Το ΑΣΕΠ και το EPSO (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Επιλογής Προσωπικού) δεν οργανώνουν ταυτόσημους διαγωνισμούς, ωστόσο η φιλοσοφία των εξετάσεών τους παρουσιάζει πλέον εμφανή σημεία σύγκλισης. Η έμφαση μετακινείται σταδιακά από την απλή απομνημόνευση γνώσεων στην αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο ο υποψήφιος επεξεργάζεται πληροφορίες, αναγνωρίζει λογικές σχέσεις και καταλήγει σε ασφαλή συμπεράσματα μέσα σε περιορισμένο χρόνο.
Στους διαγωνισμούς του EPSO οι δοκιμασίες συλλογισμού αξιολογούν τη λογική σκέψη, την κατανόηση λεκτικών και αριθμητικών πληροφοριών και την αναγνώριση σχέσεων μεταξύ αφηρημένων εννοιών. Πρόκειται για δεξιότητες που βρίσκονται πολύ κοντά στη λογική των γνωστικών δοκιμασιών που έχουν αρχίσει να απασχολούν και τους υποψηφίους του ΑΣΕΠ. Η σύγκλιση αυτή δεν σημαίνει ότι το ΑΣΕΠ θα αντιγράψει αυτούσιο το ευρωπαϊκό μοντέλο, αλλά ότι οι υποψήφιοι χρειάζεται να εξοικειωθούν με έναν διαφορετικό τρόπο εξέτασης. Η επίσημη περιγραφή των δοκιμασιών EPSO επιβεβαιώνει αυτή την έμφαση στις δεξιότητες συλλογισμού.
Αν στον 3ο Πανελλήνιο Γραπτό Διαγωνισμό ενταχθούν λεκτικοί συλλογισμοί, είναι εύλογο να ακολουθούν τη βασική λογική των παραδειγμάτων που παρουσιάζονται παρακάτω. Ο υποψήφιος θα διαβάζει ένα σύντομο αλλά πυκνό κείμενο και θα καλείται να εντοπίσει ποια από τις προτεινόμενες δηλώσεις προκύπτει αναγκαστικά από αυτό. Δεν θα εξετάζεται στις γνώσεις του για τη γενετική, την ιστορία, το περιβάλλον ή οποιοδήποτε άλλο θέμα χρησιμοποιείται στο κείμενο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα κείμενα των λεκτικών συλλογισμών συχνά περιλαμβάνουν άγνωστες, εξειδικευμένες ή αφηρημένες έννοιες. Αυτό γίνεται σκόπιμα, ώστε ο υποψήφιος να μην απαντά με βάση όσα ήδη γνωρίζει, αλλά αποκλειστικά με βάση τις πληροφορίες που του δίνονται. Μια επιλογή μπορεί να φαίνεται λογική ή να είναι αληθής στην πραγματική ζωή, αλλά να μην αποτελεί σωστή απάντηση, αν δεν τεκμηριώνεται από το συγκεκριμένο κείμενο.
Με τέτοιες δοκιμασίες το ΑΣΕΠ και το EPSO μπορούν να αξιολογήσουν με κοινό και περισσότερο αντικειμενικό τρόπο την ικανότητα κατανόησης σύνθετων πληροφοριών, διάκρισης του βέβαιου από το πιθανό και λήψης αποφάσεων βάσει δεδομένων. Πρόκειται για δεξιότητες άμεσα συνδεδεμένες με την καθημερινή εργασία στη δημόσια διοίκηση, όπου ο υπάλληλος πρέπει να κατανοεί οδηγίες και κανονισμούς, να εντοπίζει τις κρίσιμες πληροφορίες και να αποφεύγει συμπεράσματα που δεν στηρίζονται σε επαρκή στοιχεία.
Πάμε να δούμε ένα τεστ δέκα ερωτήσεων, βασισμένο σε παραδείγματα του EPSO, το οποίο περιλαμβάνει πέντε ερωτήσεις λεκτικού και πέντε ερωτήσεις επαγωγικού συλλογισμού, ώστε να εξοικειωθείτε με τη μορφή αυτών των δοκιμασιών:
Ερώτηση 1η
Ο γενετικός έλεγχος είναι μια ιατρική διαδικασία για τη διάγνωση αλλαγών ή ειδικών προβλημάτων σε γονίδια και χρωμοσώματα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο γενετικός έλεγχος χρησιμοποιείται για να διαγνωσθούν κληρονομικές ασθένειες, όπως η αιμοφιλία. Τα αποτελέσματα ενός γενετικού τεστ μπορούν να επιβεβαιώσουν ή να αποκλείσουν ενδεχόμενη πάθηση ή να βοηθήσουν στον προσδιορισμό των πιθανοτήτων που έχει ένα άτομο να παρουσιάσει ή να μεταδώσει γενετική ασθένεια. Υπάρχουν πολλές εκατοντάδες γενετικά τεστ που ήδη χρησιμοποιούνται και περισσότερα που ετοιμάζονται. Δεδομένου ότι ο έλεγχος έχει τόσο πλεονεκτήματα όσο και περιορισμούς, η σχετική απόφαση όσον αφορά την υποβολή σε έλεγχο είναι προαιρετική. Μολονότι υπάρχει σύμβουλος που μπορεί να συμβουλεύσει και να ενημερώσει τους ενδιαφερόμενους όσον αφορά τον έλεγχο, πολλοί συνεχίζουν να αμφιβάλλουν για τη χρησιμότητά του. Πιστεύουν ότι ο γενετικός έλεγχος συνδέεται μόνο με την κληρονομικότητα θανατηφόρων παθήσεων και, στη βάση αυτή, δεν θέλουν να γνωρίζουν.
