλέτης τηρεί ενεργή ρύθμιση, απαγορεύονται η καταγγελία της, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η κατάσχεση και η συνέχιση πλειστηριασμού.
Η ίδια προστασία προβλέπεται όταν η μη καταβολή μιας δόσης δεν οφείλεται στον οφειλέτη αλλά στο γεγονός ότι ο πιστωτής ή ο servicer δεν του έδωσε εγκαίρως τα απαραίτητα στοιχεία για να πραγματοποιήσει την πληρωμή.
Τι γίνεται εάν servicer ή τράπεζα κινηθεί εναντίον συνεπούς οφειλέτη;
Εδώ προβλέπονται ορισμένες από τις αυστηρότερες συνέπειες του νέου πλαισίου.
Η παράνομη πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη. Παράλληλα, θα πιστώνεται υπέρ του οφειλέτη ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, ενώ η διάρκεια της ρύθμισης θα παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση.
Προβλέπεται ακόμη αποκατάσταση των συνεπειών της παράνομης ενέργειας και διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ. Σε περίπτωση επανάληψης θα ενεργοποιούνται αυξημένες εποπτικές συνέπειες.
Πώς θα μπορεί ο πολίτης να μάθει ακριβώς πόσα χρωστά;
Κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα του οφειλέτη να ζητήσει, χωρίς επιβάρυνση, πλήρη και αναλυτική εικόνα της οφειλής του.
Σε αυτήν περιλαμβάνονται οι συμβάσεις και οι τροποποιήσεις τους, το ιστορικό των πληρωμών, ο τρόπος υπολογισμού του επιτοκίου και αναλυτικά το κεφάλαιο, οι τόκοι, οι προμήθειες και κάθε άλλη επιβάρυνση.
Εφόσον οι πληροφορίες δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμες στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης, θα πρέπει να δοθούν στον οφειλέτη μέσα σε 45 ημέρες.
Τι γίνεται αν δεν του δώσουν τα στοιχεία μέσα στις 45 ημέρες;
Τότε ενεργοποιείται μία σημαντική οικονομική συνέπεια: αναστέλλεται η τοκοφορία της οφειλής έως ότου δοθούν πλήρως τα στοιχεία.
Η υποχρέωση ενημέρωσης αποκτά έτσι συγκεκριμένη προθεσμία αλλά και άμεσο κόστος για τον πιστωτή σε περίπτωση που δεν συμμορφωθεί.
Μπαίνει όριο στη διόγκωση παλαιών χρεών από τόκους;
Ναι. Επανέρχεται και διευρύνεται η προστασία των ν. 2789/2000 και 3259/2004 για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών.
Η προστασία επεκτείνεται χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης και χωρίς τους μέχρι σήμερα περιορισμούς ως προς το ύψος ή τη φύση του δανείου. Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης θα υποχρεούνται να αναπροσαρμόζουν τις απαιτήσεις τους σύμφωνα με τα προβλεπόμενα ανώτατα όρια, χωρίς να απαιτείται ο πολίτης να προσφεύγει στα δικαστήρια για την αναπροσαρμογή της οφειλής.
Με απλά λόγια, επιχειρείται να μπει «φρένο» στη διαρκή διόγκωση μιας ληξιπρόθεσμης οφειλής από τόκους και επιβαρύνσεις.
Ποια πρόσθετη προστασία προβλέπεται για οικογένειες παιδιών με αναπηρία;
Διευρύνεται το πεδίο των ευάλωτων οφειλετών. Τα δικαιώματα που ισχύουν για άτομα με αναπηρία επεκτείνονται, με τα ίδια σχετικά κριτήρια, και σε γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67%.
Η αλλαγή επεκτείνει σε αυτές τις οικογένειες την αυξημένη προστασία που συνδέεται με τον χαρακτηρισμό του ευάλωτου οφειλέτη.
Τι αλλάζει για τους servicers;
Οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων βρίσκονται ήδη υπό την εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος, όμως το νέο πλαίσιο προσθέτει αυξημένες απαιτήσεις δημόσιας διαφάνειας και λογοδοσίας.
Θα δημοσιοποιούν σε ετήσια βάση περισσότερα στοιχεία για τα οικονομικά μεγέθη και την εταιρική διακυβέρνησή τους, τα χαρτοφυλάκια που έχουν υπό διαχείριση, τα αποτελέσματα της διαχείρισης αλλά και τα παράπονα των δανειοληπτών και τον τρόπο χειρισμού τους.
Παράλληλα, κάθε servicer θα υποβάλλει κάθε χρόνο στην Τράπεζα της Ελλάδος αναλυτικό σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων. Σε αυτό θα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, προβλέψεις εισπράξεων, στρατηγικές ανά κατηγορία απαίτησης, διαθέσιμοι πόροι, κόστος, κίνδυνοι και δείκτες απόδοσης.
Στις πωλήσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά ενισχύεται επίσης ο ρόλος και η ευθύνη του διαχειριστή πιστώσεων, ενώ ενδυναμώνεται το πλαίσιο κυρώσεων και προβλέπεται δημοσιοποίησή τους.
Τι αλλάζει ειδικά για τις τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή» και ποιος θα ελέγχει τους servicers;
Για τους servicers που διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις οι οποίες συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου θεσπίζεται ετήσιος ανεξάρτητος διαχειριστικός έλεγχος.
Ο έλεγχος θα εξετάζει, μεταξύ άλλων, τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκόμενων προσώπων και του ίδιου του διαχειριστή. Περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται και η πλήρης έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Ακόμη ενισχύονται οι κυρωτικές αρμοδιότητες της Τράπεζας της Ελλάδος και οι κυρώσεις θα δημοσιοποιούνται, ώστε η παράβαση να συνεπάγεται όχι μόνο οικονομικές και εποπτικές συνέπειες αλλά και δημόσια λογοδοσία.
Ενισχύεται επίσης η εποπτική αρμοδιότητα του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως προς τα στοιχεία που υποχρεούνται να δημοσιεύουν οι servicers στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.
