Δύο στρατόπεδα για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου και τις επιχειρούμενες διαφορετικές ερμηνίες από τα funds και τις τράπεζες. Πλέον είναι ξεκάθαρη η προσπάθεια που γίνεται να μην εφαρμοστεί η απόφαση του Αρείου Πάγου, γεγονός που φέρνει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση τους δανειολήπτες. Οι αντιδράσεις είναι μεγάλες από νομικούς που χειρίστηκαν την υπόθεση στον Άρειο Πάγο και από την αντιπολίτευση.
Νομικοί κύκλοι του χρηματοπιστωτικού τομέα θεωρούν δεδομένο ότι η διάρκεια εκτοκισμού ισούται με τον χρόνο που μεσολαβεί από τότε που άρχισε η ρύθμιση, μέχρι τη δόση. Επικαλούνται, δε, παλαιότερη απόφαση της Ολομέλειας (18/2003), σύμφωνα με την οποία «η απαίτηση τόκων προϋποθέτει την ύπαρξη κεφαλαίου (κύριας απαιτήσεως) και παρέχεται στον δανειστή σαν αντίτιμο για τη στέρηση επί συγκεκριμένο χρόνο».
Με βάση τη λογική αυτή, για την πρώτη δόση η διάρκεια θα είναι ένας μήνας, ενώ για την 100ή δόση η διάρκεια θα είναι 100 μήνες επί του μηνιαίου ποσού. Με την άποψη αυτή διαφωνούν νομικοί εκπρόσωποι των δανειοληπτών, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση προβλέπει για κάθε δόση τον τόκο μόνο ενός μήνα, δηλαδή η πρώτη δόση υπολογίζεται με διάρκεια οφειλής ενός μήνα και η 100ή δόση πάλι με διάρκεια οφειλής ενός μήνα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι και η συγκεκριμένη περίπτωση της δανειολήπτριας της οποίας την υπόθεση εξέτασε ο Άρειος Πάγος:
- το δικαστήριο «νόμου Κατσέλη» (Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων) της όριζε να πληρώνει μηνιαία δόση 481,66 ευρώ σε 300 δόσεις. Το σύνολο της οφειλής ανέρχεται έτσι σε (481,66 Χ 300 =) 144.498 ευρώ.
- με τη συνήθη πρακτική, το επιτόκιο επιβάλλεται στα 144.498 ευρώ. Ενδεικτικά δηλαδή, με επιτόκιο 3%, ο ετήσιος τόκος φτάνει στα 4.335 ευρώ ή 361 ευρώ το μήνα.
- με τη λογική της απόφασης του Αρείου Πάγου όμως, το 3% επιβάλλεται στα 481,66 ευρώ, δηλαδή σταθερά 14,5 ευρώ το χρόνο ή μόλις 1,2 ευρώ το μήνα.
- στα 25 χρόνια (300 δόσεις) η διαφορά μεταξύ της μιας πρακτικής και της άλλης φτάνει -θεωρητικά- στις 108.000 ευρώ, ή 4.320 ευρώ κάθε χρόνο!
Η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδος τονίζει πως: «Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου εξέδωσε την κρίσιμη απόφαση που αφορά τα κόκκινα δάνεια, με βάση την οποία ο υπολογισμός του επιτοκίου πρέπει να γίνει επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του κεφαλαίου της οφειλής. Η απόφαση με πλειοψηφία (35 υπέρ και 12 κατά) αφορά περίπου 350.000 δανειολήπτες και δεσμεύει άμεσα τράπεζες, servicers και funds.
Γιατί servicers/funds έχουν την ευθύνη εφαρμογής
Τα επενδυτικά funds και οι αντίστοιχοι servicers που έχουν αναλάβει τη διαχείριση των δανείων μέσω τιτλοποιήσεων του προγράμματος «Ηρακλής», είναι άμεσα υπεύθυνα για τον επανυπολογισμό των τόκων, καθώς, η απόφαση τους δεσμεύει ως διαχειριστές δανείων.
