Η προσαρμοστικότητα
Η προσαρμοστικότητα είναι μία από τις εννέα δεξιότητες του Ενιαίου Πλαισίου Δεξιοτήτων του ν. 4940/2022 και αφορά την ικανότητα του υπαλλήλου να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε αλλαγές, νέες συνθήκες και απρόβλεπτες δυσκολίες στην εργασία του.
Δεν σημαίνει απλώς «συνηθίζω τις αλλαγές». Σημαίνει ότι αναγνωρίζω έγκαιρα τι αλλάζει αναπροσαρμόζω τον τρόπο που εργάζομαι και συνεχίζω να λειτουργώ με ψυχραιμία και αποτελεσματικότητα προς όφελος της υπηρεσίας, του πολίτη και του δημοσίου συμφέροντος.
Σύμφωνα με το Ενιαίο Πλαίσιο Δεξιοτήτων, η προσαρμοστικότητα περιλαμβάνει δύο βασικές πλευρές:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Την αποτελεσματική και έγκαιρη ανταπόκριση σε νέα δεδομένα και συνθήκες, με τις απαραίτητες ενέργειες για την προσαρμογή του ίδιου του υπαλλήλου και του τρόπου εκτέλεσης της εργασίας του.
- Την ευελιξία και ανθεκτικότητα στις αλλαγές, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν κρίσεις, έκτακτες συνθήκες ή πιεστικές καταστάσεις, με στόχο την αναζήτηση της καλύτερης δυνατής λύσης.
Επομένως, μια ισχυρή δήλωση προσαρμοστικότητας δεν πρέπει να αναφέρει γενικά ότι κάποιος «είναι ευέλικτος». Χρειάζεται να αποδεικνύει, με συγκεκριμένο παράδειγμα πώς αντιμετώπισε μια αλλαγή ή δυσκολία και ποιο ήταν το αποτέλεσμα.
Η δεξιότητα αυτή μπορεί να φανεί σε πολλές διαφορετικές επαγγελματικές περιστάσεις:
- Όταν αλλάζει μια διαδικασία, ένα πληροφοριακό σύστημα ή το θεσμικό πλαίσιο και ο υπάλληλος μαθαίνει γρήγορα τον νέο τρόπο εργασίας.
- Όταν προκύπτει αυξημένος φόρτος εργασίας, μια επείγουσα προθεσμία ή μια έκτακτη ανάγκη.
- Όταν χρειάζεται να αναλάβει προσωρινά νέα καθήκοντα ή να υποστηρίξει άλλη μονάδα της υπηρεσίας.
- Όταν αλλάζουν οι προτεραιότητες της εργασίας και απαιτείται αναδιοργάνωση του ημερήσιου προγραμματισμού.
- Όταν αντιμετωπίζει δυσκολίες ή ασάφειες χωρίς να χάνει την ψυχραιμία, τη συνέπεια και την ποιότητα της συνεργασίας του.
Η προσαρμοστικότητα δεν ταυτίζεται με την παθητική αποδοχή κάθε αλλαγής. Ένας προσαρμοστικός υπάλληλος εντοπίζει το πρόβλημα, ζητά τις αναγκαίες διευκρινίσεις προτείνει εφαρμόσιμες λύσεις και προσαρμόζει υπεύθυνα τη δράση του.
Στη δοκιμασία εργασιακών συμπεριφορών, οι υποψήφιοι δεν καλούνται να περιγράψουν περιστατικά από την εργασιακή ή προσωπική τους εμπειρία. Αντίθετα, καλούνται να ιεραρχήσουν 76 τριάδες δηλώσεων επιλέγοντας αρχικά τη δήλωση που τους εκφράζει περισσότερο, στη συνέχεια, εκείνη που τους εκφράζει περισσότερο από τις δύο που απομένει.
