Ισχυρό τείχος ύψωσε ο νομικός κόσμος απέναντι στην αμφισβήτηση που τεχνηέντως επιχειρείται στην απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη. Καθηγητές Πανεπιστημίου, δικηγόροι και εκπρόσωποι κομμάτων, έδωσαν ηχηρή απάντηση στην προσπάθεια που γίνεται τις τελευταίες ημέρες από την κυβέρνηση και τις τράπεζες να αλλοιωθεί η ιστορική, όπως τη χαρακτήρισαν, απόφαση για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων των δανειοληπτών που έχουν υπαχθεί στο νόμο Κατσέλη (ν. 3869/2010).
Αντικρούοντας κάθε επιχείρημα που έχει ως μοναδικό στόχο να μειώσει τη σημασία της απόφασης η οποία ελήφθη, μετά την πιλοτική δίκη στην Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου, όλοι οι νομικοί ξεκαθάρισαν σε όλους τους τόνους πως η κρίση των ανωτάτων δικαστών είναι σαφής και η παραβίασή της παράγει ποινικές συνέπειες.
«Χρυσή τομή» δεν μπορεί να υπάρξει
«Η απόφαση είναι ξεκάθαρη και δεσμευτική. Δεν επιδέχεται ερμηνειών ή παρερμηνειών. Καμία «χρυσή τομή» δεν μπορεί να υπάρξει», ήταν το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν όλοι οι ομιλητές, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στο Δικηγορικό Σύλλογο, με θέμα «Η εφαρμογή της υπ΄ αριθ. 6/2026 απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον τρόπο εκτοκισμού των ρυθμίσεων του ν. 3869/2010, για την ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Είναι πλέον νομολογία
Αναλύοντας μάλιστα το σκεπτικό της απόφασης, κοινή ήταν η διαπίστωση πως οποιαδήποτε νομοθετική παρέμβαση της εκτελεστικής εξουσίας με τυχόν ερμηνευτικό πρόσχημα θα είναι συνταγματικά ανεπίτρεπτη. "Η απόφαση του Αρείου Πάγου δεν είναι απειλή. Είναι μέρος της νομολογίας» τόνισε ο δικηγόρος και μέλος του ΔΣΑ που παραστάθηκε στη συζήτηση ενώπιον της Ολομέλειας Δημ. Λυρίτσης.
Δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες στην απόφαση
Ο πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου της Αθήνας Ανδρέας Κουτσόλαμπρος εξήγησε πως η απόφαση αφορά χιλιάδες δανειολήπτες οι οποίοι, έχοντας ήδη κριθεί δικαστικά ως υπερχρεωμένοι, αδυνατούν στην πραγματικότητα να ανταποκριθούν στις αρχικές τους υποχρεώσεις ενώ ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια βρίσκονται αντιμέτωποι με δυσανάλογες επιβαρύνσεις από πρακτικές εκτοκισμού που απειλούσαν να ακυρώσουν τη δικαστική προστασία της πρώτης κατοικίας τους. «Πρόκειται για απόφαση με μείζονα νομική και κοινωνική σημασία. Είναι καθαρή και έχει σαφές περιεχόμενο υπέρ των δανειοληπτών. Ο σεβασμός της απαιτεί πλήρη εφαρμογή χωρίς αστερίσκους, γκρίζες ζώνες ή ερμηνευτικές υπεκφυγές…Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου επιβεβαίωσε τον αναγκαστικό χαρακτήρα και την προστατευτική τελεολογία του ν. 3869/2010, θέτοντας εκποδών την αντίληψη ότι οι δικαστικές ρυθμίσεις προστασίας της πρώτης κατοικίας μπορούν να αντιμετωπίζονται ως κοινά τραπεζικά προϊόντα», είπε και συμπλήρωσε: «Στηλιτεύσαμε τις καταχρηστικές συμπεριφορές Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων, που φαλκιδεύουν τα δικαιώματα των δανειοληπτών, θέτουν σε κίνδυνο τα περιουσιακά τους δικαιώματα και εκδηλώνουν απαξιωτικές συμπεριφορές έναντι δικηγόρων και οφειλετών».