Τι πρέπει να κάνουν τα funds και οι servicers άμεσα
- Επανυπολογισμό των τόκων για όλους τους δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον νόμο 3869/10 (γνωστός και ως Νόμος Κατσέλη) χωρίς να περιμένουν περαιτέρω ερμηνείες.
- Συμψηφισμό ή επιστροφή χρημάτων για τόκους που έχουν καταβληθεί αδίκως έως και 15 χρόνια πριν.
- Ενημέρωση για τον νέο τρόπο υπολογισμού που αφορά τη μηνιαία δόση και όχι το σύνολο του δανείου.
- Δημοσιοποίηση χρονοδιαγράμματος εφαρμογής για κάθε fund/servicer ξεχωριστά.
- Δημιουργία ειδικής γραμμής υποστήριξης για δανειολήπτες που ζητούν διευκρινίσεις.
Κάθε καθυστέρηση στην εφαρμογή της απόφασης από τα funds/servicers:
- Παραβιάζει το προστατευτικό πλαίσιο του νόμου 3869/10.
- Διατηρεί το άδικο φορτίο των τόκων που επιβαρύνει τους δανειολήπτες.
- Εκθέτει τα funds σε νομικές αγωγές και κυρώσεις.
- Υπονομεύει την αξιοπιστία της ελληνικής αγοράς κόκκινων δανείων.
Τι πρέπει να κάνουν οι δανειολήπτες
- Να ζητούν μόνο γραπτώς μέσω email ή μέσω της πλατφόρμας του servicer που έχει το στεγαστικό τους δάνειο, τον επανυπολογισμό των τόκων με βάση την απόφαση του Αρείου Πάγου
- Να τηρούν συστηματικά αρχείο κάθε επικοινωνίας τους έγγραφης, τηλεφωνικής προφορικής ή ψηφιακής, ώστε να διαθέτουν αποδεικτικά στοιχεία της επικοινωνίας τους με τις τράπεζες ή τους servicers
- Να απαιτούν χρονοδιάγραμμα εφαρμογής για τη δική τους υπόθεση κατά προτίμηση εγγράφως
- Να συγκεντρώνουν τα δικαιολογητικά τους (σύμβαση δανείου, ιστορικό λογαριασμού, βεβαιώσεις εισοδήματος)
- Να τεκμηριώνουν την απειλούμενη αδυναμία εκπλήρωσης της κύριας οφειλής λόγω υψηλού επιτοκίου ή άλλων οικονομικών δεδομένων ώστε να μειωθούν ή να παγώσουν οι τόκοι.
- Να ενημερωθούν από την ΕΕΚΕ για τα δικαιώματά τους και πώς να τα διεκδικήσουν
- Να επικοινωνούν με την ΕΕΚΕ αν το fund/servicer δεν ανταποκριθεί στα αιτήματα τους
- Να μην παραλείψουν πληρωμές μέχρι να λάβουν οριστικά τον νέο υπολογισμό των τόκων εγγράφως»
Την ώρα που χιλιάδες δανειολήπτες αναμένουν ξεκάθαρες απαντήσεις για τον τρόπο υπολογισμού των οφειλών τους, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, υποστήριξε ότι η πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου «δεν είναι καθαρή» και «επιδέχεται πολλών αναγνώσεων», αφήνοντας να εννοηθεί πως ούτε οι αρμόδιοι μπορούν να συμφωνήσουν στην ερμηνεία της.
Μιλώντας στο OT Forum, ο κ. Στουρνάρας επισήμανε ότι τράπεζες και servicers διαβάζουν την απόφαση διαφορετικά από τους δανειολήπτες, τονίζοντας πως απαιτείται άμεση επίλυση του ζητήματος. Ωστόσο, η παραδοχή αυτή αναδεικνύει ότι μια τόσο κρίσιμη δικαστική εξέλιξη εξακολουθεί να δημιουργεί περισσότερα ερωτήματα παρά βεβαιότητες για όσους επηρεάζονται άμεσα.