Άρα, κάθε τριάδα οδηγεί σε μία κατάταξη των τριών συμπεριφορών: της περισσότερο αντιπροσωπευτικής, της επόμενης και της λιγότερο αντιπροσωπευτικής. Η βαθμολογία δεν εξαρτάται από μία μεμονωμένη επιλογή αλλά από τον τρόπο με τον οποίο ιεραρχούνται όλες οι τριάδες και από το σύνολο των συμπεριφορών που συνδέονται με κάθε δεξιότητα.
Η δεξιότητα αυτή δεν αφορά την αποδοχή μιας άλλης. Αφορά την ικανότητα να μετατρέπεται η αλλαγή σε οργανωμένη και αποτελεσματική δράση, χωρίς να εγκαταλείπεται η ποιότητα, η συνεργασία και η εξυπηρέτηση του πολίτη.
Το ΑΣΕΠ αναφέρει ότι μια εργασιακή δήλωση μπορεί να συνδέεται με μία ή περισσότερες δεξιότητες. Για αυτό δεν αρκεί να αναγνωρίζεις μια μόνο λέξη, όπως «αλλαγή», «προθεσμία» ή «συνεργασία», αλλά χρειάζεται να κατανοείς τη συνολική συμπεριφορά που περιγράφει η δήλωση.
Ας δούμε ως ενδεικτικό, μη επίσημο παράδειγμα τριάδας:
Η δήλωση Α παραπέμπει κυρίως στην Προσαρμοστικότητα, επειδή συνδυάζει τη μεταβολή μιας διαδικασίας με την ενεργή και έγκαιρη αναπροσαρμογή του τρόπου εργασίας. Η δήλωση Β σχετίζεται κυρίως με την Οργάνωση και τον Προγραμματισμό ενώ η Γ με την επίλυση Προβλημάτων και Δημιουργικότητα.
Στην πραγματική εξέταση δεν υπάρχει μία επιλογή που να είναι καθολικά «σωστή». Ο υποψήφιος καλείται να ιεραρχήσει ποια συμπεριφορά τον εκφράζει περισσότερο στον εργασιακό χώρο και το ΑΣΕΠ αξιολογεί το συνολικό μοτίβο των επιλογών του, όχι μια απάντηση μεμονωμένα.
Τι να προσέξετε
- Μην επιλέγετε μηχανικά τη διατύπωση που αναφέρει την «ταχύτητα», την «πρωτοβουλία» ή την «αποτελεσματικότητα» επειδή αυτές οι λέξεις φαίνονται θετικές.
- Διαβάζετε κάθε δήλωση ως περιγραφή πραγματικής και συνήθους εργασιακής συμπεριφοράς.
- Ξεχωρίστε την προσαρμογή σε μια αλλαγή από την απλή εκτέλεση ενός ήδη οργανωμένου σχεδίου
- Προσέξτε αν η συμπεριφορά δείχνει ψυχραιμία, ευελιξία και συνέχιση της εργασίας υπό μεταβαλλόμενες συνθήκες.
- Μην θεωρείτε ότι μία μόνο δήλωση καθορίζει τη βαθμολογία σας στην Προσαρμοστικότητα, καθώς κάθε δεξιότητα εξετάζεται μέσα από πολλαπλές δηλώσεις και διαφορετικούς συνδυασμούς.
Η βαθμολόγηση
Οι εννέα δεξιότητες αξιολογούνται ισοβαρώς, ανεξάρτητα από κλάδο ή ειδικότητα. Η επιμέρους βαθμολογία κάθε δεξιότητας προκύπτει από τις πολλαπλές σχετικές δηλώσεις και ο τελικός βαθμός της δοκιμασίας εργασιακών συμπεριφορών είναι ο μέσος όρος των εννέα επιμέρους βαθμολογιών.
Επομένως, δεν είναι χρήσιμο να επιχειρεί ένας υποψήφιος να «κυνηγήσει» μόνο την Προσαρμοστικότητα ή οποιαδήποτε άλλη μεμονωμένη δεξιότητα. Η δοκιμασία εξετάζει τον βαθμό στον οποίο το συνολικό προφίλ των συνήθων εργασιακών συμπεριφορών του συνάδει με το επιθυμητό πλαίσιο συμπεριφορών για τον Δημόσιο τομέα.