Η απόφαση είναι αντίθετη με τον ισχύοντα πτωχευτικό κώδικα
Η πρώην υπουργός Λούκα Κατσέλη, μίλησε για το νόμο που φέρει και το όνομά της ο οποίος ψηφίστηκε επί των ημερών της, κάλεσε τους δικηγορικούς συλλόγους να αναλάβουν την πρωτοβουλία να ενημερώσουν τους πολίτες για το θέμα αυτό, καθώς έχουν μία τεράστια ευκαιρία με την απόφαση του Αρείου Πάγου. «Ο τόκος για διάσωση κύριας κατοικίας πρέπει να υπολογίζεται στη μηνιαία δόση. Η απόφαση είναι σύμφωνη με το σκεπτικό του νομοθέτη και δεν επιδέχεται διαφορετική ερμηνεία. Είναι αυτοτελής ρύθμιση. Προς εξυπηρέτηση του Δημοσίου συμφέροντος αναγνωρίζει το δικαίωμα στη στέγαση ως προστατευόμενο συνταγματικό δικαίωμα και το δικαίωμα σε μία αξιοπρεπή διαβίωση του οφειλέτη. Ορίζει δε τη δόση ως «οροφή» και όχι ως βάση υπολογισμού για να είναι συμβατή με τις ανάγκες κάθε οφειλέτη. Η προστασία του δικαιώματος της στέγασης και η εξασφάλισης αξιοπρεπούς διαβίωσης είναι δικαίωμα που προστατεύεται από το Σύνταγμα και τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες…Η απόφαση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τον ισχύοντα πτωχευτικό κώδικα και αποτελεί δικαιολογητική βάση για αντικατάσταση του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου….. Η αύξηση ιδιωτικού χρέους έχει κουκουλωθεί. Είναι μία βραδυφλεγής βόμβα. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μεταφέρθηκαν στις εταιρείες διαχείρισης αλλά το συνολικό τους ύψους είναι σχεδόν αμετάβλητο. Η λειτουργία των εταιρειών αδιαφανής και προβληματική. Οι πλειστηριασμοί αυξάνονται και πραγματοποιείται μία πρωτοφανής αναδιανομή εισοδήματος».
Η προστασία της κύριας κατοικίας των δανειοληπτών
Ο καθηγητής της Νομικής Στέλιος Σταματόπουλος παρατήρησε πως «μόνο στην Ελλάδα συμβαίνει να βγαίνει μία απόφαση του Αρείου Πάγου και μετά αυτή να αμφισβητείται», χωρίς να αναγνωρίζεται η «αποδεικτική της δύναμη», ενώ συμπλήρωσε: « Είναι διαπλαστική απόφαση αφού φτιάχνει μία νέα έννομη σχέση και ρυθμίζει τη σχέση του οφειλέτη με την τράπεζα. Σκοπός είναι η διαφύλαξη του κοινωνικού κράτους δικαίου, προκειμένου να μπορέσει να ενταχθεί ο οφειλέτης στην οικονομική ζωή και να μην καταστραφεί. Αναδεικνύει ένα οξύ κοινωνικό πρόβλημα που επιτάσσει να μην εγκαταλειφθούν οι πολίτες και οι δανειολήπτες να προστατεύσουν την κύρια κατοικία τους»
Αποκρυπτογραφώντας το σκεπτικό της απόφασης, ο Ιωάννης Δεληκωστόπουλος, καθηγητής της Νομική; τόνισε πως επιλύει ένα δυσχερές ερμηνευτικό ζήτημα που αφορά όλους τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη. «Ο Άρειος Πάγος μας είπε τι λέει ο Νόμος για όσους αφορά αυτός ο νόμος. Για αυτό έγινε και η πολιτική δίκη. Όπως σεβόμαστε την απόφαση για τα funds θα σεβαστούμε και αυτή. Είναι διατάξεις αναγκαστικού δικαίου με συνέπειες αναγκαστικού δικαίου. Είναι σημαντικό για την Ελλάδα που βγήκε αυτή η απόφαση. Μιλάμε 200.000 δανειολήπτες. Η απόφαση είναι δικαιοπολιτική.»