Ποιο από τα ακόλουθα είναι σωστό;
Ερώτηση 2η
Η ψυχρότερη και με μεγάλη διαφορά ήπειρος, η Ανταρκτική, έχει τη χαμηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί στον κόσμο. Οι τεράστιοι παγετώνες της Ανταρκτικής περιέχουν το ενενήντα τοις εκατό των πάγων του πλανήτη. Λόγω της δριμύτητας του κλίματος φύονται
ελάχιστα μόνο φυτά, τα άφθονα όμως παράκτια αποθέματα τροφής επιτρέπουν την επιβίωση πιγκουίνων και μεγάλων αποικιών θαλάσσιων πτηνών. Ο Ρώσος F.G. von Bellingshausen ήταν μέλος της ομάδας εξερευνητών που ισχυρίστηκαν ότι ήταν οι πρώτοι που είδαν την ήπειρο αυτή, το 1820, το εσωτερικό όμως της Ανταρκτικής εξερευνήθηκε από αποστολές προερχόμενες από πολλές χώρες, μόλις στις αρχές του 20ου αιώνα. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα τη διεκδίκηση εδαφών της εν λόγω ηπείρου από επτά έθνη, παρά το γεγονός ότι κανένα από αυτά δεν είχε εκεί μόνιμους κατοίκους. Κατά το 1958, δώδεκα έθνη εγκατέστησαν, επιδεικνύοντας πνεύμα συνεργασίας, ερευνητικούς σταθμούς στην ήπειρο αυτή.
Ποιο από τα ακόλουθα είναι σωστό;
Ερώτηση 3η
Η Μολδαβία είναι περιφέρεια της βορειοανατολικής Ρουμανίας. Παλαιότερα ανεξάρτητο κράτος, μέχρι το 1859 οπότε ενώθηκε με την Βλαχία, η Μολδαβία αποτελεί τώρα ένα μεγάλο μέρος της σημερινής Ρουμανίας. Σε διάφορες φάσεις της ιστορίας της η Μολδαβία περιελάμβανε τις περιφέρειες της Βεσαραβίας και της Βουκοβίνας. Το μεγαλύτερο τμήμα της Βεσαραβίας αποτελεί σήμερα τη Δημοκρατία του Μόλδοβα, ενώ το υπόλοιπό της, μαζί με το βόρειο τμήμα της Βουκοβίνας, ανήκει στην Ουκρανία.
Ποιο από τα ακόλουθα είναι το σωστό;
Ερώτηση 4η
Η αγριοβελανιδιά του είδους Quercus gambelii είναι ένα μικρό φυλλοβόλο δέντρο που συνήθως φύεται σε υψόμετρο 1700 έως 2400 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Συναντάται ευρέως στους λόφους των κεντρικών νοτιοδυτικών Ηνωμένων Πολιτειών και φύεται κατά κανόνα σε τόπους με μέση ένταση βροχόπτωσης μεταξύ 30 και 60 εκατοστών τον χρόνο. Η αγριοβελανιδιά αυτή ευδοκιμεί στις πλαγιές των λόφων με βραχώδες αλκαλικό έδαφος, εκεί όπου φύονται λίγα μόνο είδη άλλων φυτών. Επιζεί και σε πιο πλούσια εδάφη αλλά χρειάζεται να μοιραστεί τους γήινους πόρους με άλλα φυτά. Η αγριοβελανιδιά Quercus gambelii έχει προσαρμοστεί στις υγρές συνθήκες της άνοιξης και στα ζεστά, ξερά καλοκαίρια – συνθήκες που ευνοούν τις πυρκαγιές. Ωστόσο, ακόμα κι αν υποστεί μεγάλη καταστροφή από τις φωτιές, γρήγορα επαναφύεται από τις ρίζες της μέσα στο χώμα και αντιμετωπίζει τις συνθήκες ξηρασίας.
Ποιο από τα ακόλουθα είναι σωστό;
Ερώτηση 5η
Μια χημική εταιρεία έχει ζητήσει να της χορηγηθεί άδεια για την πρώτη δοκιμαστική καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένης (γ.τ.) πατάτας στη χώρα. Έχουν ανακαλυφθεί δύο γονίδια της άγριας πατάτας, τα οποία την καθιστούν ανθεκτική στον περονόσπορο, την ασθένεια η οποία προκάλεσε τον ιρλανδικό λιμό πατάτας. Ο μόνος τρόπος ενσωμάτωσης των γονιδίων αυτών σε νέες ποικιλίες πατάτας είναι με γενετική τροποποίηση. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι η ανθεκτικότητα της γ.τ. πατάτας στον περονόσπορο θα εξαλείψει την ανάγκη ψεκασμού των χωραφιών με μυκητοκτόνα και είναι δυνατό να αποτρέψει ζημίες στις καλλιέργειες με κόστος εκατομμυρίων. Η εταιρεία ελπίζει ότι η πώληση γ.τ. πατατών στους καταναλωτές θα μπορέσει να ξεκινήσει μέσα στην επόμενη δεκαετία. Από την άλλη πλευρά, οι περιβαλλοντολόγοι υποστηρίζουν ότι οι καταναλωτές δεν θέλουν γ.τ. πατάτες, ακόμη και αν αυτές επιτρέπουν τον περιορισμό της χρήσης χημικών.