Η Προσαρμοστικότητα στις εργασιακές δηλώσεις δεν αποτυπώνεται με μια απλή φράση του τύπου «μου αρέσουν οι αλλαγές». Αναγνωρίζεται όταν μια δήλωση δείχνει ότι ο υποψήφιος ανταποκρίνεται έγκαιρα στα νέα δεδομένα, αναθεωρεί υπεύθυνα τον τρόπο δράσης του και παραμένει αποτελεσματικότητας ακόμη και υπό πίεση ή αβεβαιότητα.
Οι τριάδες εργασιακών συμπεριφορών του ΑΣΕΠ παρουσιάζουν τρεις θετικά διατυπωμένες συμπεριφορές. Ο υποψήφιος επιλέγει πρώτα τη δήλωση που τον εκφράζει περισσότερο και μετά την πιο αντιπροσωπευτική από τις δύο που απομένουν.
Οι 76 τριάδες δεν βαθμολογούνται ως ερωτήσεις «σωστού-λάθους». Η αξιολόγηση προκύπτει από τη συνολική ιεράρχηση των δηλώσεων και αποτυπώνει τον βαθμό στον οποίο οι συνήθεις εργασιακές συμπεριφορές του υποψηφίου συνάδουν με το επιθυμητό προφίλ συμπεριφορών για τον δημόσιο τομέα.
Η διαδικασία είναι ο υποψήφιος να επιλέξει αρχικά τη δήλωση που τον αντιπροσωπεύει περισσότερο, στη συνέχεια, από τις δύο που απομένουν, εκείνη που τον αντιπροσωπεύει περισσότερο και τέλος η λιγότερο αντιπροσωπευτική μέσα στη συγκεκριμένη τριάδα. Η διαδικασία αυτή επαναλαμβάνεται και στις 76 τριάδες. Δεν χρειάζεται ο υποψήφιος να αποφασίσει ποια. Δήλωση είναι «σωστή», αλλά ποια περιγράφει καλύτερα τη δική του συνήθη εργασιακή στάση.
Οι δηλώσεις έχουν σχεδιαστεί ώστε, μέσω της ιεράρχησής τους, να αξιολογούνται οι εννέα δεξιότητες του Ενιαίου Πλαισίου Δεξιοτήτων: προσανατολισμός στον πολίτη, ομαδικότητα, προσαρμοστικότητα, προσανατολισμός στο αποτέλεσμα, οργάνωση και προγραμματισμός, επίλυση προβλημάτων και δημιουργικότητα, επαγγελματισμός και ακεραιότητα, διαχείριση γνώσης και ηγετικότητα.
Από τις επιλογές σε όλες τις τριάδες προκύπτει ξεχωριστή βαθμολογία για κάθε μία από τις εννέα δεξιότητες. Η βαθμολογία αυτή δείχνει σε ποιον βαθμό οι εργασιακές συμπεριφορές του υποψηφίου προσεγγίζουν εκείνες που θεωρούνται απαιτούμενες για υψηλή απόδοση σε κάθε δεξιότητα.
Ο τελικός βαθμός της δοκιμασίας εργασιακών συμπεριφορών προκύπτει από τον μέσο όρο των εννέα επιμέρους βαθμολογιών. Επομένως, η πολύ υψηλή επίδοση σε μία δεξιότητα δεν αρκεί από μόνη της η αξιολόγηση βασίζεται στο συνολικό προφίλ συμπεριφοράς του υποψηφίου.
Η δοκιμασία εργασιακών συμπεριφορών βαθμολογείται σε κλίμακα 1-100 και με βάση το μοντέλο της 1Γ/2025, συμμετείχε με συντελεστή 25% στη συνολική βαθμολογία του γραπτού διαγωνισμού. Η εξέταση γνώσεων είχε συντελεστή 50% και ο επαγωγικός συλλογισμός 25%.