Μικρομεσαίοι δανειολήπτες
Η αναγκαστική εκποίηση της κύριας κατοικίας του δανειολήπτη έχει ως συνέπεια την εξαθλίωση, το ξεσπίτωμά του, χωρίς κανένα έλεος, επισήμανε ο καθηγητής της Νομικής Γιώργος Μεντής, αναφέροντας: « Το Σύνταγμα κάνει στάθμιση δύο αντίθετων συμφερόντων και τάσσεται υπέρ της αξιοπρέπειας του υπερχρεωμένου πολίτη έναντι πιστωτή. Σκοπός είναι η απαλλαγή του δανειολήπτη από την υπερχρέωση. Του δίνεται η δυνατότητα να διασώσει το σπίτι του. Θα πάρει η τράπεζα ό,τι μπορεί. Η διάταξη αφορά τους μη έχοντες δανειολήπτες και όχι αυτούς που έχουν υψηλά εισοδήματα. Αφορά τις μικρομεσαίες κατοικίες ... Η δόση πρέπει να είναι τόση ώστε να μπορεί να την πληρώσει ο οφειλέτης. Με το επιτόκιο που ορίζει ο νόμος. Η μέγιστη ικανότητα αποπληρωμής υπερτερεί. Δεν είναι εμπορική πτώχευση. Είναι πτώχευση νοικοκυριών. Για να διατηρηθεί η οικία ως πυρήνας της οικογενειακής σχέσης. Η δόση είναι η οροφή. Ο δικαστής έχει δικαιοπλαστική εξουσία να κάνει κάτι που δεν προβλέπεται στην τραπεζική πρακτική. Είναι τρόπος να προστατευθεί ο οφειλέτης που προσπαθεί να διασώσει την κύρια κατοικία του. Δεν ισχύει για όλα τα δάνεια αλλά για εκείνα που με τις αποφάσεις των Ειρηνοδικείων υπήχθησαν στο νόμο Κατσέλη»
Ο Δημ. Αυγητίδης , καθηγητής Νομικής Σχολής υπογράμμισε πως «είμαστε το μοναδικό κράτος στην ΕΕ που δεν έχουμε δίκαιο αφερεγγυότητας . Έχουμε το πιο οπισθοδρομικό δίκαιο αφερεγγυότητας στην ΕΕ», ενώ ο αναπληρωτής καθηγητής Παναγιώτης Νικολόπουλος, διευκρίνισε πως «δεν θα είχε νόημα η πιλοτική δίκη, αν η απόφαση δεν δεσμεύει όλα τα δικαστήρια»
Η σημασία της μειοψηφίας
Ο δικηγόρος Δημήτρης Σκαρίπας που ήταν ένας από τους συντάκτες του νόμου Κατσέλη επικεντρώθηκε στη μειοψηφία που υπήρξε στην απόφαση, θεωρώντας πως δεν θα έπρεπε η υπόθεση να κριθεί από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου. «Η μειοψηφία της απόφασης του Αρείου Πάγου (8 αρεοπαγίτες και 4 αντιπρόεδροι, μεταξύ των οποίων οι Παν. Λυμπερόπουλος και Αικατερίνη Χονδρορίζου) αποτελεί μομφή στην κρατούσα νομολογία και θεωρία, υποτιμά σκέψη των υπολοίπων αρεοπαγιτών και δίνει έναυσμα αλλά και το μονοπάτι στο οποίο θα πατήσει ο υπουργός Οικονομικών και η εκτελεστική εξουσία για να αλλοιώσει την απόφαση. Οι δικηγορικοί σύλλογοι πρέπει να πρωτοστατήσουν για να δημιουργηθεί ένα κοινωνικό ρεύμα προκειμένου να μην περάσουν οι ρυθμίσεις που προοιωνίζονται. Αν οποιοσδήποτε από κυβερνητικούς και πολιτικούς σχηματισμούς που επικαλούνται το κράτος πρόνοιας και την προστασία δανειοληπτών, θέλει, να επεξεργαστούν την κατάργηση του ανατοκισμού των τόκων . Διαφορετικά δεν αντιμετωπίζεται το ιδιωτικό χρέος γιατί θα θεριεύει».