Ποιο από τα ακόλουθα είναι σωστό;
Ερώτηση 6η
Ποιο από τα παρακάτω σχήματα Α έως Ε συνεχίζουν την ακολουθία;
Ερώτηση 7η
Ποιο από τα ακόλουθα σχήματα Α έως Ε συνεχίζουν την ακολουθία;
Ερώτηση 8η
Ποιο από τα παρακάτω σχήματα Α έως Ε συνεχίζουν την ακολουθία;
Ερώτηση 9η
Ποιο από τα παρακάτω σχήματα Α έως Ε συνεχίζουν την ακολουθία;
Ερώτηση 10η
Ποιο από τα παρακάτω σχήματα Α έως Ε συνεχίζουν την ακολουθία;
Απαντήσεις:
1η ερώτηση: Β (το κείμενο αναφέρει ρητά ότι τα αποτελέσματα ενός γενετικού ελέγχου μπορούν να βοηθήσουν στον προσδιορισμό της πιθανότητας να εμφανίσει ένα άτομο ορισμένες ασθένειες στο μέλλον)
2η ερώτηση: Γ (αφού η Ανταρκτική περιέχει το 90% των πάγων του πλανήτη, διαθέτει περισσότερους πάγους από όλες τις υπόλοιπες ηπείρους μαζί)
3η ερώτηση: Α (τμήματα της ιστορικής Μολδαβίας βρίσκονται σήμερα στη Ρουμανία, στη Δημοκρατία της Μολδαβίας και στην Ουκρανία, επομένως έχουν κατανεμηθεί σε τρεις χώρες)
4η ερώτηση: Γ (η αγριοβελανιδιά ευδοκιμεί σε βραχώδη, αλκαλικά εδάφη, όπου αναπτύσσονται λίγα άλλα φυτά, ενώ στα πλουσιότερα εδάφη αναγκάζεται να μοιράζεται τους διαθέσιμους πόρους, άρα, προκύπτει ότι αναπτύσσεται καλύτερα όταν αντιμετωπίζει μικρότερο ανταγωνισμό από άλλα φυτά)
5η ερώτηση: Α (η εταιρεία υποστηρίζει ότι η ανθεκτικότητα στον περονόσπορο θα εξαλείψει την ανάγκη ψεκασμού με μυκητοκτόνα, επομένως ο ψεκασμός συνδέεται με την αντιμετώπιση της συγκεκριμένης ασθένειας)
6η ερώτηση: Δ (σε κάθε βήμα το τρίγωνο κινείται αριστερόστροφα, τα υπόλοιπα στοιχεία κύκλος και κουκκίδα δίνουν τη θέση τους στο τρίγωνο όταν μετακινείται και μετακινούνται κι αυτά στη προηγούμενη θέση που κατείχε το τρίγωνο)
7η ερώτηση: Γ (ο κύκλος μετακινείται διαδοχικά στις τέσσερις γωνίες και επιστρέφει επάνω δεξιά, ενώ το βέλος κινείται μισό βήμα δεξιόστροφα, 2 μισά βήματα αριστερόστροφα, 3 μισά βήματα δεξιόστροφα, 4 μισά βήματα αριστερόστροφα οπότε θα μετακινηθεί 5 μισά βήματα αριστερόστροφα)
8η ερώτηση: Δ (η κουκκίδα μετακινείται γύρω από την περίμετρο κατά μία θέση δεξιόστροφα, δύο αριστερόστροφα, τρεις δεξιόστροφα και τέσσερις αριστερόστροφα, επομένως ακολουθούν πέντε θέσεις δεξιόστροφα και η επάνω δεξιά γωνία)
9η ερώτηση: Γ (ο κύκλος και ο σταυρός κινούνται πάνω στη διαγώνια κατεύθυνση με αντίθετη πορεία κατά ένα βήμα τη φορά με τη προϋπόθεση ότι όταν συναντιούνται ο κύκλος πηδάει πάνω από τον σταυρό ενώ ο σταυρός μένει στη θέση του μέχρι να γίνει η μεταπήδηση)
10η ερώτηση: Δ (η κατεύθυνση του βέλους επαναλαμβάνεται κυκλικά προς τα αριστερά, κάτω, δεξιά και επάνω, ενώ στον δεύτερο κύκλο η θέση μεταφέρεται στην απέναντι πλευρά, επομένως ακολουθεί βέλος προς τα κάτω στην αριστερή πλευρά)