Οπότε, αν σε μία τριάδα υπάρχουν μία δήλωση Προσαρμοστικότητας, μία Ομαδικότητας και μία Οργάνωσης, και οι τρεις είναι θετικές, δεν υπάρχει μια προφανής «σωστή» επιλογή. Η κατάταξή του υποψηφίου συμβάλλει στη διαμόρφωση του συνολικού προφίλ του και αξιολογείται μαζί με τις επιλογές του στις υπόλοιπες τριάδες. Για αυτό η πιο ασφαλής στρατηγική δεν είναι ο υποψήφιος να αναζητά «καλές λέξεις», αλλά να διαβάζει προσεκτικά τη συμπεριφορά που περιγράφεται, να απαντά με ειλικρίνεια και να κρατά σταθερό κριτήριο σε όλη τη δοκιμασία.
Στις τριάδες που ακολουθούν, και οι τρεις δηλώσεις είναι θετικές. Αν, υποθετικά, ένας υποψήφιος επέλεγε πρώτα την Α και μετά τη Β, αυτό δεν θα σήμαινε ότι η Γ είναι λανθασμένη. Θα σήμαινε ότι για τον συγκεκριμένο υποψήφιο, η συμπεριφορά της Α τον χαρακτηρίζει περισσότερο, η Β ακολουθεί και η Γ τον εκφράζει συγκριτικά λιγότερο.
Τριάδα 1
Η προσαρμοστικότητα εδώ εντοπίζεται στη δήλωση Β. Η αλλαγή διαδικασίας, η άμεση αναζήτηση πληροφοριών και η αναπροσαρμογή του τρόπου εργασίας αποτελούν βασικά στοιχεία της συγκεκριμένης δεξιότητας. Η Α αφορά κυρίως τον Προσανατολισμό στο Αποτέλεσμα και η Γ την Ομαδικότητα.
Τριάδα 2
Εδώ η προσαρμοστικότητα εντοπίζεται στη δήλωση Γ. Η έκτακτη συνθήκη, η ψυχραιμία και η αλλαγή προτεραιοτήτων δείχνουν ευελιξία και ανθεκτικότητα απέναντι σε νέα δεδομένα. Η Β παραπέμπει κυρίως στην επίλυση προβλημάτων και δημιουργικότητα, ενώ η Α στον Προσανατολισμό στον Πολίτη.
Τριάδα 3
Η προσαρμοστικότητα εντοπίζεται στη δήλωση Α. Το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο ότι υπάρχει αυξημένος φόρτος, αλλά ότι αυτός εμφανίζεται απρόβλεπτα και απαιτεί αναδιοργάνωση της δράσης. Η Β αφορά περισσότερο την Οργάνωση και τον Προγραμματισμό, ενώ η Γ τον Επαγγελματισμό και την Ακεραιότητα.
Τριάδα 4
Η προσαρμοστικότητα εντοπίζεται στη δήλωση Γ. Αναφέρεται άμεσα σε μεταβολή διαδικασιών, εργαλείων ή προτεραιοτήτων και στην έγκαιρη προσαρμογή του εργαζομένου. Η Α συνδέεται κυρίως με την Επίλυση προβλημάτων και δημιουργικότητα ενώ η Β με τη Διαχείριση Γνώσης.
Τριάδα 5
Η προσαρμοστικότητα εντοπίζεται στη δήλωση Β, όπου ο υποψήφιος καλείται να διακρίνει ότι η δήλωση δεν εκφράζει μόνο συνέπεια, δείχνει ενεργή ανταπόκριση σε ασάφεια ή αλλαγή, αναζήτηση διευκρινίσεων και προσαρμογή στα νέα δεδομένα. Η Α αφορά τον προσανατολισμό στο αποτέλεσμα και η Γ την ηγετικότητα.