Πρόταση Τσίπρα
Ο Αλέξης Τσίπρας κατέθεσε σχετική πρόταση τονίζοντας ότι: «Τα funds αγόρασαν σχετικά χαμηλά στο 20%-30% της αξίας και ζητάνε από τους πολίτες να πληρώσουν στο 80%-90%. Έχουμε μελετήσει, έχουμε σχεδιάσει ένα δημόσιο φορέα κοινωνικής διαχείρισης των στεγαστικών δανείων, αλλά ταυτόχρονα κι έναν φορέα δημόσιο φορέα που θα έχει αντικείμενο τη στεγαστική πολιτική. Θα περάσουν σε αυτόν το δημόσιο φορέα όλα τα αναξιοποίητα ακίνητα του Δημοσίου, καθώς και το απόθεμα των ακινήτων. Καθώς και μία συμφωνία με τα funds να περάσουν τα κόκκινα στεγαστικά δάνεια, ώστε το δημόσιο να μην προχωράει σε τρομακτικά υψηλές απαιτήσεις και πλειστηριασμούς, αλλά να δίνεται η δυνατότητα στο δανειολήπτη να αγοράσει αυτός στη χαμηλή τιμή, λίγο υψηλότερη από αυτή που αγόρασαν τα funds, δίνοντας ουσιαστικές ρυθμίσεις, μακροχρόνιες χαμηλές δόσεις, πολλά χρόνια αποπληρωμής».
Παρέμβαση Σαμαρά
Παρέμβαση για την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου σχετικά με τον νόμιμο εκτοκισμό των ρυθμίσεων του νόμου 3869/2010 (νόμος Κατσέλη) έκανε ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, κάνοντας λόγο για «ιστορική δικαίωση» χιλιάδων υπερχρεωμένων νοικοκυριών.
Σε δήλωσή του, ο κ. Σαμαράς υποστήριξε ότι η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου δικαιώνει πολίτες που, όπως ανέφερε, επιβαρύνθηκαν επί σειρά ετών από λανθασμένο τρόπο υπολογισμού των οφειλών τους.
«Η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον νόμιμο εκτοκισμό των ρυθμίσεων του ν. 3869/2010 είναι ιστορική δικαίωση για χιλιάδες υπερχρεωμένα νοικοκυριά που επί χρόνια επιβαρύνθηκαν με εσφαλμένο τρόπο υπολογισμού των οφειλών τους», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο πρώην πρωθυπουργός τόνισε ότι οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης πρέπει να εφαρμόζονται πλήρως, υπογραμμίζοντας πως «σε ένα κράτος δικαίου οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης εφαρμόζονται, δεν επαναδιαπραγματεύονται».
Παράλληλα, κάλεσε funds, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) και τράπεζες να προχωρήσουν άμεσα στον επανυπολογισμό των οφειλών, στη διόρθωση των υπολοίπων και στην επιστροφή ποσών που, όπως υποστήριξε, εισπράχθηκαν αχρεωστήτως.
«Δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για καθυστερήσεις», ανέφερε, ζητώντας την άμεση συμμόρφωση όλων των εμπλεκόμενων φορέων με την απόφαση.
Ο κ. Σαμαράς απηύθυνε, επίσης, μήνυμα προς την κυβέρνηση, υπογραμμίζοντας ότι έχει «αυστηρή υποχρέωση» να διασφαλίσει την ενιαία και καθολική εφαρμογή της δικαστικής κρίσης. Όπως προειδοποίησε, οποιαδήποτε καθυστέρηση ή προσπάθεια περιορισμού των συνεπειών της απόφασης θα υπονόμευε την ασφάλεια δικαίου και θα μπορούσε να οδηγήσει χιλιάδες πολίτες σε νέο κύκλο δικαστικών διενέξεων.
Κλείνοντας τη δήλωσή του, ο πρώην πρωθυπουργός επισήμανε ότι «η Δικαιοσύνη αποφάσισε» και υπογράμμισε πως «κανείς δεν νομιμοποιείται να μετατρέψει μια αμετάκλητη δικαστική κρίση σε πεδίο διαπραγμάτευσης ή καθυστέρησης».