Άμεση εφαρμογή της απόφασης
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτης Φάμελλος υπογράμμισε πως η « απόφαση δεν χρειάζεται μετάφραση. Η άμεση εφαρμογή είναι υποχρέωση της πολιτείας για την προστασία του κράτους δικαίου. Είναι ευθύνη έναντι συντάγματος και κοινωνίας. Να μην επιχειρήσει η κυβέρνηση να την αλλοιώσει».
Η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Μιλένα Αποστολάκη υπενθύμισε με νόημα πως η εν λόγω απόφαση του Αρείου Πάγου καθυστέρησε να δημοσιευτεί τρεισήμισι μήνες, λέγοντας: «Για αυτό είχαμε στείλει και επιστολή στην πρόεδρο του Αρείου πάγου εκφράζοντας την ανησυχία για την καθυστέρηση αυτή. Θέλω να πιστεύω ότι είναι σύμπτωση πως τρεις μέρες μετά δημοσιεύτηκε. Οι κυβερνητικές δηλώσεις αναφέρονται στην απόφαση λες και πρόκειται για γνωμοδότηση . Οφείλουμε να επισημάνουμε ότι με τα funds δεν έγινε το ίδιο. Είναι σαφής η κρίση της ολομέλειας. Οι αδύναμοι δανειολήπτες δικαιούνται την προστασία τους ως ευάλωτοι πολίτες»
Ο βουλευτής του ΚΚΕ Νίκο Καραθανασόπουλος αναφέρθηκε στην εκτόξευση του ιδιωτικού χρέους . «Η υπερχρέωση σημαίνει ότι δεν μπορείς να καλύψεις τις ανάγκες σου. Η απόφαση Ολομέλειας δεν επιδέχεται ερμηνειών. Στηρίζεται σε τροπολογία που είχε καταθέσει το ΚΚΕ. Για αυτό έχουμε καταθέσει πρόταση νόμου για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά. Είμαστε έτοιμοι να παλέψουμε κατά της πρόθεσης της κυβέρνησης να αμφισβητήσει την απόφαση»
Η πρόεδρος της «Πλεύσης Ελευθερίας» Ζωή Κωνσταντοπούλου επεσήμανε πως «τα funds αντιμετωπίζουν τους δανειολήπτες ως εγκληματίες και είναι σε αγαστή συνεργασία με τις τράπεζες που προστατεύονται από το πολιτικό σύστημα . Κατά την άποψη μου όλο αυτό δημιουργεί και ποινικές συνέπειες.Τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά έχει εξελιχθεί σε μάστιγα για ολόκληρη την κοινωνία. Το πρώτο κόμμα διαφημίζει μάλιστα ότι δεν θα πληρώσει ποτέ για τα χρέη του στις τράπεζες. Το πολιτικό σύστημα ενώ χρησιμοποίησε τον τραπεζικό δανεισμό για να μην καταλάβουν οι πολίτες την πραγματική κατάσταση της οικονομίας, και τους κοίμιζε με τον υπερδανεισμό, τώρα ζητάει τα ρέστα. Να υπάρξει εκστρατεία ενημέρωσης στους πολίτες για τη διεκδίκηση της άμεσης εφαρμογής της απόφασης».
Κλείνοντας την εκδήλωση, ο πρώην πρόεδρος του ΔΣΑ Δημ. Βερβεσός, κάλεσε τον αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου Παναγιώτη Λυμπερόπουλο, και τον πρόεδρο της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων Χρ. Σεβαστίδη να πάρουν θέση μετά τη δημόσια αμφισβήτηση από τον υπουργό Οικονομικών και τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος στην απόφαση.
